students' congress presentation

Download STUDENTS' CONGRESS PRESENTATION

Post on 27-Jul-2015

129 views

Category:

Documents

1 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

1. OPT MAL TE KURAMI AISINDAN OPT MAL TE KURAMI AISINDAN LAD NOYA TRKEDEN GEENLAD NOYA TRKEDEN GEEN ADLARINADLARIN C NS YET VE BU C NS YET VE BU ADLARAADLARA UYGUNUYGUN TANIMLIK (TANIMLIK (HARF TAR F HARF TAR F )) SE M SE M Derya Agi Hacettepe niversitesi ngiliz Dilbilimi Blm Yksek lisans rencisi 5/17/2007 1Derya Agi 2. ZETZET Bu almada, Ladinonun ad dn ald di er dillerde ( rne in branice, Franszca, talyanca, Portekizce ve Modern spanyolcada) adlarn cinsiyetleri olmasnn sorun yaratmad n, fakat Trkenin ise bu dilde adlara cinsiyet verilmesiyle farkl bir dilde (Ladinoda) de iim gsterdi ini morfofonolojik adan inceledim. Bu adlarn belirli tanmlklar vardr. Bu aratrmada Trkeden Ladinoya geen adlara nasl tanmlk eklenebilece ini ve bu ilemde byk pay olan dilsel ve zihinsel sreleri Optimalite Kuram ile aklyorum. Optimalite Kuram, kltrn belirli bir topluluka konuulan dile nasl etki etti ini ve di er dillerden ald kelimelerin veya adlarn nasl de ierek baka bir dilin esi oldu unu aklar. 1492 ylnda spanyadan Katolik Kral Ferdinand ve Kralie Isabel tarafndan kovulan spanyaYahudileri (Sefaradlar) Osmanl mparatorlu una kabul edilirler. O zamanlarda ve gnmzde Trkiye Cumhuriyetinde artk Trk vatanda olan Sefaradlarn eitli yayn organlarnda kullandklar ve yaatmaya altklar dil olan Ladino,Yahudice veYahudi spanyolcas gibi adlarla da bilinir. Bu dili anadili olarak renen en gen kii 45 yandadr; fakat dil eitli kurslarla gelecek nesillere aktarlmaya allmaktadr. Trkeden Ladinoya geen kelimelerdeki de iim Ladinonun Ortaa spanyolcasnn temelinde yatt bir dil olmasndan kaynaklanmaktadr. Bu almada Optimalite Kuram bize Trke kelimelerin Ladinoda hangi morfofonolojik kurallara ba l kalnarak aklanabilece ini gstermektedir ve bu kelimelere hangi tanmlklarn eklenebilece i bu kuram vastasyla detayl bir biimde aklanmtr. 5/17/2007 Derya Agi 2 3. 1. G R 1. G R Ladinoya ilikin olarak Optimalite Kuramna dayal almalar, bu dilin fonolojisine ilikindir (rnek: Bradley ve Delforge, 2006:76). Optimalite Kuram, Prince ve Smolensky tarafndan 1993 ylnda gelitirilmitir. Bu kurama gre, do ru dilsel yaplar kullanlmadan, zihnimizde dilbilimsel baz kurallar / snrlamalar atrlar. Uygun olmayan snrlamalar * iaretiyle, kesinlikle kullanm yanl olan snrlamalar *! iaretiyle gsterilir. Do ru olan snrlama ise el iaretiyle gsterilir: . Optimalite Kuram asndan, tanmlklara ilikin olarak Curt Rice (2004) optimal cinsiyet atama kuramn ileri srer ve bunu Almancaya uygular. Curt Rice (2005) ise bu kurama gre Rusa adlarn cinsiyetlerini analiz eder. 5/17/2007 3Derya Agi 4. DEVAMDEVAM Optimal Cinsiyet Atama kuramna gre Comrie (1999), Corbett (1991) ve Steinmetzin (1986) savundu u gibi bir ada cinsiyet saptamakta bu adn anlam ile ekli (olutu u harfler) nemli bir rol stlenir (Rice, 2004:1). Bazen bir ada cinsiyet verilirken adn anlam ile ekli arasnda bir eliki yaanr (Almancada . GE- ile balayan adlar ntrdr, ama E ile bitenler dii; bu durumda her iki kurala uygun bir adda kural atmas vardr). Bunu da Optimalite Kuram zer. 5/17/2007 Derya Agi 4 5. DEVAM...DEVAM... Bu kuramda bu iaretlere bavurulur: *ERKEK: Erkek olmayan ad *D : Dii olmayan ad 5/17/2007 Derya Agi 5 6. 