atex-handleiding - sociaa .atex-handleiding bakkerij & zoetwarenindustrie deze handleiding is in

Download ATEX-handleiding - sociaa .ATEX-handleiding Bakkerij & Zoetwarenindustrie Deze handleiding is in

Post on 26-Feb-2019

214 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

ATEX-handleiding

Bakkerij & Zoetwarenindustrie

Deze handleiding is in opdracht van de brancheorganisaties NBOV, VBZ en NBV ontwikkeld door het Productschap Akkerbouw in samenwerking met Royal Haskoning.

NB: Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopien, opnamen, of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van het Productschap Akkerbouw.

Stadhoudersplantsoen 12 Boschveldweg 21 Postbus 29739 Postbus 525 2517 JL Den Haag 5201 AM s-Hertogenbosch +31 (0)70 370 8532 +31 (0)73 687 41 11 Telefoon arbeid@hpa.agro.nl info@den-bosch.royalhaskoning.com E-mail www.productschapakkerbouw.nl www.royalhaskoning.com Internet J. J. E. Dijkers Msc Auteurs ir. ing. M. T .G. Emans ing. P. W. de Waard

ir. R. Wentzel

HASKONING NEDERLAND B.V.

MILIEU

ATEX handleiding - i -

IS DEZE HANDLEIDING VAN TOEPASSING OP UW BEDRIJF? Volg onderstaande checklist om te achterhalen of deze handleiding voor u bedoeld is.

Behoort uw bedrijf tot de Bakkerij & Zoetwaren-

industrie?

Worden in uw bedrijf stoffen gebruikt uit de explosieklasse St1 zoals bloem, meel, suiker

of andere poedervormige grondstoffen? (*)

Worden de poedervormige grondstoffen in bulk (silo) opgeslagen, waarbij de

bulkopslag pneumatisch (met een luchtstroom) wordt gevuld

of geleegd?

Heeft u al een explosieveiligheidsdocument

(EVD) opgesteld?

Ja

Ja

Ja

Ja

Deze ATEX handleiding is niet voor u bestemd.

Stofexplosiegevaar is voor u niet van belang. U hoeft deze ATEX

handleiding niet verder in te vullen en u hoeft geen explosie-

veiligheidsdocument op te stellen.

Deze ATEX handleiding is voor u bedoeld. Vul de stroomschemas in

en voer de maatregelen uit.

Nee

Nee

Nee

Nee

START

Vergelijk de bevindingen in uw EVD met deze ATEX handleiding en voer de noodzakelijke maatregelen

uit.

Worden er binnen uw bedrijf gasflessen met brandbaar gas opgeslagen en/of natte accus

opgeladen?

Ja

(*) De in deze handleiding toegepaste risico - analyse en de afwegingen voor het definiren van maatregelen, zijn gebaseerd op de explosie eigenschappen van St1 stoffen. De normaliter in bulk opgeslagen stoffen zoals bloem, meel en suiker zijn namelijk stoffen uit deze categorie. Mochten er binnen uw bedrijf echter ook poedervormige stoffen aanwezig zijn die behoren tot een hogere explosieklasse, dan is deze handleiding voor die specifieke stoffen niet toereikend. In dat geval zult u de de aanvullende risicos van deze stoffen moeten (laten) onderzoeken.

Tot welke explosieklasse een stof behoort kunt u vinden in de grondstoffendatabase van het Productschap Akkerbouw welke is te raadplegen via de website: www.productschapakkerbouw.nl

ATEX handleiding - ii -

INVULFORMULIER Als uit de checklist is gebleken dat deze handleiding voor u bedoeld is, vul dan onderstaand invulformulier in:

Bedrijfsnaam:

Inventarisatie uitgevoerd door:

Datum 1e inventarisatie:

Inventarisatie herzien op (*):

Datum:

Oorsprong van de wijziging:

Wijzigingen verwerkt in ATEX inventarisatie, zoneringstekening en in plan van aanpak?

Aanpassingen doorgevoerd door (naam)?

* Wanneer er wijzigingen worden doorgevoerd in de silo-installatie moet nagegaan worden of dit leidt tot andere zones en maatregelen.

ATEX handleiding - iii -

INHOUDSOPGAVE Blz.

1 INLEIDING 1

INVENTARISATIE BEDRIJFSSITUATIE 3

2 INVENTARISATIE VAN ZONES EN MAATREGELEN 5 2.1 Doel van dit hoofdstuk 5 2.2 Hoe gebruikt u de stroomschemas? 5 2.3 Vulslangkoppeling 7 2.4 Vulleiding 11 2.5 Silo 15 2.6 Ontluchtingsleiding 19 2.7 Ontluchtingsfilter 23 2.8 Productleiding 27 2.9 Luchtleiding en luchtpomp 31 2.10 Weegbunker 35 2.11 Kuip 39 2.12 Gasflessen 43 2.13 Acculaders 47 2.14 Algemene maatregelen 50

3 OPSTELLEN ZONETEKENING EN PLAN VAN AANPAK 52 3.1 Doel van dit hoofdstuk 52 3.2 Van gevaren naar zoneringstekening 52 3.3 Plan van aanpak 53

4 BASISBEGINSELEN ATEX 57 4.1 Doel van dit hoofdstuk 57 4.2 Wet- en regelgeving 57 4.3 Hoe ontstaan explosies? 58 4.4 Werking ATEX 60

5 ATEX BINNEN DE BAKKERIJ EN ZOETWARENINDUSTRIE 65 5.1 Doel van dit hoofdstuk 65 5.2 Stoffen en explosieve luchtmengsels 65 5.3 Technische en organisatorische maatregelen 67

