yatay kurplar

Download yatay kurplar

Post on 26-Jun-2015

2.111 views

Category:

Documents

10 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

2. YATAY KURBALAR Yatay kurbalar genel olarak daire yaylarndan ibarettir. Ancak, kurbaya ait dairenin yarap kk ise sratin fazla olduu durumlarda alinyimandan kurbaya gei noktasnda ortaya kan merkezka kuvvetin ani etkisi tat dengesini bozar ve yolcuyu fazla derecede rahatsz eder. Bu yzden alinyiman ile dairesel kurbalar arasnda gei erisi ya da rakortman erisi ad verilen zel eriler yerletirilir. 2.1 Kurba eitleri ve karakteristikleri Dairesel yatay kurbalar ksma ayrlr. Basit daire kurbalarki alinyiman birbirine balayan daire yaylardr. Bileik daire kurbalarFarkl yarapl fakat ortak bir teeti bulunan ve bu ortak teetin ayn yannda olan dairesel kurbalardan oluur. Ters daire kurbalarOrtak bir teetin iki yannda bulunan iki dairesel kurbadan oluur. Dairesel kurbalar genellikle ( R) yaraplar veya daha seyrek olmak zere belirli bir evre uzunluuna karlk gelen (D) merkez alar ile belirlenir. Bu belirli evre uzunluu 100 m. olarak alnrsa (2 R).D /360 =100 100/2 R =D /360 R=5729,58/D 2.1.1 Basit daire kurbalar ki aliyinman birbirine balayan bu kurbalarda aliyinmanlarn (S) kesime noktasna some noktas, bunlar arasnda kalan ( ) d asna sapma as, some noktas ile kurba orta noktas arasndaki mesafeye bisektris uzunluu, kurbann balang TO ve biti TF noktalar arasndaki yay uzunluuna anm veya devolopman ad verilir ve bunlarn uzunluklar yle hesaplanr: Teet uzunluu => t=R*tg ( /2) Bisektris uz. => b=R(Sec /2 1) Devolopman => d= 2 R. /360 Kiri uzunluu => 2R.Sin /2 2.1.2 Bileik Kurbalar Bir ortak teetin ayn tarafnda bulunan ve genellikle farkl yarapl iki dairesel yaydan oluan bileik kurbalar ok zorunlu haller dnda tavsiye edilmez. Ayrca, byk kurba yarapnn, kk kurbannkinin en ok 1,5 kat olmas istenir. ki basit kurbadan oluan bileik kurbalarn , 1, 2,R1,R2,t1 ve t2 olmak zere yedi karakteristii vardr. Bu ekilde bir kurbann izimi ve ya piketaj iin ikisi uzunluk olmak zere en az drt karakteristiinin bilinmesi gerekir ve dierleri bunlarn yardm ile hesaplanr. 2.1.3 Ters Kurbalar Ortak bir teetin iki yannda bulunan iki dairesel kurbadan oluan ters kurbalara uygulamada daha ok dk standartl yollarda rastlanr. Bir kurbadan dierine geiin gvenli olabilmesi iin araya gei erisinin yerletirilmesi zorunludur. Bu yaplamyorsa, birinci kurbann biti noktas ile ikinci kurbann balang noktas arasnda dk standartl yollarda, her iki kurba

iin en az dever uygulamasna yeterli olacak kadar dz ksm bulunmas istenir. Bu mesafe en az 60 m dir. Ters kurbalarda da verilen karakteristiklere gre deiik kombinezonlar vardr.

KURP ETLER VE KARAKTERSTKLER Dairesel yatay kurplar ksma ayrlr. 100 Basit daire kurplar --- iki alinyman birbirine balayan daire yaylardr. 101 Bileik daire kurplar --- farkl yarapl fakat ortak bir teeti bulunan ve bu ortak teetin ayn yannda olan dairesel kurplardan oluur. 102 Ters daire kurplar --- ortak bir teetin iki yannda bulunan iki dairesel kurptan oluur.