1. 1. Problem1. 1. Problem stanbulda konuulan Ladino ya branice, Yunanca, Franszca, talyanca, Portekizce ve modern spanyolcadan birok ad gemitir. Tabii ki pek ok Trke kelime de bu dilde bulunmaktadr. Fakat Trkede adlarn cinsiyeti yokken, sayd mz di er Ladinoyu etkileyen dillerde vardr. Ladino dili bize Trke adlara nasl ve hangi morfofonolojik kurallara ba l kalarak cinsiyet verilebilece ini aklar. Bunu en iyi Optimalite Kuram ile gsterebiliriz. 5/17/2007 6Derya Agi 7. 1. 2. SAV1. 2. SAV Ladinonun ad dn ald di er dillerde ( branice, Franszca, talyanca, Yunanca, Portekizce ve Modern spanyolcada) adlarn cinsiyetleri vardr. Fakat Trkede yoktur. Buna ra men Ladino dilinde Trkeden alnan adlara cinsiyet verilmitir. Bu adlarn belirli tanmlklar da vardr. Bu almada Trkeden Ladinoya geen adlara nasl tanmlk eklenebilece ini ve bu ilemde byk pay olan dilsel ve zihinsel sreleri Optimalite Kuram ile gsterebilece imizi savunuyorum. 5/17/2007 Derya Agi 7 8. 2. Y2. YNTEMNTEM OPT MAL TE KURAMI (RICE 2004 ve 2005): OPT MAL C NS YET ATAMA VER: NEHAMANIN LAD NO FRANSIZCA SZL , LADINOKOMUNITA LAD NO VE TRKE, LAD NO VE NG L ZCE VE LAD NO VE FRANSIZCA SZLKLER Bu szlklerden Trke kkenli 150 erkek ve 150 dii ad seilmitir. 5/17/2007 Derya Agi 8 9. 3. LAD NO D L Yahudice, Cudezmo, Yahudi spanyolcas veya Ladino gibi eitli adlarla bilinen dil,Trkiyede stanbul ve zmirde konuulmaktadr. 1492 ylnda Katolik olmay reddediklerinden spanyadan kovulan Yahudiler, Osmanl mparatorlu unca kabul edilirler. Sefaradlar: Annas Sommer filminden: http://www.german- films.de 5/17/2007 9Derya Agi 10. DEVAM...DEVAM... spanyadan kovulan bu Yahudilere Sefarad ad verilmitir. Bu kelime branicede spanya anlamna gelir (Gerson arhon, tarih yok). Clewlow (1990:86) Sefaradlarn spanyadan kovulmadan nce konutuklar dilin Ortaada konuulan spanyolca olduunu, fakat dini terimlerin branicelerini kullandklarn savunur: domingo yerine alhad; oul Dios kelimesinin yerine el Dio.... 1492den sonra bu dile Yunanca, talyanca, Trke ve Osmanl mparatorluuna ait dier topraklarda konuulan birok dile ait kelime ve yap bu dile girmitir. Yunanca: pirn talyanca: presto Trke: kalem Franszca kelimeler ise 1865 ylnda stanbulda Alliance Isralite okullarnn stanbulda kurulmasyla toplulukta prestij dil olarak kabul edilmitir (Sephiha, 1977:43; Shaul, 1994:13). Bu dilde Franszca etkisi grlmektedir. Franszca: mersi Bugn bu dili anadili olarak konuanlar 45 yan zerindedir. 5/17/2007 10Derya Agi 11. 4. LAD NODA TANIMLIKLAR4. LAD NODA TANIMLIKLAR Ladino bir Judeo-Romans dilidir. Bu dilde tanmlklar iki gruba ayrlrlar: Erkek adlar el, Dii adlar ise la tanml n alrlar. 5/17/2007 Derya Agi 11 12. RNEKLERRNEKLER ERKEK ADLAR D ADLAR El alfabto El alfab El alegramynto El aksidnte El akusadr El bizy (braniceden) El eskomta El mlkye (Trke mlk) El Ppa El pap Los paps La papa (Trke pabu ) La par (Trke para) La parnas (branice geim kayna, besin, ekmek) La promta La gta (el gto) La entolernsya La kazka La kayadz (sessizlik) La persedd (ac, trajik durum) las perseddes La perversyn las persversynes 5/17/2007 Derya Agi 12 13. 