historijska čitanka 2 - nacije i drzave u jugoistocnoj evropi

Download Historijska čitanka 2 - Nacije i drzave u jugoistocnoj Evropi

Post on 08-Feb-2016

93 views

Category:

Documents

5 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • NATIONS_omot cc.indd 1 23.10.2007 11:32:55

  • N A S T A V A M O D E R N E H I S T O R I J E J U G O I S T O N E E V R O P EDodatni nastavni materijal

    Nacije i drave u jugoistonoj Evropi

    Nations_01-TITLOI cc.indd 1Nations_01-TITLOI cc.indd 1 23.10.2007 8:56:0023.10.2007 8:56:00

  • Izdavai: Centar za demokraciju i pomirenje u jugoistonoj Evropi, Solun i CPU, SarajevoZa izdavae: Devdet Tuzli i Nenad ebekUrednik bosanskog izdanja: Enes MilakNaslov originala: Teaching Modern Southeast European History, Alternative Educational Materials,The Nations and States in Southeast Europe, Thessaloniki 2005.

    Prijevod: Denisa Buimki i Lejla NuhodiLektura: Hadem Hajdarevi Korektura: Fahrija uleji Prijelom i tampa CPU SarajevoTira: 750 primjeraka

    Original English Edition:CDRSEE Rapporteur to the Board for the Joint History Project: Costa CarrasExecutive Director: Nenad ebekDirector of Programmes: Corinna Noack-AetopulosBosnian Project Director: Devdet TuzliProject Co-ordinator: George Georgoudis i Biljana Mekovska

    Bosansko izdanje tampano uz velikodunu pomo:

    Current Copy based on the Original English Edition

    Sponsors: The United States Department of State, the United States Agency for International Development (USAID), the German Ministry of Foreign Affairs, and the Stability Pact for South Eastern Europe.

    Disclaimer: The designations employed and presentation of the material in this book do not imply the expression of any opinion whatsoever on the part of the publisher (Center for Democracy and Reconciliation in Southeast Europe), nor on the part of the sponsors (the US State Department, USAID, the German Ministry of Foreign Affairs, and the Stability Pact for South Eastern Europe). This book contains the vienws expressed by the authors in their individual capacity and may not necessarily reflect the vienws of the CDRSEE and the sponsoring agencies. Copyright: Center for Democracy and Reconciliation in Southeast Europe (CDRSEE) Krispou 9, Ano Poli, 54634 Thessaloniki, Greecetel.: +30 2310 960820-1, fax: +30 2310 960822email: info@cdsee.org, web: www.cdsee.orgISBN: 978-9958-9304-4-7

    Nations_01-TITLOI cc.indd 2Nations_01-TITLOI cc.indd 2 23.10.2007 8:56:0223.10.2007 8:56:02

  • NASTAVA MODERNE HISTORIJE JUGOISTONE EVROPEDodatni nastavni materijal

    H I S T O R I J S K A I T A N K A 2

    N a c i j e i d r ave u j u g o i s t o n o j Ev r o p i

    Urednici izdanja: Mirela Luminia - Murgescu

    Urednica cjelokupnog projekta: Christina Koulouri

    Urednik serije na bosanskom jeziku: Enes Milak

    Centar za demokraciju i pomirenje u jugoistonoj Evropi, SolunCPU Sarajevo

    Sarajevo, 2007.

    C e n t e r f o r D e m o c r a c y a n d R e c o n c i l i a t i o n i n S o u t h e a s t E u r o p ew w w . c d s e e . o r g

    Nations_01-TITLOI cc.indd 3Nations_01-TITLOI cc.indd 3 23.10.2007 8:56:0223.10.2007 8:56:02

  • Nations_01-TITLOI cc.indd 4Nations_01-TITLOI cc.indd 4 23.10.2007 8:56:0423.10.2007 8:56:04

