mobbİng İyerİnde psİkolojİk tacİz - tr-ch.· yatay mobbing yatay psikolojik taciz, aynı...

Download MOBBİNG İYERİNDE PSİKOLOJİK TACİZ - tr-ch.· Yatay Mobbing Yatay psikolojik taciz, aynı düzeyde

Post on 15-Feb-2019

212 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

Confidential

MOBBNG - YERNDE PSKOLOJK TACZ

zdirekcan Dndar enocak Avukatlk Ortakl

Av. Ali Osman Ak

I Ocak 2016 Confidential I 2

MOBBNG NEDR ?

Kkeni: mob kelimesi Latince mobilusmus vulgus - hareketli kalabalk

szcklerinin ksaltlm seklidir.

ngilizcede ise dzensiz veya isyan eden insan topluluu, kanunsuz iddet

uygulayan ete ya da kalabalk gibi anlamlara gelmektedir.

yerlerinde bir veya birden fazla kii tarafndan dier kii ya da kiilere ynelik

gerekletirilen, belirli bir sre sistematik biimde devam eden, yldrma, pasifize

etme veya iten uzaklatrmay amalayan; madur ya da madurlarn kiilik

deerlerine, mesleki durumlarna, sosyal ilikilerine veya salklarna zarar

veren; kt niyetli, kastl, olumsuz tutum ve davranlar btndr.

I ODS I Ocak 2016 Confidential I 3

Tanm

yerinde alanlara, dier alanlar veya iverenler tarafndan sistematik

biimde uygulanan, tekrarlanan her trl kt muamele, tehdit, iddet,

aalama gibi davranlar olarak ifade edilmitir. (Yargtay Hukuk Genel Kurulu

2012/9-1925 E.)

yerinde karlalan her trl olumsuz davran psikolojik taciz olarak

alglanmamaldr. yerlerinde psikolojik tacizden sz edebilmek iin sergilenen

olumsuz davranlarn baz unsurlar iermesi gerekmektedir.

I ODS I Ocak 2016 Confidential I 4

Unsurlar

yerinde gereklemelidir.

stler tarafndan astlarna uygulanabilecei gibi, astlar tarafndan stlerine

de uygulanabilir ya da eitler arasnda da gerekleebilir.

Sistemli bir ekilde yaplmaldr.

Sreklilik kazanm bir sklkla tekrarlanmaldr.

Kastl yaplmaldr.

Yldrma, pasifize etme ve iten uzaklatrma amacnda olmaldr.

Madurun kiiliinde, mesleki durumunda veya salnda zarar ortaya

kmaldr.

Kiiye ynelik olumsuz tutum ve davranlar gizli veya ak olabilir.

I ODS I Ocak 2016 Confidential I 5

Mobbing olmayan durumlar

yerlerinde psikolojik taciz olgusu baz durumlarda dier olumsuz

davranlarla karlatrlabilmektedir ancak bunlar psikolojik taciz deildir.

Farkl hukuki nitelik ve sonular ierdiinden fiziksel iddet, cinsel taciz

ve/veya hakaret niteliindeki davranlar psikolojik taciz deildir.

Arizi, tek seferlik ya da birden ok tekrarlansa bile strese ve doal i

younluuna balanabilecek sreklilik arz etmeyen olumsuz tutum, davran,

tartma ve ekimeler psikolojik taciz deildir.

yeri dnda gerekleen tutum ve davranlar ile benzeri uyumazlklar

iyerlerinde psikolojik taciz olarak deerlendirilmez.

I ODS I Ocak 2016 Confidential I 6

Ortaya k Biimleri

DKEY

YATAY

I ODS I Ocak 2016 Confidential I 7

Dikey Mobbing

Dikey (Hiyerarik) psikolojik taciz

Dikey psikolojik taciz, stlerden astlara ya da astlardan stlere doru ynelen,

ayn zamanda iki ynl de olabilen psikolojik taciz trdr.

Dikey psikolojik tacizin yukardan aaya ve aadan yukarya olmak zere iki

tr bulunmaktadr.

