Carmel Magazine december 2012

Download Carmel Magazine december 2012

Post on 11-Mar-2016

216 views

Category:

Documents

4 download

DESCRIPTION

Carmel Magazine december 2012

TRANSCRIPT

  • 1JAA

    RG

    AN

    G 9

    NU

    MM

    ER

    22

    DE

    CE

    MB

    ER

    20

    12

    SCHOOLVOORBEELDEN VAN INNOVATIE

    EEN SCHAT AAN ERVARING

    CARMEL PARTICIPEERT IN DATA-ANALYSE

    MINDER ROMPSLOMP, MEER VOORDEEL

  • 210DIALOOG ALS SLEUTEL TOT GOED WERKGEVERSCHAPEindconferentie GWGW voelt als begin van iets moois

    ANDERE RUBRIEKEN

    STANDPUNT VAN EEN SCHOOLLEIDER .........................3

    COLUMN JOS BAACK ............................................................7

    BELPANEL ....................................................................................8

    MIJN PASSIE .............................................................................9

    COLUMN ROMAIN RIJK ...................................................13

    NIEUWS ....................................................................................16

    NIEUWS VERVOLG ..............................................................19

    DE BUITENWACHT ..............................................................20

    HOE GING HET VERDER MET ........................................21

    QUICKSCAN ............................................................................22

    SCHOOLVOORBEELDEN VANINNOVATIEDrie inspirerende verhalen

    14

    In dit nummer

    MINDER ROMPSLOMP, MEER VOORDEELCarmelscholen hebben baat bij gezamenlijke inkoop

    17STICHTING CARMELCOLLEGE omvat 12 instellingen voor bijzonder voortgezet onderwijs. Op ruim 50 locaties verzorgen

    we een breed onderwijs aanbod in een kleinschalige en veilige

    omgeving. Zo begeleiden we onze leerlingen. Elke dag opnieuw.

    Onderstaande - voornamelijk brede - scholengemeenschappen

    zijn aan Carmel verbonden:

    Almelo, Pius X College, Sg. St.-Canisius Deventer, Etty Hillesum

    Lyceum Eindhoven, Sg. Augustinianum Emmen, Carmelcollege

    Emmen Enschede, Bonhoeffer College Gouda, Carmel college

    Gouda Groenlo, KSG Marianum Haren, Maartenscollege,

    International School Groningen Hengelo, Scholengroep Carmel

    Hengelo Oldenzaal, Twents Carmel College Oss,

    Het Hooghuis Raalte, Carmel College Salland

    DATA-ANALYSE ALS BASIS VOOR OPLOSSING ONDERWIJSPROBLEMENCarmel participeert in wetenschappelijke onderzoeksmethode

    4Eindconferentieiets moois

    @st

    gcarmel

    @CarmelV

    acatures

    Volg ons

    op Twitte

    r!

  • 3D E C E M B E R 2 0 1 2

    (Standpunt) van een schoolleiderDat hoeft geen overheid of werkgever voor ons te doen. Tot nu toe heeft een schamele 5% van de Nederlandse docenten zich geregistreerd. Hoe is dat bij Carmel? Al sinds de Commissie Van Es (Toekomst leraarschap, 1993) spreken we over de professionalisering van het leraarsberoep en de docent als professional. Er moest een krachtige en trotse beroepsgroep komen die haar eigen kwaliteitsstandaarden opstelt en bewaakt. Meer rapporten met dezelfde strekking verschenen er: Optrekkende krijtdampen(1997), Tekenen voor kwaliteit (1998), Maatwerk voor morgen (1999), LeerKracht van Nederland (2007). De SBL kwam er, een wet BIO en een heus Actieplan Leraar 2020. Na twintig jaar praten is die beroepsgroep er eindelijk. Registreren dus!En hoe is het met die andere professional: de schoolleider? Is dat nog steeds die omhooggevallen leraar, de regelneef of manager die samen met zijn staf een veel te grote overhead vormt? Deze beelden zijn er nog steeds en zeer ten onrechte. Lees maar eens het prachtige proefschrift van Bas de Wit: Loyale leiders (Utrecht 2012). Hij laat geen spaan heel van het beeld dat managers er de schuld van zijn dat docenten geen ruimte hebben om hun werk te doen. Schoolleider zijn is ondertussen een heus vak geworden, waar gedegen opleidingen voor zijn. Carmel heeft uitge-sproken dat binnen een aantal jaren elke schoolleider zon opleiding hoort te hebben afgerond. En ook voor schoolleiders is er een beroepsgroep en register in de maak. Ga maar eens naar www.vo-academie.nl.

