2_ skz.pdf

Download 2_ SKZ.pdf

Post on 30-Dec-2016

245 views

Category:

Documents

8 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • PRVI DIO OSNOVNE DEFINICIJE I PRAVILA ZA PRIMJENU STANDARDNE KLASIFIKACIJE ZANIMANJA SKZ Osnovne definicije i pravila za ispravnu primjenu Standardne klasifikacije zanimanja SKZ usklaene su sa definicijama i pravilima za primjenu Meunarodne standardne klasifikacije zanimanja 2008 u Evropskoj Uniji ISCO-08 (The occupational classification system of major, sub-major, minor and unit groups shown in the Annex to this resolution is endorsed by the Meeting of Experts in Labour Statistics and is designated the International Standard Classification of Occupations, 2008 (ISCO-08)) koja je u primjeni u zemljama lanicama Evropske Unije.

  • Standardna klasifikacija zanimanja 2010

    7 Zavod za statistiku Crne Gore MONSTAT

    1. PREDGOVOR Vlada Crne Gore , na sjednici od 14.januara 2010.godine, razmotrila je nacrt Nacionalne klasifikacije zanimanja, koji je dostavilo Ministarstvo rada i socijalnog staranja . Sa tim u vezi Vlada je donijela zakljuke kojim se zaduuje Zavod za statistiku Crne Gore da pripremi predlog nacionalne klasifikacije zanimanja i sprovede javnu raspravu. U Crnoj Gori, do sada, nije uraena nacionalna klasifikacija zanimanja (NKZ) koja je usklaena sa Meunarodnom standardnom klasifikacijom zanimanja (MSKZ /ISCO 08), ve je i dalje u primjeni Jedinstvena nomenklatura zanimanja (JNZ), usvojena 1990. godine kao obavezujui dokument na nivou SFRJ. Izmjene i dopune ifarnika zanimanja i strune spreme objavljene su u "Sluzbenom listu SRJ" broj 9 iz 1998. godine. Za potrebe popisa stanovnitva u Srbiji i Crnoj Gori (2001\2002), Savezni zavod za statistiku je uradio klasifikaciju zanimanja koja, uz manje izmjene i dopune, predstavlja neposrednu primjenu MSKZ 88. Pored neusaglaenosti sa meunarodnim standardima za klasifikaciju, nazivi, broj i struktura zanimanja u JNZ nijesu primjereni savremenom razvoju tehnologije, organizacije i promjenama u svijetu rada i zanimanja. NKZ predstavlja bazini dokument za meunarodnu razmjenu uporedivosti podataka koji se odnose na zanimanja, njihovu strukturu, kvalitet i obim. Uz ovo, nacionalna klasifikacija zanimanja je od izuzetne vanosti u projektovanju strukture zanimanja za odreena podruja rada i oblikovanju novih obrazovnih programa, naroito u oblasti strunog obrazovanja i obrazovanja odraslih. Na osnovu inicijalne verzije NKZ Zavoda za zapoljavanje Crne Gore, Zavod za statistiku Crne Gore - MONSTAT je nastavio rad na doradi ponuene inicijalne verzije kako bi ovaj dokument bio usklaen sa Rezolucijom o auriranju Meunarodne standardne klasifikacije zanimanja koja je objavljena na sajtu Meunarodne organizacije rada (ILO) krajem 2008. godine. Prema tome, ovaj predlog SKZ moe se smatrati da je usaglaen sa MSKZ 08. Osnovni cilj projekta izrade Standardne klasifikacije zanimanja (SKZ) je uspostavljanje jedinstvenog i obavezujueg standarda za praenje zanimanja koji e predstavljati bazini nacionalni dokument za statistiko izvjetavanje u zemlji i u meunarodnoj komunikacji, voenje politike zapoljavanja, razvoj obrazovnog sistema i ljudskih resursa. Usaglaavanje sa MSKZ ne podrazumijeva samo formalno usklaivanje radi izrade statistikih izvjetaja ve reviziju itave JNZ, odnosno izradu nove nacionalne klasifikacije zanimanja koja bi odraavala aktuelnu strukturu trita rada u Crnoj Gori i, kao takva, predstavljala standard za potrebe dravne statistike, razvoja obrazovnog sistema, evidencija u oblasti rada, zapoljavanja, zdravstvenog, invalidsko - penzijskog osiguranja, socijalne zatite, naunih istraivanja i drugih korisnika.