Basit Daire Kurplar ki alinyman birbirine balayan bu kurplarda alinymanlarn (S) kesime noktasna some noktas, bunlar arasnda kalan ( ) d asna sapma as, some noktas ile kurp orta noktas arasndaki mesafeye bisektris uzunluu, kurpun balang PC ve biti PT noktalar arasndaki yay uzunluuna ann developman ad verilir ve bunlarn uzunluklar aadaki trigonometrik bantlarla hesaplanabilir. Developmann B orta noktasna bisektris noktas denir. Teet uzunluu T= R*tan( /2) Bisektris uzunluu b= R*(sec( /2)-1) Kurp uzunluu (developman) L= *R* /180 Kiri uzunluu |AB|= 2*R*sin( /2) Kurpun herhangi bir noktasndan izilen kiri ile bu noktadaki teetin arasndaki sapma asnn () deeri ise ; =1/2* = 1/2*(360/2 R*yay) = 28.64789/R*yay

Bileik Kurplar Bir ortak teetin ayn tarafnda bulunan ve genellikle yarapl iki dairesel yaydan oluan bileik kurplar ok zorunlu haller dnda tavsiye olunmazlar. Ayrca, byk kurba ait yarapn, kk kurba ait yarapn en ok 1.5 kat olmas istenir. ki basit kurptan oluan bileik kurplarn , 1, 2, R1, R2, T1, T2, olmak zere yedi karakteristii vardr. Bu ekildeki bir kurbun izimi veya piketaj iin ikisi uzunluk olmak zere en az drt karakteristiin bilinmesi gerekir ve dierleri bunlarn yardmyla hesaplanr.

Ters Kurplar Ortak bir teetin iki yannda bulunan iki dairesel kurptan oluan ters kurplara uygulamada daha ok dk standartl yollarda rastlanr. Bir kurptan dierine geiin gvenli olabilmesi iin araya gei erisinin yerletirilmesi zorunludur. Bu yaplamyorsa, birinci kurbun biti noktas ile ikinci kurbun balang noktas

arasndaki dk standartl yollarda, her iki kurp iin en az dever uygulamasna yeterli olacak kadar st ksm bulunmas istenir. Bu mesafe en az 60 m dir. Yksek standartl yollarda bu mesafe en az iki kurp iin gei erileri uygulayabilmeye yeterli uzunlukta olmaldr. YATAY KURPLARDA UYGULANAN KRTERLER Dever:Tata kurp iinde etkiyen merkezka kuvvetinin savurma ve devirme tesirlerine ksmen kar koymak iin yol en kesitine verilen enine yndeki ykseltme dever olarak tanmlanr. Tatn arlk merkezine etkiyen merkezka kuvveti (mV2/R) Tatn arl ( W ) Dever ( e tan ) Yolun kesitteki eimi ( ) Kurp yarap ( R ) Tatn ktlesi ( m ) Srtnme kuvveti (f) N=W*cos + m*V2/R*sin Fx=0 m*V2/R*cos - W*sin f*N =0 m*V2/R*cos - W*sin f*(W*cos + m*V2/R*sin) =0 m*V2/R*cos -mg*sin f*(mg*cos + m*V2/R*sin) =0 V2/R g*tan f*(g+V2/R* tan) =0 V2/R g*e f*g f*V2/r*e =0 V2/R(1 e*f) = g*(e + f) V=0.75V alnarak srtnme kuvvetinin hzn %25 ini karlad kabul edilir. (Trkiye iin) e =V2/gR e =(0.75V)2/(3.62*9.81*R) e =0.00443*V2/R Deveri etkileyen bir ka faktr vardr. Bunlar; - Kar ve buzun miktar ve skl - Alann tipi (ehir ii veya d) - Ar tat skl Kar ve buzun olmad ehirleraras yollarda dever(e) deeri maksimum %10 a kadar varr. Kar ve buzun egemen olduu yerlerde dever deeri %8 ile %10 arasndadr. Pratikte uygun olmamasna ramen daha yksek dever deerleri zel yerler iin istenilebilir (tek ynl yol ve ini rampalarda). En yaygn dever deeri %8 dir. Tm karayollar snflarnda ehirii yollarda genellikle dever kullanlmaz. Dier lkelerde dever maksimum deeri yaygn olarak %7 dir. Deverin uygulanaca uzunluk Ls =V3/(P*R) bants ile hesaplanr. P=0.605 m/sec2/sec (Trkiye iin)

