emre kartalo¤lu - kurumlar verg¤°s¤° yorum kitabi 2....

Download Emre Kartalo¤lu - KURUMLAR VERG¤°S¤° Yorum Kitabi 2. BASKi.pdf¢  2017-08-25¢  KURUMLAR VERG¤°S¤° KANUNU

If you can't read please download the document

Post on 28-Jun-2020

0 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • KURUMLAR VERGİSİ KANUNU

    (YORUM VE AÇIKLAMALARI)

    (Genişletilmiş ve Güncelleştirilmiş 2. Baskı)

    CEM TEKİN Gelirler Başkontrolörü

    EMRE KARTALOĞLU

    Gelirler Kontrolörü

    15.01.2010 İstanbul

  • 2

    BİLGİ BİRİKİMİMİZE KATKI SAĞLAYAN

    TÜM MESLEKTAŞLARIMIZA…

  • 3

    1. BASKI’YA ÖNSÖZ Türk vergi sisteminde yer alan kazanç vergilerinden biri olan kurumlar vergisi,

    genel olarak tüzel kişiliği haiz mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde etmiş oldukları kurum kazançları üzerinden alınan bir vergidir. Genel bütçe gelirleri içinde taşıdığı önemin yanı sıra; ekonomideki kaynak kullanımına ve gelir dağılımına olan etkisi, yatırım ve istihdam kararları ile olan bağlantısı ve genel anlamda makro ekonomik göstergelerle olan doğrudan etkileşimi sayesinde en önemli maliye politikası araçlarından biridir. Özellikle teknolojik gelişmelerle bağlantılı olarak küçülen ve buna bağlı olarak globalleşen dünya da, uluslararası ve küresel sermayenin yatırım kararları açısından ülkelerin sahip oldukları vergi sistemleri büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda; eşitlik ve genellik gibi evrensel vergileme ilkelerine sahip düzenlemelerin yanı sıra mükelleflerin gönüllü uyumunu gözeten, düşük oranlı ve çağın gereklerine uygun ve bu özellikleri dolayısıyla yaşanabilir bir vergi ortamı yaratan modern ve katılımcı düzenlemelere ihtiyaç duyulmaktadır.

    Bu bağlamda olmak üzere kurum kazançlarının tespiti ve vergilendirilmesine

    ilişkin usul ve esaslar, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu ile yukarıda belirtilen anlayış çerçevesinde yeniden belirlenmiştir. Anılan Kanunla vergi cennetleriyle mücadele ile kontrol edilen yabancı kurum kazançlarının vergilendirilmesi açısından bir kısım yeni düzenlemeler yapılmış, uzun yıllardan beri birçok tartışmanın temelinde yer alan ve bünyesinde kronik sorunları barındıran örtülü sermaye ve örtülü kazanç müesseseleri yeniden düzenlenmek suretiyle her iki müessese objektif kriterlere bağlanmıştır.

    Kurum kazançlarının tespiti ve vergilendirilmesi açısından sadece K.V.K.’nda

    yer alan düzenlemelerin bilinmesi yeterli olmayıp, G.V.K. ile V.U.K.’nda yer alan bir kısım düzenlemelerin de bilinmesi gerekmektedir. Kaldı ki, dar mükellefiyeti haiz kurumların Türkiye’de elde ettikleri kazançlar ile tam mükellefiyeti haiz kurumların yurt dışında elde ettikleri kazançların vergilendirme yetkisinin tespiti açısından - mevcut olması durumunda- Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmalarında (Ç.V.Ö.A.) yer alan düzenlemelerinde ilgililerce göz önünde bulundurulması gerekmektedir.

    Çalışmamızın hazırlamasında öncelikle Kanunun sistematiği esas alınmış ve

    ilgili her bölümde G.V.K., V.U.K. ve Ç.V.Ö.A. ile 1 seri numaralı Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinde yer alan düzenlemelerle yorum ve açıklamalarımız pekiştirilmeye çalışılmıştır. Ayrıca çalışmamızın hazırlanmasında her bir kanuni düzenleme ile ilgili olarak uygulamada ortaya çıkması muhtemel sorunlar ile ilgililer nezdinde oluşacak tereddütler ile ilgili olarak öngörülerde bulunularak, ilgililere yardımcı olunması temel çıkış noktası olmuştur. Doğal olarak henüz yeni uygulamaya girmiş bulunan ve büyük mükellef gruplarını yakından ilgilendiren bu düzenleme ile ilgili olarak zamanla daha farklı sorunlarında ortaya çıkması muhtemeldir. Ancak bugün itibariyle kurumlar vergisi uygulaması açısından karşılaşılan sorunların ve yaşanan tereddütlerin giderilmesinde bu çalışmanın ilgililere sağlayacağı katkı oranında eserin yazarları bir bu kadar bahtiyar olacaktır. Bu çalışmanın vücut bulmasında yazarlar kadar Maliye ve Hukuk Yayınları çalışanları ile değerli üstadımız Bünyamin ÖZTÜRK’ün katkıları da inkar edilemez. Bu bağlamda eserimizin ilgililere yararlı olmasını diler, Maliye ve Hukuk Yayınları çalışanları ile değerli üstadımız Bünyamin ÖZTÜRK’e şükranlarımızı sunarız.