Yukardan aaya doru psikolojik taciz, bir amirin astlarna ynelik olarak

uygulad davranlar btndr.

Aadan yukarya doru psikolojik taciz ise astlarn bireysel olarak veya

birlikte hareket ederek amirlerine uygulad / uyguladklar davranlarn

btndr.

I ODS I Ocak 2016 Confidential I 8

Yatay Mobbing

Yatay psikolojik taciz, ayn dzeyde veya ayn hiyerarik grupta olanlarn

birbirlerine kar uyguladklar davranlarn btndr.

Birbirleriyle fonksiyonel iliki iinde olan eitler birbirlerine mobbing uygular.

I ODS I Ocak 2016 Confidential I 9

Mobbing Saylabilecek Davranlar; Birinci Grup

Uygulamada 5 farkl grupta 45 ayr davran olarak tanmlamtr:

Kiinin iletiim ve kendini ifade etmesini kstlayan davranlar;

Kiinin kendini ifade etme frsat, st tarafndan kstlanr.

Kiinin sz srekli kesilir.

Kiinin kendini ifade etme frsat meslektalarnca kstlanr.

Kii azarlanr ve kiiye yksek sesle barlr.

Kii iiyle ilgili olarak srekli eletirilir.

Kiinin zel yasam srekli eletirilir.

Kii, telefonla rahatsz edilir.

Kii szl olarak tehdit edilir.

Kiiye yazl tehdit mektubu gnderilir.

Baklarla ve jestlerle iliki reddedilir.

malar yoluyla iliki reddedilir.

I ODS I Ocak 2016 Confidential I 10

kinci Grup

Kiinin sosyal ilikilerine saldrma;

Kiinin etrafndaki insanlar kiiyle konumamaya baslar.

Kii kimseyle konuturulmaz ve grme hakkndan yoksun braklr.

Kii dier alanlardan izole edilerek ayr bir yerde altrlr.

Kiinin meslektalar ile konumas yasaklanr.

Kii yokmu gibi hareket edilir ve haklarna, kiiliine sayg gsterilmez..

I ODS I Ocak 2016 Confidential I 11

nc Grup

Kiinin itibarna zarar veren davranlar

Kiinin arkasndan kt konuulur.

Kii hakknda aslsz dedikodular kartlr.

Kii gln duruma drlerek, kiiyle alay edilir.

Kiiye akl hastasym gibi davranlr.

Kiiye psikolojik bir incelemeden gemesi iin zorlama yaplr.

Kiinin herhangi bir zryle alay edilir.

Kiinin yry ve sesi taklit edilerek alay edilir.

Kiinin politik gr ya da dini inanlaryla alay edilir.

Kiinin zel yaamyla alay edilir.

Kiinin milliyetiyle alay edilir.

Kii zgvenini etkileyecek bir i yapmaya zorlanr.

Kiinin abas ve baars haksz bir ekilde deerlendirilir.

Kiinin kararlar srekli sorgulanr.

Kii kk drc isimlerle arlr.

Kiiye cinsel ierikli imalarda bulunulur.

I ODS I Ocak 2016 Confidential I 12

Drdnc Grup

Kiinin yaam kalitesine ve mesleki durumuna ynelik davranlar

Kiiye nemli grevler verilmemeye balanr.

Kiiye verilen iler geri alnarak kiinin grevleri kstlanr.

Kiiye anlamsz grevler yaptrlr.

Kiiye yeteneklerinden daha dk grevler verilir.

Kiinin ii srekli olarak deitirilir.

Kiinin z gvenini etkileyen iler verilir.

Kiinin itibarn drecek nitelikte iler verilir.

Oluan zararlarn faturas kiiye kartlr.

Kiinin iyerine veya evine hasar verilir.

I ODS I Ocak 2016 Confidential I 13

Beinci Grup

Kiinin saln dorudan etkileyen davranlar

Kii fiziksel olarak zor bir grev yapmaya zorlanr.