  • Standardna klasifikacija zanimanja 2010

    8 Zavod za statistiku Crne Gore MONSTAT

    2. UVOD Standardna klasifikacija zanimanja (u daljem tekstu SKZ) je obavezan standard, koji se upotrebljava pri evidentiranju, prikupljanju, analizi, objavljivanju i publikovanju podataka, znaajnih za praenje stanja i kretanja na tritu rada u Crnoj Gori, osigurava komunikaciju korisnika rezultata sa nosiocima upotrebe, a njima komunikaciju sa davocima podataka. Kao nacionalni statistiki standard SKZ u primjeni objedinjuje potrebe svih korisnika , bilo da se radi o interesu za podatke pojedinanih zanimanja ili o korisnicima grupnih podataka. SKZ kao statistiki standard nije osnova za utvrivanje prava i obaveza pravnih i fizikih lica. SKZ je vienamjensko, meunarodno usklaeno sredstvo koje je prikladno za upotrebu u slubi zapoljavanja, sistemu obrazovanja, profesionalnoj orijentaciji i slino, zatim u dravnoj statistici, ostalim statistikim istraivanjima, nauci, itd. Upotrebljava se za razvrstavanje poslova u zanimanja u dravnim i administrativnim bazama podataka (evidencije, registri, baze podataka) i u statistikim istraivanjima , ime se obezbjeuju konzistentni podaci za statistiko , analitiko i nauno praenje strukture zanimanja aktivnog stanovnitva kao i potraivanja za poslom. Meunarodna usklaenost je osigurana pridravanjem naela i sistema Meunarodne standardne klasifikacije zanimanja (ISCO- 08). Zanimanje je statistiko-analitika kategorija, prema kojoj se razvrstavaju poslovi koji su slini po sadraju i zahtjevnosti. Cilj projekta je izrada klasifikacije zanimanja koja e biti u upotrebi u Crnoj Gori kao standard za sve korisnike kada iskazuju podatke o zanimanjima. Klasifikacija zanimanja ima zajednike elemente u rodovima, vrstama, podvrstama , grupama i pojedinanim zanimanjima. Osnove za izradu ovog predloga SKZ predstavljali su: MSKZ 08 (ISCO-08) sa prilagoenom strukturom rodova, vrsta, podvrsta i grupa zanimanja; JNZ, ukljuujui i inicijalnu verziju NKZ od strane ZZZCG Klasifikacija zanimanja koju je uradio Savezni zavod za statistiku za potrebe popisa stanovnitva u

    Srbiji i Crnoj Gori (2001/2002) kojom je obuhvaeno preko 3000 zanimanja, a koja su razvrstana prema MSKZ 88 (ISCO-88);

    3. OSNOVNA OBILJEJA STANDARDNE KLASIFIKACIJE ZANIMANJA 3.1 Definicija zanimanja Zanimanje je skup poslova i radnih zadataka (radnih mjesta) koji su svojim sadrajem i vrstom organizaciono i tehnoloki toliko srodni i meusobno povezani da ih obavlja jedan izvrilac koji posjeduje odgovarajua znanja , sposobnosti i vjetine. U statistici zanimanje podrazumijeva posao (radno mjesto) koje obavlja osoba radi sticanja sredstava za ivot.