    STANDPUNT

    We zijn professional aan

    het wordenHENRI HAMMINKVoorzitter Centrale Directie Scholengroep Carmel Hengelo

    Er moet een professionele dialoog komen tussen docent en schoolleider Ik hoor en lees het steeds vaker in het onderwijsdiscours. Dialoog: samenspraak tussen twee personen. Daar kom ik nog wel uit. En dat het nodig is: daar ben ik van overtuigd. Er dient meer begrip te komen voor elkaars professie. Die dialoog wordt gevoerd tussen professionals. Maar zijn we dat?Even een check bij de docenten onder ons. Bent u al ingeschreven in het lerarenregister? In dit voorjaar werd door de gezamenlijke onderwijsberoepsverenigingen de Onderwijscoperatie opgericht. Docenten die zich aan-sluiten schrijven zich in in een register. Daarin laat je zien hoe je je eigen professie op peil houdt. De boodschap: wij docenten bewaken onze eigen kwaliteitsstandaard.

    Professional: we zijn het aan het worden. En laten we ons ook zo gedragen. Dat wil zeggen: de ene professional gunt de ander zijn rol en ruimte. De schoolleider dient de docent te positioneren en de docent de schoolleider. De dialoog is vervolgens heel simpel. Die begint met de vraag die we aan elkaar stellen: wat heb jij van mij nodig om jouw rol goed te spelen? Als we zo eens wat beter in het spel kwamen te zitten, dan hadden we geen competentielijsten, taaktijdspreadsheets, en CAOs tot vijf cijfers achter de komma meer nodig.

  • Schoolvoorbeelden van innovatieHet bruist binnen Carmel. Op alle scholen wordt in experimenten, onderzoeken en andere initiatieven gewerkt

    aan beter onderwijs, waarin talent de ruimte krijgt. In dit nummer van Carmel Magazine nemen we drie

    inspirerende voorbeelden eens nader onder de loep.

    Joyrite is de verlengde arm van de docent

    De docent van zes miljoenSCHOOL: ETTY HILLESUM LYCEUM, DEVENTERDOCENT: DORIEN BRATTINGA, DOCENT NEDERLANDS PARTNER: JOYRITE, OPRICHTER JEROEN FRANSENINNOVATIE: EEN ONLINE PROGRAMMA DAT DOCENTEN ONDERSTEUNT BIJ HET NAKIJKWERK VOOR SCHRIJFVAARDIGHEID DOEL: TIJDWINST VOOR DOCENTEN

    Dorien Brattinga: Schrijven leer je vooral door het te doen. Iedere docent Nederlands wil zijn leerlingen dus veel laten oefenen. Maar uit onderzoek blijkt dat dit pas effect heeft als leerlingen ook goede feedback krijgen, en dat is veel werk. Met het nakijken van n schrijfopdracht voor het schoolexamen van n bovenbouwklas ben ik gemiddeld zestien uur bezig. En er zijn collegas met wel drie of vier bovenbouwklassen! Ieder hulpmiddel dat verlichting brengt,

    is welkom. Daarom heb ik me aangemeld toen Joyrite vroeg om een docent die wilde meedenken en meeontwerpen aan een ondersteunend softwareprogramma. Ik vind die nieuwe technologie bovendien heel interessant.

    VERLENGDE ARM

    Jeroen Fransen: Er bestaan nog maar weinig ICT-oplos-singen voor de talen, laat staan voor schrijfvaardigheid. Joyrite kan docenten digitale ondersteuning bieden bij het hele schrijfproces: van het geven van de schrijf-opdracht tot het nakijken en het geven van de feedback. Daarvoor gebruikt het programma protocollen die we hebben gemaakt door Dorien en andere docenten uitvoerig te ondervragen en te observeren. Vooral in routinewerk is Joyrite goed. Dat scheelt, want een docent die weinig

    omkijken meer heeft naar spel- en formulerings-fouten, houdt meer tijd over voor de feedback

    die minder gemakkelijk te automatiseren is, bijvoorbeeld op inhoud en stijl. Joyrite

    vervangt de docent dus niet, maar geeft hem of haar een verlengde arm, een verscherpte blik. (Tegen Dorien, lachend:) Joyrite maakt van jou de docent van zes miljoen. Maar jij houdt

    wel zelf de touwtjes in handen en jij kiest welke functies van het programma

    je aan zet. Er zullen in de loop der tijd trouwens meer functies bijkomen. Ook wordt

    het programma steeds beter naarmate we de protocollen verder ver jnen.