Kiiye fiziksel iddet tehditleri uygulanr.

Kii hafif iddetle korkutulur.

Kiiye fiziksel olarak zarar verilir.

Kii cinsel olarak taciz edilir.

I ODS I Ocak 2016 Confidential I 14

yerlerinde Mobing Sreci

Rahatsz edici davranlarla kendini gsteren, zamanla iddetini artran ve madurun sistematik olarak olumsuz davranlarn hedefi haline geldii sre drt aamadan olumaktadr.

Kritik olaylar

yerindeki tetikleyici olay ou kez iyerinde yaanan bir atmadr. yerinde artan ve sreklilik gsteren bir atma, psikolojik taciz olarak grlebilir. Bu aamada atma, henz iyerinde psikolojik taciz deildir ama iyerinde psikolojik taciz srecine dnebilecek bir potansiyel tayabilir. Bir atmann nasl iyerinde psikolojik taciz durumuna dntne ilikin pek fazla ey bilinmez.

yerinde psikolojik taciz ve damgalama

Bu aamada gnlk hayatta iyerinde psikolojik taciz olarak alglanmayacak davranlar srekli ve sistematik bir hal alr. Bu davranlar bir sre sonra hedef seilen kiiye ynelik olarak saldrgan ve cezalandrc bir ekilde yaplr. Hedef seilen kii hakknda ynetime ikyetler gitmeye balar.

I ODS I Ocak 2016 Confidential I 15

yerlerinde Mobing Sreci

Ynetimin devreye girmesi

Bu aamada, ynetim hedef seilen kii hakknda daha nceden sylenenler nedeniyle bir nyargya sahiptir. Ynetimdekiler, madur hakknda ortaya atlan haksz sulama ve yarglar kabul eder. Bu durum i mevzuatnn uygulanmasnda, madurun haklarnn ihlal edilmesi olasln glendirir.

Bu aamada, ynetim ve madurun meslektalar iyerinde psikolojik taciz srecini aklamada objektif olay ve durumlar yerine kiisel faktrleri esas almaya balar. Ancak, ynetim, iyerinde psikolojik taciz ile ilgili sorumluluu almak istemeyebilir.

ten ayrlma

Bu aamada kiinin iine son verilir ya da kii kendi isteiyle iten ayrlr hatta kiinin emeklilik zaman gelmeden nce alma hayatndan ayrlmas sz konusu olabilir. Madurun tbbi ya da psikolojik yardma gereksinimi ortaya kabilir.

I ODS I Ocak 2016 Confidential I 16

yerine olan muhtemel etkileri

yerlerinde psikolojik tacizi uygulayanlarn ve madur/madurlarn performans ve verimlilikleri ile ie ayrdklar zamanda nemli kayplarn meydana gelmesinin yannda iletmeye olan dier muhtemel etkileri ise aadaki ekilde sralanabilir:

yerinin genel verimlilii olumsuz etkilenir.

alma ilikileri ve bar bozulur, alan ve yneticiler arasnda uyumsuzluklar balar.

Devamszlklarda, izinlerde ve salk raporlarnda art grlr.

rgtsel balln azalmasna/yok olmasna yol aar.

Yeterlilik ve tecrbe sahibi alanlarn kaybedilmesine yol aar.

gc devrini ykseltir.

Konunun iyeri dna tanmas halinde kurumun saygnl ve marka deeri zarar grr

I ODS I Ocak 2016 Confidential I 17

yerlerinde Mobbingin nlenmesi

yerlerinin sektrel farkllklar, nitelik ve nicelik itibariyle farkl zelliklere

sahip olmas ve farkl retim yntemleri kullanarak faaliyetlerini srdryor

olmalar nedeniyle psikolojik tacizle mcadele ynetmeleri farkllk gsterir.

yerleri, iyerinde psikolojik tacizin unsurlarnn ortaya kmas halinde, konu

hakknda bilgi sahibi olmal ve kurumsal yaplarn bu tr uygulamalara kar

koruma altna almaldr ki kamuoyundaki iti