DEEL 3: BIJLAGEN 73

1 Voorbeeld zoneringstekening 2 Toelichting op typeplaatje apparatuur 3 Aanduiding gezoneerd gebied 4 Voorbeeld vulinstructie 5 Voorbeeld werkvergunning

ATEX handleiding - iv -

ATEX handleiding - 1 -

1 INLEIDING

Waarom deze ATEX handleiding? Bedrijven moeten voldoen aan de Arbo-regelgeving. En van de onderdelen daarvan is het beschermen van medewerkers tegen explosiegevaar. Op basis van de ATEX-richtlijnen moeten bedrijven waar explosiegevaar bestaat, dit gevaar beoordelen en de bevindingen vastleggen in een explosieveiligheidsdocument (EVD). In bedrijven waar bloem/meel en bijvoorbeeld suiker in bulk wordt opgeslagen en met lucht (pneumatisch) wordt getransporteerd, bestaat de kans op een stofexplosie. Als u in het invulformulier op pagina ii heeft aangegeven dat dit het geval is bij uw bedrijf, dan zult u de explosierisicos moeten beoordelen en eventueel maatregelen moeten treffen om tot een voldoende veilige situatie te komen. De risicos zijn in de bakkerij & zoetwarenindustrie beoordeeld en uitgewerkt in deze handleiding. Daarbij zijn op brancheniveau keuzes en interpretaties gemaakt. Hierdoor zal het invullen van uw bedrijfssituatie direct leiden tot het aanwijzen van de plaatsen met explosiegevaar en de benodigde maatregelen. U blijft uiteraard zelf verantwoordelijk voor het uitvoeren van die maatregelen. U bent overigens niet verplicht om deze handleiding te gebruiken. U kunt er ook voor kiezen om individueel een explosie-veilgheidsdocument op te (laten) stellen en daarmee invulling te geven aan uw verplichtingen. Hoe gebruikt u deze handleiding? De handleiding begint in het eerste deel met een inventarisatie van uw bedrijfssituatie. Daaruit volgt direct waar zich explosieve mengsels kunnen vormen en welke maatregelen u moet treffen. Als u al enige kennis van ATEX heeft, kunt u direct beginnen. In het tweede deel vindt u veel achtergrond informatie. Deze heeft u nodig als u tijdens het invullen van de inventarisatie vragen heeft. Ook zijn hier de maatregelen verder uitgewerkt. Als u nog geen kennis van ATEX heeft, kunt u voor de beeldvorming het beste bij deel 2 beginnen. In het derde deel vindt u een aantal bijlagen waar vanuit deel 1 en 2 naar verwezen wordt.

Als u deze handleiding toepast, dan: heeft u een overzicht van de (mogelijk) aanwezige gevarenzones; heeft u een plan van aanpak met (indien nodig) een overzicht van te treffen maatregelen; voldoet u aan de wettelijke verplichtingen.

De hoofdlijn van deze handleiding In de praktijk blijken explosieve omstandigheden vooral in het inwendige van silo-installaties voor te komen. Normaliter zijn daar geen ontstekingsbronnen aanwezig en hoeven er daarom geen speciale maatregelen getroffen te worden. Aarding is wel in alle gevallen noodzakelijk. Op sommige plaatsen kan er een zodanige hoeveelheid stof uit de silo-installatie vrijkomen, dat zich explosieve mengsels kunnen vormen buiten de silo-installatie. Dat kan bijvoorbeeld rondom de uitblaas van een filter of rondom een flexibele slang in een leiding. Die plaatsen worden in deze handleiding in kaart gebracht. Relatief veel aandacht richt zich op het voorkmen van dergelijke situaties en de maatregelen die nodig zijn. Tot slot is er aandacht voor de risicos tijdens het reinigen en het onderhoud en als gevolg van wijzigingen in de installaties.

ATEX handleiding - 2 -

ATEX handleiding - 3 -

DEEL 1:

INVENTARISATIE BEDRIJFSSITUATIE

ATEX handleiding - 4 -

ATEX handleiding - 5 -

2 INVENTARISATIE VAN ZONES EN MAATREGELEN

2.1 Doel van dit hoofdstuk

Met behulp van de stroomschemas in dit hoofdstuk gaat u uw silo-installatie(s) stap voor stap in kaart brengen. U gaat inventariseren waar binnen uw bedrijf explosieve zones aanwezig zijn, hoe groot deze zones zijn, welke ontstekingsbronnen een gevaar kunnen opleveren en welke maatregelen u al getroffen heeft of nog zult moeten treffen. De inventarisatie is ingedeeld in een aantal logische processtappen. De verschillende stappen staan in het onderstaande processchema weergegeven. Het figuur geeft zowel de situatie bij zuig-, blaas- als schroeftransport (gecombineerd) weer.

2.2 Hoe gebruikt u de stroomschemas?

In de stroomschemas geeft u aan welke situatie voor u van toepassing is. Dat doet u door de antwoorden op de gestelde keuzes aan te kruisen. Uit de gemaakte keuzes blijken vervolgens de zones en de noodzakelijke maatregelen. De maatregelen worden toegelicht in hoofdstuk 5. In veel gevallen kunt u een keuze maken uit verschillende maatregelen. U kruist dan zelf de voor u relevante maatregelen aan. Andere maatregelen zijn zondermeer verplicht. Deze maatregelen zijn in de stroomschemas al voor u aangekruist. Van alle maatregelen dient u aan te gegeven of ze al zijn uitgevoerd of nog uitgevoerd moeten worden. De zones tekent u in op een zoneringstekening (hoofdstuk 3.2). Maatregelen die (nog) niet zijn uitgevoerd moeten worden opgenomen in het