5.TRKEDEN GEEN5.TRKEDEN GEEN ERKEK KEL MELERERKEK KEL MELER EL KAYMAK = nesne 5/17/2007 Derya Agi 13 14. EL KAY K = kii 5/17/2007 Derya Agi 14 15. EL ALY = insan grubu 5/17/2007 Derya Agi 15 16. LA PANA (TRKE PANCAR), nesne 5/17/2007 Derya Agi 16 17. LA DALG, nesne 5/17/2007 Derya Agi 17 18. EL / LA SEKRETER: meslek sahibi kii 5/17/2007 Derya Agi 18 -hane ile biten adlar: la / el hastane bogca: Nehama -> el bogca, bir kadna elik eder 19. Trkeden geen di er adlarTrkeden geen di er adlar ERKEK ADLAR D ADLAR El pash paa El mahzn El kayik El inat El alvar El haber El kandil El kant El kapn El karanlik la kit -> kta, ekip La borreka >=> la turta, la pasta La kambra la bosse (Fr.) La karabya La makar La mas La maymoneria La pach La patka -> eski bir para La aka 5/17/2007 Derya Agi 19 20. 6. SONU6. SONU Ladino dilinde de Franszca, Modern spanyolca, talyanca gibi Romans dillerinde oldu u gibi tanmlklar vardr. Bunlar erkek ve dii adlar birbirinden ayrr. Trkede adlara tanmlk eklenmemi olsada, Ladinoya Trkeden gemi kelimelere tanmlklar eklenmitir. 5/17/2007 Derya Agi 20 21. DEVAM...DEVAM... Trkeden Ladinoya geen adlara tanmlk eklerken, belirli kurallara bavurulmutur. I. Bu adlar a ile bitmiyorlarsa, kesinlikle erkektir, II.-a ile bitiyorlarsa, diidir, III.fakat bir ahsn mesle ini belirtiyorsa, bu adlar hem erkek hem dii olarak belirttikleri ahsa gre kullanlabilirler. 5/17/2007 Derya Agi 21 22. DEVAM...DEVAM... Di er Romans dillerinin tanmlklar etkili... Ayrca btn bunlar bize Optimalite Kuramnn bir dilin en kk ayrntlarnn incelenmesinde faydal oldu unu ve Rice (2004) kuramnn do rulu unu gsterir. 5/17/2007 Derya Agi 22 23. KAYNAKAKAYNAKA Bradley, T. G. & Delforge, A. M. 2006. Phonological Retention and Innovation in the Judeo-Spanish of Istanbul. Selected Proceedings of the 8th Hispanic Linguistics Symposium (sayfalar: 73 - 88). Somerville, MA: Cascadilla Proceedings Project. Clewlow, D. F. 1990. Judeo-Spanish: An Example from Rhodes. University of British Columbia, Hispanic and Italian Studies, British Columbia. Master Tezi. Gerson - arhon, K. Tarih yok. Judeo-Spanish Language and Culture. http://www.istanbulsephardiccenter.com/index.php?contentId=41&mid=31 Gilmer, P. G. (1986). Judeo-Spanish to Turkish: Linguistic correlates of language death. University of Texas-Austin. Doktora tezi. Harris, T. K. 1994. Death of a Language: The History of Judeo-Spanish. Associated University Presses: London and Toronto. Pinker, Steven. 1999. Words and rules. Perennial Books: NY. Prince, A. & Smolensky, P. 1993. Optimality theory: constraint interaction in generative grammar. Rutgers University and University of Colorado, Boulder. Rice, C. 2004. Optimizing gender. Ms. University of Troms. In press, Lingua. Rice, C. 2005. Optimizing Russian Gender: A Preliminary Analysis. Formal Approaches to Slavic Linguistics 13: The South Carolina Meeting, pp. 265-275, Steven Franks, Frank Y. Gladney ve Mila Tasseva-Kurktchieva (editrler). Ann Arbor, MI: Michigan, Slavic Publications. Schwarzwald, O. 1993. Morphological Aspects in the Development of Judeo-Spanish. Folia Linguistica, 27: 1-2, pp. 27-44. Sephiha, H. V. 1977. L'Agonie des Judeo-espagnols. Paris: Entente. Sephiha, H. V. 1997. Judeo-Spanish: Birth, Death and Re-Birth. Bu adreste: http://www.sefarad.org/english.html. Shaul, E. 1994. Folklor de los Judios de Turkiya. Istanbul: Isis. 5/17/2007 Derya Agi 23 24. TEEKKRLER... 5/17/2007 Derya Agi 24