  • Standardna klasifikacija zanimanja 2010

    9 Zavod za statistiku Crne Gore MONSTAT

    Posao (radno mjesto) se definie kao skup radnih zadataka koje izvrava jedna osoba. Podaci o organizaciono i tehnoloki srodnim poslovima odnosno radnim mjestima zbrajaju se u zanimanja. Poslovi mogu biti vie ili manje sloeni . Prema poslovima koje osoba obavlja ili je obavljala, odnosno za koje se osposobljava , moe se utvrditi sadanje, prolo ili budue zanimanje. Zanimanja nezaposlenih lica odreuju su prema poslovima koje su obavljali prije nastanka nezaposlenosti, odnosno prema osposobljenosti za rad. Zanimanja nezaposlenih lica bez radnog iskustva iskazuju se kao osposobljenost za rad, kao zvanje. 3.2 Koncept zanimanja U prethodnom razdoblju , vrsto ukorijenjeni koncept zanimanja u Crnoj Gori je izjednaavao zanimanje sa strunim nazivom koji se dobije po okonanom obrazovanju. Sa restruktuiranjem nae privrede , pod uticajem trinih zakonitosti brojna radna mjesta se zatvaraju, postepeno se pojavljuju novi poslovi, pojedinci su esto prisiljeni mijenjati zaposlenje , a samim tim i zanimanje. Tako se iz realnih razloga, javlja potreba za razdvajanjem ova dva pojma strunost, odnosno, u uem smislu naziva zavrene kole, i zanimanja kao vrste posla koji obavlja pojedinac. Po zavrenom obrazovnom programu odreenog stepena obrazovanja pojedinac dobija naziv profesionalnog zvanja odnosno strunog obrazovanja a ne zanimanja. U skladu sa konceptom klasifikacije pojedinac se razvrstava u zanimanje odnosno u grupu zanimanja u pogledu zahtjevnosti, kompleksnosti, vrste i drugih karakteristika zadataka i dunosti , koje obavlja u svom radu. Profesionalno usmjereno obrazovanje je, dakle, neto drugo od zanimanja na tritu rada i zanimanje nije mogue jednostavno izjednaiti sa nazivom profesionalnog zvanja odnosno strunog obrazovanja. 3.3 Definisanje nivoa znanja kao osposobljenosti za obavljanje poslova Pri primjeni koncepta vjetina, kao osposobljenosti za obavljanje poslova, problem koji je trebalo rijeiti, predstavljala je uporedivost, odnosno usklaenost naeg obrazovnog sistema sa kategorijama i stepenima obrazovnih programa po Meunarodnoj standardnoj klasifikaciji obrazovnih programa ISCED. Zbog meunarodnog karaktera klasifikacije odreena su etiri iroka stepena sloenosti, odnosno nivoa obrazovanja, nuna za obavljanje poslova i zadataka. Stepeni se stiu obrazovanjem, ali i obuavanjem za posao i iskustvom. Svi su oblici osposobljavanja za posao ravnopravni. Stepeni sloenosti odreeni su u skladu sa obrazovnim kategorijama i nivoima Meunarodne standardne klasifikacije obrazovanja (ISCED). 3.4 Davanje naziva zanimanjima Opisno definisanje naziva zanimanja esto se za nazive zanimanja koristi samo primjena strune kvalifikacije odnosno strunog naziva, dobijenog nakon zavrene kole (npr: ekonomski tehniar, ininjer hemije).

  • Standardna klasifikacija zanimanja 2010

    10 Zavod za statistiku Crne Gore MONSTAT

    Tamo gdje je bilo mogue naziv zanimanja u klasifikaciji je opisno definisan (npr: referent za ..., slubenik za..., tehnolog za...) ili je bio korien naziv koji izraava i preuzima vrstu posla (npr: poreznik, notar). Jedan naziv se moe koristiti samo za jedno zanimanje u SKZ se ne pojavljuju dva ista naziva zanimanja. Naziv zanimanja odreuje se prema vrsti posla, odnosno prema sadraju rada u zanimanju (pleta koara..) , prema rezultatu rada (ribar), prema mjestu obavljanja posla (rukovalac postrojenjem...) i sl. Naziv ima kljunu rije koja odreuje zanimanje (ininjer) i jednu ili vie kvalifikacijskih oznaka koje ga tanije odreuju (mainski ininjer konstruktor). Osoba koja je zavrila ekonomski fakultet po zvanju je diplomir