truman capote - Çimen türküsü

Download Truman Capote - Çimen Türküsü

Post on 31-Dec-2015

54 views

Category:

Documents

13 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • zgn ad: The Grass Harp

    Azizim Yaar Nabi Bey, Ankara, 2 Mays 1955

    imdi Bayan Filiz Karabey'in evirdii MEN TRK-S'n okuyorum. Ne gzel dili var o bayann! Bayan m, bay m, onu da bilmiyorum, yoksa takma bir ad m? Biliyorsunuz Trk Dil Kurumu'nun dl, baka dillerden evrilmi eserlere de verilebilir. Syleyin Bayan Karabey'e 1954'te km bir evirisi varsa adayln koysun, dln ilk yl yerli bir esere verilmesi belki daha doru bulunur, zarar yok, adnn duyulmasna yarar MEN TRKS'nden de iki tane gnderi-v er in ATA

    Yaar Nabi Nayr, DOST MEKTUPLAR - Mektuplaryla Edebiyatlarmz, Varlk Yaynlar, 1972, s. 75, Nurul-lah Ata.

    I

    imen trks szn ilk nce ne zaman duymutum? Gidip aata oturduumuz gzden nce olacak; birka gz nce deriz sz gelii; imen trks adn Dolly takmt, zaten byle bir ad baka kimin aklna gelirdi?

    Kasabadan karken, kilise yolunu tutarsanz ok kalmaz bembeyaz yamalar zerinde ieklerin sert renkleriyle alacal bir tepecikten geersiniz: Baptist mezarldr oras. Soyum sopum, yani Talbo ailesi ile Fenwick ailesi, orada yatar. Annemin yeri babamn yanndadr. Says yirmiyi aan akraba mezarlar da, yllanm bir aacn sere serpe yatm kkleri gibi, bu ikisinin mezar evresinde dizilidir. Tepeciin dibinde, uzun uzun imenler vardr, mevsimine gre renk deitirirler. Gz vakti, hele Eyll sonlarnda bir gidip grn. Gn bat gibi krmzdr o vakit. Ate parltsn andrrcasna kzl glgeler gezinir stlerinde. Gz rzgr da, imenin kuru yapraklarn derek eser, onlardan i ekilere benzer bir ses, imen seslerinden bir trk karr.

    Krlarn tesinde ormann karanl balar. Yanlmyorsam, kk toplamak iin ormana gittiimiz Eyll gnlerinden bir gnd, Dolly: Duyuyor musun? demiti. te bu imen trksdr. Durmadan bir masal syler. Bu tepecikte yatan tm insanlarn yaamn, imdiye kadar ya-

    5

  • am herkesin yaam yksn bilir. Biz lnce, bizimkini de syleyecek.

    Annem ldkten sonra, babam sk sk yolculua ktndan, beni hala kzlarmn yanna gnderirdi. Verena ile Dolly Talbo hi evlenmemi iki kzkardetiler. O ana kadar, onlarn evine admm atamazdm. Kimsenin bir trl kestiremedii bir nedenle babam Verena'ya dargnd. Olsa olsa Verena'dan dn istemi, o da vermemitir; ya da vermitir de babam paray dememitir. Dargnla neden, kukusuz paradr, nk her ikisi iin, hele Verena iin paradan daha nemli bir ey olamaz. Verena kasabann en zenginidir. Eczane, manifatura dkkn, benzin istasyonu, bakkal dkkn, bir han, hep Verena'nm mlkdr. Bu kadar paray kazanmak iin abalaya abalaya Verena huysuz bir kadn olup kmtr. Neyse, babam dnyada o eve ayak basmam diye diretmiti. Talbo kardeler hakknda akla hayale gelmez eyler anlatrd. Bir defasnda Verena'nm hem dii hem erkek olduunu tutturmutu. Bu derece alay edince, annemin bile sabr tkenmi, Verena gibi kibar ve kendi halinde bir kadnla alay ettiinden dolay utanmalsn, diye kmt.

    Kanmca, annemle babam birbirlerini ok seviyorlard. Gezginci buz dolab satcs olarak babamn her yola knda annem alard. Evlendikleri vakit annem ancak on altsmdaym. Otuzunu doldurmadan da ld. ld gn, babam stnden elbiselerini koparp atarak, annemin adn syleye syleye, rlplak baheye frlamt.

