wniosek do rpo

Download Wniosek do rpo

Post on 26-May-2015

641 views

Category:

Business

3 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

nnn

TRANSCRIPT

  • 1. Warszawa,dnia 25 wrzenia 2014 r. NSZZ "Solidarno" Rolnikw indywidualnych ul.Marszakowska 84/92 lok.119 00-514 Warszawa e-mail:biuro@solidarnoscri. pl Rzecznik Praw Obywatelskich Aleja Solidarnoci 77 00 - 090 Warszawadotyczy:nieprecyzyjnych przepisw o przeciwdziaaniu nadmiernej koncentracji nieruchomoci rolnych w PolsceWNIOSEK o podjcie czynnociNa podstawie art.9 pkt 1 i art.10 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r.o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz. U. z 2001 r.Nr 14, poz.147 z pn.zm. ) zwracamy si z uprzejm prob o podjcie przez Rzecznika Praw Obywatelskich czynnoci przewidzianych w ustawie. Niniejsze wystpienie do Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczy nieprecyzyjnych przepisw ksztatowania ustroju rolnego pastwa o przeciwdziaaniu nadmiernej koncentracji nieruchomoci rolnych oraz zapewnienia prowadzenia dziaalnoci rolniczej w gospodarstwach rolnych przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach.Obecny stan,ktry utrzymuje si ju od ponad 11 lat.spowodowa,e faktyczne dziaania prowadzone przez najwaniejszy podmiot wykonujcy w tym zakresie polityk roln pastwa - Agencj Nieruchomoci Rolnych - nie su przeciwdziaaniu nadmiernej koncentracji nieruchomosci rolnych w Polsce.Odbywa si to z pokrzywdzeniem rolnikw indywidualnych,tworzcych i prowadzcych rodzinne gospodarstwa rolne.Ta sytuacja pozostaje w cakowitej sprzecznoci z zasadami ksztatowania ustroju rolnego pastwa wyznaczonymi wartociami konstytucyjnymi (art.23 konstytucji RP i inne),majcymi swoje uszczegowienie w innych ustawach.W praktyce obrotu gospodarczego prowadzonego przez ANR,preferowane s due korporacyjne podmioty holdingowe,ktre dokonuj nadmiernej koncentracji ziemi rolnej w Polsce,co powoduje rugowanie rodzinnych gospodarstw rolnych z ziemi rolniczej i powstawanie latyfundiw ziemskich. Zgodnie z art.7 gnrSP Agencja dziaa na podstawie ustaw:- z dnia 19 padziernika 1991r.o gospodarowaniu nieruchomociami rolnymi Skarbu Pastwa.(t. j.Strona 1 z 8