  • 5NACIJE I DRAVE U JUGOISTONOJ EVROPI

    Uvod ................................................................................................................................................................................................................... 11Hronologija ....................................................................................................................................................................................................... 15 Karta 1: Prikaz novonastalih balkanskih drava 1804.-1862. ..................................................................................................... 24Prvo poglavlje: Stvaranje nacionalnih drava: ciljevi i uspjesi ............................................................................................... 25 I-1. Odnos Grke i Evrope, prema pisanju Josifa Mesiodaksa (1761.) ..................................................................................... 26 I-2. Historijski temelji bugarske nacije, prema rijeima Pajsija Hilandarca (1762.) ............................................................. 27 I-3. Evgenije Vulgaris se zalae za grku dravu (oko 1770.) ...................................................................................................... 27 I-4. Dimitrije Katarcis objanjava zato su Grci nacija iako nemaju dravu (1783.) ............................................................ 28 I-5. Rumunska peticija za nacionalnu jednakost u Transilvaniji Supplex Libellus Valachorum (1791.)...................... 28 I-6. Turski dokument o Francuskoj revoluciji (1798.) ..................................................................................................................... 29 I-7. Uticaj Francuske revolucije na uene ljude jugoistone Evrope Ratna pjesma Adamantiosa Koraisa (1800.) ........... 29 I-8. Manifest Aleksandra Ipsilantija, Borba za vjeru i otadbinu (1821.) ................................................................................. 30 I-9. Konzervativni zahtjevi bosanskih spahija (1826.) ................................................................................................................... 30 I-10. Hatierif od Gilhane ......................................................................................................................................................................... 31 I-11. Jon Kodru-Draguanu o nacionalnoj dravi (1844.) ............................................................................................................ 31 I-12. Plan Ilije Garaanina za stvaranje srpsko-slovenskog carstva Naertanije (1844.) ............................................... 32 I-13. Nacionalni zahtjevi u revolucijama 1848................................................................................................................................. 33

    A. Slovenaki zahtjevi .................................................................................................................................................................... 33B. Zahtjevanja naroda, usvojeno na velikoj narodnoj skuptini u Zagrebu ............................................................... 33C. Nacionalna peticija koju je prihvatila rumunska narodna skuptina u Blau, Transilvanija ............................ 33

    I-14. Nezadovoljstvo bosanskih krana pod turskom vlau, iz pera franjevakog fratra Ivana Frane Jukia (1850.) ............................................................................................................................................................ 34 I-15. Osmanski carski dekret kojim se proglaava jednakost meu podanicima, bez obzira na vjeru (1856.) ........ 34 I-16. Neka miljenja o planu za osnivanje dvojne bugarsko-turske drave (1867.) ........................................................... 35

    A. Predstavka Centralnog tajnog bugarskog komiteta sultanu Abdulazizu .............................................................. 35B. Reakcija Fuad-pae, prema memoarima Hriste Stambolskog .................................................................................... 36

    I-17. Projekat ujedinjenja Bugara i Srba u junoslavensko carstvo pod vlau srpskog kneza Mihaila Obrenovia (1867.) .......................................................................................................................................................... 36 I-18. Ruski izvjetaj o planovima za zajedniku rusko-bugarsku dravu (1867.) ................................................................ 37 I-19. O odnosu politike slobode i nacije u XIX. stoljeu uredniki komentar Ljubena Karavelova u listu Svoboda (novembar 1869.) ....................................................................................................................................................... 37 Sl. 1. Slovenija: Tabori (1869.)................................................................................................................................................................ 38 I-20. Ferman kojim je osnovana Bugarska egzarhija (1870.) ...................................................................................................... 38 I-21. Rezultati ispitivanja o pripadnosti crkvi u Skopskoj i Ohridskoj episkopiji (1874.) .................................................. 39 I -22. Hristo Botev: Zato Bugari treba da se bore za nacionalno osloboenje (1875.) .................................................... 39 I -23. Politiki program Centralnog bugarskog dobrotvornog drutva (Bukuret, novembar 1876.) ......................... 39 I -24. Albanska pjesma napisana u vrijeme Berlinskog kongresa (1878.) .............................................................................. 40 I -25. Berlinski mirovni ugovor (1878.) ............................................................................................................................................... 40 Karta 2: Balkanske drave poslije Berlinskog kongresa, juli 1878. ........................................................................................... 42 Sl. 2. Grka izmeu Turske i Evrope. Karikatura iz lista Aristophanes (1882.) ....................................................................... 43 I-26. Zato Albanci ele zasebnu albansku dravu (1886.) ......................................................................................................... 44

    Sadraj

    Nations_02-periexomena cc.indd 5Nations_02-periexomena cc.indd 5 23.10.2007 8:56:2523.10.2007 8:56:25

  • SADRAJ

    6

    I-27. Sjeanja Ivana Hadi-Nikolova na razgovore iz 1892. godine, koji su doveli do stvaranja VMRO (1893.) ...........................................................................................................................................................................