    Cenazeden bir gn sonra Verena bize geldi. Bahe yolu boyunca geliini izlerken duyduum 6

    korkuyu unutamam, ipince bir vcudu vard. Gzel de denebilirdi. Ksack, kr salar, daha ok erkee yaraacak kaln kalar ve yananda ok sevimli bir beni vard. Sokak kapsn ap doruca ieri girdi.

    Cenaze kalkal, babam evde eline ne geerse kryordu. fkeyle deil de, sinsi sinsi, sknetle kryordu. Ar ar oturma odasna giriyor, biblolardan birini eline alyor, bir an dalp gidiyor, sonra bibloyu frlatp duvara arpyordu. Yerler, merdivenler hep krk cam paralar, gelii gzel frlatlm gm ya da madeni vr zvrla dolmutu. Annemin geceliklerinden biri de parampara edilmi, merdiven trabzanmda asl kalmt.

    Verena bu kargaala bir gz attktan sonra: Eugene, seninle biraz konumak istiyorum,

    dedi. Candan ama zorlama bir neeyle konuuyor

    du. Babam: Peki, otur Verena, dedi. Ben de gelecei

    ni biliyordum zaten. Ayn gn Dolly'nin dostu Catherine Creek bi

    ze geldi, eyalarmz toplad. Babam beni Talbo Lane'deki, hayli gsterili, karanlk eve gtrd. Otomobilden indiim srada beni kucaklamak istedi ama, korktum ve kollarnn arasmdan kaver-dim. imdi ne diye babama sarlmadm diye iim szlar. Birka gn sonra Mobile yolunda arabas kaym, on be metrelik bir uurumdan krfeze yuvarlanm. Babam bir daha grdm vakit, gz kapaklar kapansn diye stne birer gm para koymulard.

    7

  • Yama gre pek ufack tefecik, sskack olmam bir yana, baka trl hi kimsenin dikkatini ekmi deildim. Ama artk grenler, birbirlerine beni gsteriyorlard. Zavall yavrucak, ne hazin deil mi?... u garip Collin FenWick! Ben de elimden geldiince mahzun durmaya abalyordum. Bu tavrn herkesin houna gittiinin farkmdaydm. Kasabada herkes, nerede grse bana eker, ikolata, pasta ikram ediyordu. Okulda ilk defa iyi not almaya baladm. Onun iin arjcak aradan hayli vakit getikten sonra kendime gelebildim ve Dolly Talbo'nun farkna vardm.

    O zaman da gnlm kaptrdm gitti. Evlerine ilk geldiim vaKit on bir yalarnda,

    haar, her ie burnunu sokar bir ocuktum. Dnn bir defa, kimbilir Dolly ne kadar afallamtr. Daha ayak sesimi duyar duymaz hemen bir keye kaarlard. Ya da, yanmdan uzaklamazsa, k-seyen iei gibi hemen ketfdi iine kapanverir-di. Baz insanlar vardr, sanki odadaki bir eya, ya da kede bir glgecik gibi b*ir yana sinip, varlklarn hissettirmez, kendilerince gizleniverirler. Dolly de byleydi. Pabular hi ses karmazd. Dmdz, gen kz elbiseleri giyerdi. Etekleri ayak bileklerine kadar uzanrd. Yaa kardeinden bykt, ama onda benim gibi sonradan evlt edinilmi bir ocuk hali vard. Verena sanki bizi eken, yneten, bir gt, biz Cle birer gezegen gibi, evin evresinde, her birimiz Pir baka yne fr dnerdik.

    Tavan aras Verena'nm dkknndan arta kalan eski psk vitrin eyalar ile tka basa doldurulmutu. Deme tahtalar yer yer gevemiti. Bir

    8

    ikisini elimle yerlerinden oynatnca, istediim oday st kattan gzleyebilirdim. Dolly'nin odas, koca koca eyalarla tka basa dolu olan evin br odalarna hi benzemezdi. inde bir karyola, bir masa, bir de iskemle vard. Kolayca bir rahibe odas samlabilirdi. Yalnz bir tek farkla: duvarlar ve odadaki btn eya, toz pembeydi. Yer bile pembeydi. Ne zaman Dolly'nin odasn gzetlesem ya aynann nnde durmu koca bir bahe makas ile zaten ksa olan, aarm sar salarn krpyor, ya da masasnn bana oturmu, kurun kalemle elindeki deftere bir eyler yazyordur. kide bir kalemi dilinin ucuyla slatr, bazen de bir cmleyi yazmadan nce, yksek sesle sylenirdi: Tatl yiyecekler, ekerleme gibi eyler, sakn yemeyin. Tuz ise, zehir kadar zararldr. Dolly mektup yazyordur. lk nce bu mektuplar beni hayli artrd. Anladma gre tek dostu Catherine Creek idi. Baka kimseyi grd yoktu. Sokaa da pek kmazd. Yalnz haftada bir gn Catherine ile beraber ormana gider, kaynatt illar iin teberi toplarlard. Sonradan, bu illar sattn ve hayli uzak yerlerde bile mterileri bulunduunu rendim. Mektuplar bu mterilere yazarm.