2. Dz. U. z 2012r. , poz.1187 z pn.zmianami) - zwanej dalej gnrSP; - z dnia 11 kwietnia 2003r.o ksztatowaniu ustroju rolnego (t. j. z 2012r. , poz.803) - zwanej dalej ukur;oraz statutu.Ustawy te si wzajemnie uzupeniaj i daj spjne podstawy prawne do realizacji zada naoonych na Agencj.Do umw dzieraw zawartych przed 3 grudnia 2011r. , zastosowanie maj ponadto do chwili obecnej przepisy art.4-6 ustawy z dnia 16 wrzenia 2011 r.o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomociami rolnymi Skarbu Pastwa oraz o zmianie niektrych innych ustaw (Dz. U. z 2011r.Nr 233, poz.1382),ktre stanowi dodatkow,odrbn regulacj.W kwestiach nie uregulowanych w powyszych ustawach,zastosowanie maj przepisy Kodeksu cywilnego.Obok tych aktw naley wymieni rwnie rozporzdzenia,regulamin organizacyjny oraz zarzdzenia i rnorodne wytyczne na poziomie calej instytucji.Przegld ww.przepisw prawnych prowadzi do wniosku,ze wacicielem nieruchomoci tworzcych Zasb Wasnoci Rolnej Skarbu Pastwa jest wycznie Skarb Pastwa.Agencja dysponuje oraz gospodaruje Zasobem na zasadach okrelonych w ustawie.ANR jest jedynie instytucjpowiernicz Skarbu Pastwa,nie ma wasnych zada,lecz realizuje zadania wynikajce z polityki rolnej pastwa. Nadrzdn rol w systemie prawa ma Konstytucja.Agencja,jako powiernik Skarbu Pastwa gospodarujcy nieruchomociami rolnymi,powinna wic przestrzega gwnej zasady z niej wynikajcej - e podstaw ustroju rolnego pastwa jest gospodarstwo rodzinne (art.23 Konstytucji RP).Powysza zasada konstytucyjna ma konsekwencje prawne,ktre zobowizuj wladze do jej przestrzegania i prowadzenia wobec rolnictwa polityki z jej uwzgldnianiem.Wynika std obowizek pastwa stanowienia prawa,ktre bdzie wspiera gospodarstwa rodzinne wdziedzinie gospodarczej,spoecznej i nansowej,jak rwnie wprowadzania uregulowa chronicych interesy wacicieli takich gospodarstw. Warto te wskaza na komentarze do artykuu 23 Konstytucji RP autorstwa prof.Krystyny Stefaskiej,ktre zostay zamieszczone w programie prawniczym LEX [LEX 109580/1; LEX 97303/4; LEX 97303/5].Autorka zauwaa,e Przepis ten wskazuje na dwie zasady,po pierwsze:nie ma przyzwolenia dla nabywania ziemi rolniczej dla lokaty kapitalu,po drugie:modelem gospodarstwa,preferowanym w naszym kraju,jest gospodarstwo,w ktrym nie bdzie rozwijana przemysowa dziaalno rolnicza.Odesanie w [art.23 Konstytucji] do art,21 i 22 wskazuje,e kada forma gospodarowania jest dopuszczalna,korzysta z wolnoci gospodarczej,ale jeli podstaw ustroju rolnego maj by gospodarstwa rodzinne,to znaczy te.ktre funkcjonuj w ramach tradycyjnego rolnictwa i ktre bd stanowi spjn cao ze rodowiskiem wiejskim. Zadanie wynikajce z polityki pastwa,a dotyczce tworzenia oraz poprawy struktury obszarowej gospodarstw rodzinnych,zostao zapisane jako najwaniejsze w art.6 ust.1 ustawy z dnia 19 padziernika 1991 r.o gospodarowaniu nieruchomociami rolnymi Skarbu Pastwa.Przepis ten w tym brzmieniu zosta wprowadzony do ugnrSP wraz z uchwaleniem przez prawodawc w 2003 roku ustawy o ksztatowaniu ustroju rolnego.Rwnie wspomniana wyej ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r.o ksztatowaniu ustroju rolnego,ktrej przepisy Agencja take realizuje,okrela zasady ksztatowania ustroju rolnego pastwa przez m.in.popraw struktury obszarowej gospodarstw rolnych i przeciwdzialanie nadmiernej koncentracji nieruchomociStrona 2 z 8 3. rolnych.Dziaania Agencji powinny wic skupia si na rodzinnych gospodarstwach rolnych,poprawie ich struktury obszarowej,a z drugiej strony na przeciwdziaaniu nadmiernej koncentracji nieruchomoci rolnych.To,co zostao wskazane powyej potwierdza sama Agencja,w informacji,ktra zostaa zamieszczona na jej stronie internetowej.Deklaracje Agencji mijaj si jednak z podejmowanymi przez ni dziaaniami faktycznymi. Dwie podstawowe formy gospodarowania Zasobem (sprzeda oraz dzierawa nieruchomoci) prowadzone s przez oddziay terenowe Agencji lub ich filie,na zasadach okrelonych w ustawie o gospodarowaniu nieruchomociami rolnymi Skarbu Pastwa oraz przepisach wykonawczych.Sprzeda nieruchomoci reguluj art.27-33 gnrSP.Sprzeda moe nastpi,jeeli w wyniku tejsprzeday