  • 4

    Cem TEKİN - Emre KARTALOĞLU Gelirler Kontrolörleri 04.04.2007/İstanbul

  • 5

    2. BASKI’YA ÖNSÖZ

    Vergi sistemini yön vermek amacıyla kağıt üzerinde yapılan düzenlemeler, uygulandıkça ve uygulamada bazı sorunlarla karşılaşıldıkça daha iyi anlaşılabilmekte ve yaşayan bir organizma gibi kendini günün koşullarına uygun olarak güncelleyebilmektedir.

    Yaklaşık üç buçuk yıllık bir geçmişi olan 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu da uygulanageldiği bu kısa süre içerisinde daha iyi anlaşılabildiği gibi Bakanlar Kurulu ve Maliye Bakanlığınca da çeşitli düzenlemeler yapılmıştır. Bu kapsamda, özellikle Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı müessesesinin uygulanmasını anlaşılabilir hale getirmek amacıyla Bakanlar Kurulu Kararları ve Genel Tebliğler çıkarılmıştır. Öte yandan, Kanun’un diğer hükümlerini açıklamak amacıyla Genel Tebliğ ve Sirkülerler ile açıklamalar yapılmıştır.

    Belki de bunlardan daha önemli açıklamalar, uygulamada karşılaşılan sorunlar üzerine ortaya çıkan ve yardımcı vergi hukuku kaynakları olarak nitelendirilen, yargı kararları ve özelgelerle yapılmıştır.

    Bizim, 1. baskı için önsöz yazdığımız 04.04.2007 tarihinde bu idari düzenlemeler ile içtihad tam olarak yerleşmemişti. Bu idari düzenlemeler ve içtihadlardan yardım alarak 1. Baskı’da yer verdiğimiz açıklamalar ile yaptığımız yorumların geliştirilmesi bir zorunluluk olarak karşımıza çıkmıştır. Öte yandan 5766, 5838 ve 5904 sayılı Kanunlar ile 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’na bazı hükümler eklenmiştir.

    Bu kitabın hazırlanması sırasında aile fertlerimizin bizlere gösterdiği sabrı ve verdikleri desteği göz ardı etmek mümkün değil. Bu nedenle aile fertlerimiz Hülya ve Sezin TEKİN ile Sevil ve Ceyda KARTALOĞLU’na ne kadar teşekkür etsek azdır.

    Öte yandan, bu kitabın güncellenerek sizlerin eline geçmesinde büyük emeği olan başta Yaklaşım Yayıncılık A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı Sayın Ekrem SARISU olmak üzere, tüm Yaklaşım Yayıncılık çalışanlarına teşekkür ederiz.

    Kitabımızın bütün okuyuculara faydalı olması dileğiyle…

    Cem TEKİN - Emre KARTALOĞLU Gelirler Başkontrolörü- Gelirler Kontrolörü 15.01.2010/İstanbul

  • 6

    1. MADDE 1: VERGİNİN KONUSU .......................................................................... 34 1.1. GENEL AÇIKLAMA ........................................................................................ 34

    2. MADDE 2: MÜKELLEFLER .................................................................................. 36 2.1. GENEL AÇIKLAMA ........................................................................................ 37 2.2. SERMAYE ŞİRKETLERİ ................................................................................ 38

    2.2.1. Anonim Şirketler ...................................................................................... 38 2.2.2. Limited Şirketler ....................................................................................... 39 2.2.3. Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit Şirketler ................................... 40 2.2.4. Fonlar ...................................................................................................... 40 2.2.5. Yabancı Fonlar ........................................................................................ 42

    2.3. KOOPERATİFLER ......................................................................................... 42 2.4. İKTİSADİ KAMU KURULUŞLARI ................................................................... 43

    2.4.1. İktisadi Devlet Teşekkülleri ...................................................................... 46 2.4.2. Kamu İktisadi Kuruluşları ......................................................................... 46 2.4.3. Kamu Müesseseleri (Kuruluşları) ............................................................. 47 2.4.4. Bağlı Ortaklıklar ....................................................................................... 47 2.4.5. Kamu İştirakleri ........................................................................................ 47 2.4.6. İşletme ..................................................................................................... 47

    2.5. DERNEK VE VAKIFLARIN İKTİSADİ İŞLETMELERİ .................................... 47 2.6. İŞ ORTAKLIKLARI ......................................................................................... 52

    2.6.1. İş Ortaklıkları ile İlgili Özellik Gösteren Durumlar ..................................... 54 2.6.1.1. Birden Fazla İşverenin Olması Durumu ............................................ 54 2.6.1.2. İş Ortaklığının Bağlı Olduğu Vergi Dairesi......................................... 54 2.6.1.3. İşin Bitimi ........................................................................................... 54 2.6.1.4. Elde Edilen Gelirin Niteliği ................................................................. 54 2.6.1.5. İş Ortaklığının Mükellefiyet Değişimi ................................................. 55

    3