Ls =V3/(3.63*0.605*R) Ls =0.0354*V3/R Verilen bant ile hesaplanan dever, kurbun balang noktasndan 2/3Ls kadar nce alnan bir nokta ile, 1/3Ls kadar sonra alnan bir nokta arasna lineer bir art gsterecek ekilde uygulanr. Minimum Ls deeri 45 m dir. Kurp geniletmesi: (R W)2 + L2 = R2 W = R - (R2 L2) W = Kurp geniletme miktar (m) R = Kurp yarap (m) L = Tatn n ve arka dingilleri arasndaki mesafe Kurp geniletmesi kurbun i tarafnda dever uygulamas ile ayn, Ls uzunluu boyunca yaplr. Trkiyede 200 mden byk yarapl kurplarda geniletme yaplmamaktadr. Daha kk yarapl kurplar iin uygulanan geniletme miktarlar aadaki gibidir. R (m) W (m) 100 0 101 0.5 102 0.75 50 1.0 Gei erileri V hz ile hareket eden bir tatn alinymandan kurba giriinde veya bir kurptan erilik yarap farkl bir dier kurba girite ani bir merkezka kuvveti doar. Tat kurbun dna doru savurma ve devirme etkisi gsteren bu kuvveti dengelemek iin kurba girite daha nce belirtildii gibi dever uygulamas yannda alinyman ile kurp arasna bir gei erisi yerletirilir. Bu eri sayesinde merkezka kuvvetinden dolay oluan etkileri belirli bir uzunluk boyunca datlm, alinymandan kurba giri noktasndaki ani etki ortadan kaldrlm olur. Gei erisinin bir ucu alinymana, bir ucuda dairesel kurba teettir. Gei erisinin uzunluu saptanrken hareket dinamii ile ilgili olmak zere, kurba geite tatn maruz kald asal ivmenin belirli bir deeri amamas kabul edilir. Tatn birletirme erisine girite maruz kald ivme deeri sfrken birletirme erisinin bitiminde yani esas kurba girite V2/R deerine ulamaktadr. vmedeki bu deime t = L/V sresi inde olduuna gre, ivmenin zamana gre deiimi, P=(V2/R)/(L/V) Bantdaki hz proje hz olarak ve km/sa cinsinden alndnda gei erisinin uzunluu iin, Ls = V3/(46.7*R*P)

genel bants bulunur. Bu bantdaki P deeri hzlara gre aadaki deerleri alr; V (km/sa) P < 70 0.605 70 120 0.45 120 < 0.30 Balca deiik eri tipi vardr. Bunlar klotoid, kbik parabol ve lemniskatdr. YATAY KURPLARDA GR: Yatay kurplarda gvenli ve konforlu bir gei iin kurp yarap ile deverin ve geniletmenin bata proje hz olmak zere eitli faktrlere bal olarak doru ekilde hesaplanp uygulanmas zorunlu fakat yeterli deildir. Gvenli bir gei iin bunlarn yannda kurpta yeterli bir gr uzunluunun salanmas da gereklidir. Minimum duru ve gei uzunluklarnn temini baz durumlarda kurp iine den bir bina, yarma evi veya benzeri bir engel sebebiyle mmkn olmayabilir. Gre mani olan fakat geriye ekilmesi kolaylkla mmkn olmayan engel bina veya benzeri sabit bir tesis ise bu durumda yaplacak olan, geii bu kesimde kaydrp kurp yarapn bytmektir. Kurbun yarma iinde olmas yani grn yarma evi tarafndan kapatlmas durumunda ise yarma evinin kazlp ev eiminin drlmesi sz konusu olabilir. Yatay kurpta ngrlen gr uzunluunun salanabilmesi iin gre mani engel ile yol ekseni arasnda bulunmas gereken serbest yanal aklk kolaylkla hesaplanabilir. Bu hesaplar srasnda kurp uzunluunun salanmas istenen gr uzunluundan byk ve kk olmasna gre iki durum vardr. 1.Durum S L ACB = S (gerekli gr uzunluu) R2 = x2 + (R M)2 ------- 1 x2 = (S/2)2 + M2 ------- 2 1 ve 2 numaral denklemlerden M = S2/8R

2.Durum S>L (S/2)2 = x2 + M2 -------- 1 L + 2*l = S l = (S L)/2 x2 = d2 (R M)2 -------- 2 d2 = ((S L)/2)2 + R2 -------- 3 1, 2 ve 3 numaral denklemlerden M = L*(2S L)/8R

Yatay alinyman iin genel kontroller 1- Arazi ile birbirine uyan alinymanlar olabildiince doru olmal. 2- Maksimum erilikten olabildiince kanlmal. 3- Birbirine uyan alinymanlar elde edilmeye allmal. Uzun teetlerin sonunda ve uzun dz kurplarn sonunda yaplacak keskin kurplardan kanlmal. 4- Uzunluu ksa olan kurplardan hatta sapma as kk olan kurplardan kanlmal. 5- Dz kurplar uzun dolgular salamal. 6- Yaraplar fark ok byk olan bileik dairesel kurplardan kanlmal. 7- Dorudan ters kurplardan kanlmal.Aralarnda gerekli teet uzunluu kullanlmal. 8- Krk kurplardan (ksa teet ve byk yaraplar olan ayn yndeki iki kurp) kanlmal.

DEY KURPLAR

Recommended

View more >