pİerre joseph proudhon (1809 -1865)

Download PİERRE JOSEPH PROUDHON  (1809 -1865)

If you can't read please download the document

Post on 14-Jan-2016

26 views

Category:

Documents

9 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

PİERRE JOSEPH PROUDHON (1809 -1865). Öteki sosyalistler gibi, Proudhon'un hareket noktası da özel mülkiyetin eleştirilmesi olmuştur. - PowerPoint PPT Presentation

TRANSCRIPT

  • PERRE JOSEPH PROUDHON (1809 -1865)

  • teki sosyalistler gibi, Proudhon'un hareket noktas da zel mlkiyetin eletirilmesi olmutur.zel mlkiyet ve rekabet serbestisine dayanan kapitalist sistem yerine daha adil bir sistem kurmak iin areyi, Saint - Simonizm, R. Owen, Fourier, Louis Blanc gibi kendinden nceki sosyalistlerin retim ve blm organizasyonunu deitirme yolundaki nerilerinden farkl olarak mbadele organizasyonunu deitirmede bulmaktadr.

  • Bir kyl ailesinin ocuu olan Proudhon kk yata hayatn kazanmak zorunda kalm, bir basm evinde tashihilik yapm, basm evi sahibi olmu, bu arada bol okuma frsat bulmu, toplumdaki adaletsizliklerden ikyeti bir kimsedir. 1840 da henz 31 yanda iken yaynlad Qu'est-ce que la proprit Mlkiyet Nedir? adl kitab ile n kazanmtr. Kitabnn eitli yerlerinde bu soruya verdii yant mlkiyet hrszlktr olmutur.

  • Mlkiyet nedir? sorusuna mlkiyet hrszlktr yant yeni deildir. Kendisinden nce gelen sosyalistler de zel mlkiyeti eletirmilerdir. Ancak, o zel mlkiyete kar deildir. Ona gre mlkiyet almay tevik eder; aile mlkiyete dayanr; mlkiyetsiz ilerleme olmaz.

  • Mesele zel mlkiyeti ortadan kaldrmak deil, onu zararsz hale getirmek, onu herkese ak tutmaktr. O zel mlkiyetin almadan kazan salamasn eletirmektedir. O kira, rant, faiz, kr, iskonto, komisyon gibi emeksiz gelirlere, imtiyaz ve tekellerin salad haksz kazanlara kardr.

  • Proudhon kapitalizme olduu kadar, komnizme ve sosyalizme de kardr. O okuyucularnn kendisini yanl anlamalarna meydan vermemek, kendi zmn daha iyi deerlendirmelerini salamak amac ile komnistlere hcum eden, onlara kar benden uzak durun komnistler! Sizin halihazr varlnz benim iin pis bir koku, baknz berbattr diyecek kadar sert ifadeler kullanmtr.

  • Ona gre sosyalistler mevcut sistemden kurtulma iin, daha iyisini bulmadan, bu sistemi tahrip etmek istemektedirler. Mesele iblm, kolektif g, rekabet, kredi, mlkiyet ve hrriyet gibi ekonomik kurumlar ezmek deil, onlarn zarar vermelerini nlemektir. Kendinden nceki sosyalistler rekabeti kooperasyon ve emein organizasyonu ile, zel mlkiyeti mterek mlkiyet ve kollektivizmle, kiisel kar motifini strap, sevgi, kardelik, kendine grev sayma motifleri ile ikame etmek istemilerdir.

  • Proudhon'a gre, bunlarn hi birisi tatmin edici deildir. O zgrlklere byk nem vermektedir. 1848 deki seim sylevinde semenlerine yle demitir: Benim btn sistemim zgrle dayanr. Vicdan zgrl, basn hrriyeti, i ve eitim zgrl, rekabet serbestisi, emek ve almann meyvelerine serbeste sahip olma zgrl ve 1789 ve 1793 sistemidir; Quesnay, Turgot ve J.B. Say'in sistemidir.