czna powierzchnia uytkw rolnych bdcych wasnoci nabywcy nie przekroczy 500 ha (art.28a ust.1). Co wane,Agencja moe zastrzec,e w przetargu mog uczestniczy wycznie,m. in. :- rolnicy indywidualni,w rozumieniu przepisw o ksztatowaniu ustroju rolnego,zamierzajcy powikszy gospodarstwo rodzinne,jeeli maj oni miejsce zamieszkania w gminie,w ktrej pooona jest nieruchomo wystawiana do przetargu lub w gminie graniczcej z t gmin- osoby posiadajce kwalikacje rolnicze okrelone w przepisach o ksztatowaniu ustroju rolnego,zamierzajce utworzy gospodarstwo rodzinne w rozumieniu tych przepisw, Agencja nie tylko sprzedaje nieruchomoci z Zasobu,ale rwnie moe nabywa nieruchomoci na wasno Skarbu Pastwa,jeeli wymaga tego realizacja zada okrelonych w ustawie,w tym szczeglnie zada w zakresie powikszania ju istniejcych gospodarstw rodzinnych.ANR przysuguje rwnie prawo pierwokupu,jeeli nieruchomo odsprzedawana jest przez nabywc w okresie 5 lat od nabycia tej nieruchomoci od Agencji.Dzierawcy wikszych obszarowo nieruchomoci rolnych Zasobu,o ile nie posiadaj na wasno innych gruntw rolnych,mog naby od Agencji nie wicej niz 500 ha uytkw rolnych.Nadwyka ponad ten limit,bdca w ich dzierawie,moe by dalej przedmiotem dzierawy.Uytki rolne wyczone z dzierawy w wyniku zmiany umowy dzierawy Agencja przeznacza do sprzeday w terminie roku od dnia dokonania zmiany umowy dzierawy. Warto w tym miejscu wskaza na art.28a ust.2 gnrSP,ktry stanowi,e przy ustalaniu powierzchni uytkw rolnych bdcych przedmiotem wspwasnoci,uwzgldnia si powierzchni nieruchomoci rolnych odpowiadajcych udziaowi we wspwasnoci takich nieruchomoci,a w przypadku wspwasnoci cznej uwzgldnia si czn powierzchni nieruchomoci rolnych stanowicych przedmiot wspwasnoci.Ustalenia tych okolicznoci dokonuje si wycznie na podstawie owiadczenia nabywcy. Powysze rozwizanie ma cile antykoncentracyjny charakter i koresponduje z treci art.1 pkt 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003r.o ksztatowaniu ustroju rolnego,ktry mwi,e ustawa okrela zasady ksztatowania ustroju rolnego pastwa przez przeciwdziaanie nadmiemej koncentracji nieruchomoci rolnych.Ograniczenie obszarowe z art.28a ust.1 gnrSP nie jest zwizane jedynie z jakim jednym,szczeglnym trybem zawarcia umowy sprzeday.Dotyczy onoStrona 3 z 8 4. zarwno umw sprzeday zawieranych w trybie przetargowym,jak i umw zawieranych zpominiciem tego trybu,zwaszcza w przypadku okrelonym w art.29 ust.1 ustawy,tj.na zasadzie pierwszestwa nabycia. Przepis ten zosta wprowadzony do systemu prawnego w dniu 16 lipca 2003r. , ustaw z dnia 11 kwietnia 2003r.o ksztatowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2003r.Nr 64, poz.592).W uzasadnieniu projektu (druk nr 1128) czytamy:Ustawa o ksztatowaniu ustroju rolnego pastwa wprowadza do systemu prawa nowe regulacje w sferze gospodarowania nieruchomociami rolnymi,ktre maj na celu popraw struktury obszarowej gospodarstw rolnych,przeciwdziaanie nadmiernej koncentracji nieruchomoci rolnych oraz zapewnienie prowadzenia gospodarstw rolnych przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach.Aktualnie w obrocie tymi nieruchomociami,jak rwnie w ich wydzierawieniu nie ma adnych ogranicze zarwno podmiotowych,jak i przedmiotowych,co powoduje negatywne skutki gospodarcze,wyraajce si w pogbianiu stopnia rozdrabniania gospodarstw rolnych.Zakres przedmiotowy ustawy obejmuje nieruchomoci rolne w rozumieniu Kodeksu cywilnego,pooone na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele rolne.Ustawa,zmieniajc nazw Agencji Wasnoci Rolnej Skarbu Pastwa na Agencj Nieruchomoci Rolnych,powierza jej funkcj aktywnego realizatora polityki rolnej pastwa w zakresie gospodarki ziemi.Ustawa,wzorem pastw zachodnich,wprowadza wymg posiadania przez nabywcw nieruchomoci rolnych kwalifikacji rolniczych,ktre mog by teoretyczne,powiadczone dyplomami ukoczenia szk rolniczych,lub praktyczne,poparte zawiadczeniem o prowadzeniu dziaalnoci rolniczej nieprzenrvanie przez co najmniej 5 lat w nalecym do niej gospodarstwie rolnym.Posiadanie kwalikacji rolniczych jest niezbdne,gdy prowadzenie obecnie gospodarstw