    TIJDWINST

    Brattinga: Tot nu toe heeft Joyrite mij bij het nakijken nog geen tijdwinst opgeleverd. Maar ik werkte natuurlijk met vroege versies.Fransen: Het heeft tijd nodig. De versie die er nu ligt, laten we dit jaar door zoveel mogelijk leerlingen en leraren uitproberen. Daartoe hebben we onder andere met Carmel een overeenkomst gesloten. Ik verwacht dat dit tot zodanige verbeteringen leidt dat docenten vanaf volgend jaar daadwerkelijk tijdwinst boeken. Want daar gaat het natuurlijk om. Voor mij is Joyrite geslaagd als het docenten op den duur 50 procent tijd bespaart.

    4

  • 5D E C E M B E R 2 0 1 2

    Betere resultaten dankzij leerstijlcoachingSCHOOL: AUGUSTINIANUM, EINDHOVENDOCENT: ANTOINETTE CARELS, DOCENT WISKUNDEINNOVATIE: LEERSTIJLCOACHING VOOR LEERLINGEN E&M IN 4-HAVO EN 4-VWODOEL: BETERE LEERRESULTATEN BIJ LEERLINGEN DOOR HET GEBRUIK VAN EFFECTIEVERE LEERSTRATEGIEN

    De overstap van leerjaar 3 naar 4 is altijd lastig. Of het nu gaat om havo of vwo, leerlingen die vooral gewend zijn om leerstof uit hun hoofd te leren, redden het op zeker moment niet meer. Zeker in het pro el E&M vielen de resultaten bij ons op school al een tijdje tegen. In het kader van mijn Master in Education heb ik toen met de leerstijlentest van Vermunt het leergedrag in kaart gebracht. Daar kwamen heel verrassende resultaten uit, met een zo grote statistische signi cantie dat ik kan zeggen dat ze landelijk geldig zijn voor heel 4-havo. Over de hele linie blijken meisjes meer dan jongens gericht te zijn op reproduceren. Ze benaderen de leerstof in kleine stukjes en gaan minder de diepte in. Leerlingen met de pro elen E&M en C&M zijn bovendien minder ef cint in hun leerstrategien dan anderen.

    KOERS 2014

    Het goede nieuws is dat leerstrategien volgens literatuuronderzoek met wat aandacht best veranderbaar zijn. En inderdaad: de eerste lichting aan wie ik leerstijl-coaching had gegeven, haalde daarna hogere cijfers. Voor de schoolleiding was het aanleiding om ermee in te stemmen dat ik het onderzoek dat ik deed voor mijn NIME-opleiding, mocht omvormen tot een onderzoek ten behoeve van onze eigen leerlingen. In 4-havo en 4-vwo

    bieden we leerlingen E&M nu een traject leerstijlcoaching aan. We nemen de leerstijlentest af en putten heel gericht uit het uitgebreide arsenaal aan leerstrategien, zodat leerlingen hun eigen repertoire kunnen uitbreiden. Het project loopt drie jaar en wordt betaald vanuit de Koers 2014-gelden van Carmel. We hebben een stuurgroep van drie mensen en een expertgroep waar per vakgroep twee docenten in zitten. Aan hen geef ik een train de trainer-programma dat zij op hun beurt in de mentorenteams aanbieden. Van daaruit breidt het zich hopelijk als een olievlek naar de vakdocenten uit.

    BIJ HET OUDE

    Ondanks de laagdrempeligheid staat niet iedereen meteen te trappelen. Voor mij bewijst dit dat zowel docenten als leerlingen eerst moeten openstaan voor het probleem, voordat ze kunnen openstaan voor hulp. Als leerlingen goede cijfers halen, blijven ze bij het oude, ook al leg ik nog zo vaak uit dat het niet zo effectief is om drie uur lang woordjes te leren. Maar blijkt in 4-havo of 4-vwo dat de cijfers teruglopen, dan ervaren ze wel een probleem. En dan vinden leerlingen het vaak lastig om helder te krijgen wat er niet lukt. In die situatie komt leerstijlcoaching wel aan, want daarmee hebben ze iets concreets in handen.Voor mij is dit project geslaagd als leerlingen langdurig gemiddeld hogere cijfers halen en als daarmee ook de motivatie stijgt. Of dat gebeurt, zullen we de komende tweenhalf jaar zien in de jaarlijkse evaluatierapporten.