    Verena'nm odas Dolly'ninkinden bir koridorla ayrlrd. Onun odas da tpk bir yazhane gibi denmiti. st kepenk gibi bir tahtayla rtlen cinsten bir yaz masas, hesap defteriyle tka basa dolu bir kitaplk ve dosya dolaplar oday kaplard. Akam yemeinden sonra, Verena gzlerinin stne yeil bir glgelik takar, yaz masasnn bana geer, yazar izer, hesap yapar, defterleri kartrr, bazen bylece ge vakte kadar oturur, so-

    9

  • kak fenerleri snnceye kadar alrd. ok kiiyle iyi, dosta geinirdi ama bir tek yakn dostu yoktu. Erkekler ondan ekinirdi. Kendi de sanrm kadnlardan ekinirdi. Birka yl nce Maudie Laura Murphy adnda, sarn sevimli bir gen kza hayli balanm. Kz postanede alrm. Derken bir gn kz tutmu, St. Louis'li bir gezginci iki satcs ile evlenmi. Verena bu ie hayli zlm ve adamn be para etmediini aka sylemiti. Ondan sonra, tutup da dn armaan olarak yeni evlilere Grand Canyon'a balay yolculuu iin birer bilet verince herkes am kalm. Maudie ile kocas bir daha dnmemiler, Grand Canyon yaknlarnda bir benzin istasyonu kurmular; zaman zaman Verena'ya kendi resimlerini gnderirlerdi. Bu resimleri alnca Verena hem sevinir, hem zlrd. Baz geceler, hesap defterine hi el srmez, alnm avularna dayayp, ylece oturur, masasnn stne dizdii resimlere bakard. Resimleri ortadan kaldrdktan sonra odada sndrp, be aa be yukar dolard. Az sonra da sanki karanlkta aya kayp dm gibi, iten, bouk bir hkrk duyulurdu.

    Tavan arasnda, mutfa gzetleyebileceim yer tmden kapatlmt. Pamuk balyalarn andran koca koca denkler dizilmiti. Oysa o sralarda benim de en ok gzetlemek istediim yer mutfakt. Buras evin oturma odas yerine geerdi. Dolly gnn byk bir blmn burada tek dostu Catherine Creek ile ene alarak geirirdi. Catherine kk yata ksz kalm, Mr. Uriah Talbo'nun hizmetine girmi. imdi demiryolu istasyonu diye kullanlan iftlik binasnda, Dolly, Verena ve Cat-

    10

    herine'in ocukluu birlikte gemi. Catherine, Dolly'ye hep Dolly'cik derdi, Verena'dan da sadece O diye sz ederdi. Bahenin arkasnda ay iekleri ile sarmaklar arasnda, inko daml gm boyal bir evceizde otururdu. Kzl deriliyim diye tuttururdu. Duyan bu sze glerdi kukusuz, nk Catherine katran kadar karayd. Kimbilir belki de dorudur. Tpk kzlderililer gibi giyinirdi. Boynuna bir dizi gk yakut takar, yanaklarn bayrak gibi krmzya boyard. Boya yanaklarnda f renk lambas gibi prl prl yanard. Dilerinin ou dklmt. Aznn iine, avurtlarna pamuk tkard. Verena da sylenirdi: Catherine, madem doru drst ses karamyorsun, ne diye diiye gidip azna bir iki di taktrtmazsm? Gerekten, Catherine'in lfn anlamak olduka etin bir iti, kard garip, bouk sesleri anlayp aktarabilen tek insan Dolly idi. Dolly'nin anlamas da Catherine^ yetiyordu. Tanrnn gn birlikteydiler. Syleyeceklerini de ancak birbirlerine sylerlerdi. Kulam tavan arasndaki deme kirilerine dayaynca, seslerinin o anlalmaz fslts, kuru tahtalarn arasndan bir yaam zsuyu gibi szlr, kulama gelirdi.

    Tavan arasna kmak iin sandk odasndaki merdivenleri trmanmak gerekiyordu. Merdivenin tepesinde de bir kapak