    Voor meer informatie: Augustinianum, Niel van Beek, p.vanbeek@augustinianum.nl

    Leerstrategien zijn veranderbaar

  • Tablets voor het onderwijs van de 21e eeuwSCHOOL: BONHOEFFER COLLEGE, ENSCHEDEDOCENT: FEMKE GERRITSEN, ICT-CORDINATOR EN DOCENT MENS & MAATSCHAPPIJINNOVATIE: GEREEDSCHAP VOOR HET MAKEN VAN ONDERWIJSARRANGEMENTEN MET DE IPADDOEL: COLLEGAS WENDBAAR LEREN OMGAAN MET NIEUWE TECHNOLOGIE ALS INSTRUMENT VOOR HET LEREN IN DE 21E EEUW

    Docenten die de iPad in de les willen gebruiken, kunnen vastlopen omdat ze zich blindstaren op educatieve apps. Veel apps zijn Engelstalig, te moeilijk of juist te makkelijk In Nederland is de markt ook nog niet groot genoeg. Maar dat hoeft niet te betekenen dat je de iPad aan de kant moet leggen. Er zijn genoeg toepassingen waar je zelf inhoud aan toevoegt, zoals toepassingen waarmee leerlingen kunnen visualiseren wat ze hebben geleerd. Maar als docent zelf digitaal leermateriaal arrangeren, hoe doe je dat? Mijn doel is collegas daarvoor het gereedschap aan te reiken. In mijn master

    Leren & Innoveren heb ik hier onderzoek naar gedaan. Nu geef ik onder meer iPadcursussen: op mijn eigen school, maar ook elders binnen Carmel. Verder verzorg ik half januari samen met Nienke Nieveen van de SLO een lezing over dit onderwerp op de Twente School of Education.

    PRAKTISCH

    Ik vind het heel leuk om mensen met praktische lesvoorbeelden te inspireren en in de actieve stand te zetten. Een voorbeeld? In onze hele onderbouw werken leerlingen met de iPad. Voor geschiedenis laten we ze bijvoorbeeld een tocht naar het Egyptische dodenrijk naspelen. Ze moeten een toneelstuk maken en de uitvoering vastleggen op video, of ze kunnen er animatie- lmpjes met Lego van maken, bijvoorbeeld met behulp van stop-motion. Ze leren hoe je zon project opzet, hoe de techniek werkt, hoe je moet samenwerken. Ze zijn ook nog eens veel effectiever met de inhoudelijke doelen bezig: omdat ze de kennis zelf opbouwen, heeft die meer betekenis en beklijft dus beter.Ik wil niet de indruk geven dat dit bij ons massaal gebeurt: het is

    Onderzoeken en ontdekken met

    tablets

    6

  • 7D E C E M B E R 2 0 1 2

    pionierswerk. Maar de directie geeft mij als ICT-cordinator wel de ruimte om collegas bewust te maken van de waarde die dit heeft voor de manier waarop we leerlingen in de 21e eeuw willen laten leren. De veranderingen gaan razendsnel: het is belangrijk dat leerlingen op school vaardigheden ontwikkelen waarmee ze wendbaar kunnen omgaan met kennis en toegang tot informatie. Tablets zijn prachtige instrumenten voor onderzoekend en ontdekkend leren. Er is een mooi experiment bekend uit Ethiopi, waar veertig tablets op zonne-energie werden achtergelaten in een dorpje met een hoog percentage analfabetisme. Kinderen pakten de dozen uit en waren binnen de kortst mogelijke tijd in staat de tablet te gebruiken en Engelse abc-liedjes te zingen!

    NETWERK

    Bij het gebruik van tablets en andere technologien vervult de docent de sleutelrol. Samen kunnen we mooie dingen ontwikkelen. Daarom zou ik graag binnen Carmel een netwerk van pioniers opzetten die samen kijken wat dit voor de toekomst van ons onderwijs kan betekenen. Wie mee wil doen, kan me mailen! f.gerritsen@bc-enschede.nl

    KLAAR

    Ik heb goed nieuws voor jullie: we zijn klaar. Hou op met denken dat het nog leuker moet. Ferry Haan schreef hier een poosje geleden in de Volkskrant een helder artikel over, getiteld Laat puber huiswerk op school maken. Hij constateert dat de verkeerde groep in het onderwijs hard werkt en dat de prestaties onder de leerlingen dalen. Leerlingen zetten zich niet meer in, ze vinden het moeilijk om thuis voor school te werken. Het past gewoon niet in hun drukke leven, en ook ouders lukt het niet om hun kind aan het werk te krijgen.

    Mijn collega Gerard zei het laatst aan de kof etafel als volgt: Ik ben klaar. Ik heb alles gedaan wat ik moet doen voor een goe...