  • O zel mlkiyeti eletirirken, mterek mlkiyeti savunmamtr. Ona gre, mterek mlkiyet gllerin zayflar smrmesine yol aar. Mterek mlkiyet de hrszlktr. O zel mlkiyet ile mterek mlkiyet arasnda bir dnya yaratmak istemektedir

  • Proudhon kiisel karlara gre hareket etme motifinin sevgi, kardelik, kendine grev sayma motifleri ile ikame edilmesine taraftar grnmemektedir. Bunlar bir insann baka bir insanla olan ilikilerinde kendisini feda etmesi, bakalarna bal olmasn ifade eder. Oysa insanlar eit hakka sahiptirler; aralarndaki ilikiler adil olmaldr.

  • Adalet baka kiilerin kendisine eit bir kii olarak kabul, insanlarn karlkl saygnldr. Karlkl sayg mantki olarak hizmette karla dayanr.. Eit karlk, eit hizmet insann zmesi gereken devi olmaldr. Adalet ilkesi iktisadi ynden hizmetlerin karlkl olmasn ifade eder. Hizmette karlkllk iktisadi organizasyonu ynlendiren ilke olmaldr.

  • Proudhon zel mlkiyetin almadan kazan salamasna, hizmetin karlkll ilkesine ters dt iin kardr. Yoksa o mlkiyete kar deildir. Bylece o zel mlkiyete, alma ve mbadele zgrlne dokunmadan mlkiyetin ana zelliini ortadan kaldrmak, emeksiz gelire son vermek istiyor. Bunun iin dier sosyalistler gibi, maddi retim aralarnn toplumlatrlmasn zorunlu grmyor. O areyi mbadele bankas'nda buluyor.

  • Proudhon'un bu konudaki dncesini yle zetleyebiliriz: Sermayenin sermayedara faiz, iskonto, kira v.b. ad altnda iilerin rnleri, zerinde efendi hakk veren eitleri arasnda en nemlisi paradr. nk sermaye piyasaya para biiminde arz olunur. Eer para faiz almadan dn verilebilirse, dier sermaye eitlerinde de efendi hakk ortadan kalkar.

  • Ona gre bir mbadele bankas kurularak, bu bankann kendisine getirilen senetleri mbadele bonosu ile iskonto etmesi salanr, iiye derhal ve faizsiz gerekli sermayenin tedariki olana verilirse, sermaye sahiplerine emeksiz gelir salama olana ortadan kaldrlm olur. iiler emeklerinin karln tam olarak elde edeceklerinden mbadelede karlkllk salanm olur.

  • Proudhon'un bu dncesine kar u eletiriler ileri srlmtr: Proudhon parann grevlerini iyi kavrayamamtr; para ile sermayeyi birbirine kartrmtr; faiz konusunu zmleyememitir. Bu nedenle mbadele bankas l domu ocua benzetilebilir.

  • Proudhon anarizmin de kurucusudur. Ona gre, hkmet gerekli bir kurum deildir. O je ne veux ni gouverner ni etre gouverner demektedir. Proudhon'un sosyalizm zerindeki etkisinin fazla olduu sylenemez.

  • Fransa'da 1848 ihtilali sosyalist dncelerin gereklemesi iin byk bir frsat meydana getirmitir. Fakat ok gemeden bu dncelerin hayal mahsul olduu anlalm bir ksmnn kt dnceli olmas, bir ksmnn sabrnn tkenmesi, sosyalist dnceleri ileri sren ve uygulamaya koyanlarn beceriksizlikleri, acele etmeleri, deneylerin bir blmn gln duruma drm ve halkn nefretini zerine ekmitir.

  • Bizzat K. Marx bu sosyalistlere utopist sosyalistler demektedir. 1848 ihtillinin en nemli sebebi alma hakkn salamakt. Proudhon bile, alma hakkn verin, mlkiyet sizin olsun demiti. Geici Hkmet Louis Blanc'in etkisi ile bu hakk tanm ve milli atlyeler kurmutu.

  • Ancak bu atlyeler Louis Blanc tarafndan dnlen sosyal atlyelerden farkl nitelikte idi. Sosyal atlyeler retim kooperatifleri biiminde dnlmt. Milli atlyeler ise, isizler iin bir i yeri idi. htillde isizlerin says artmt, illerden pek ok isiz de Paris'e gelmilerdi. Honutsuzluk giderek artyordu.

  • Milli atlyeler politik tartma konusu oldu ve giderek ortadan kaldrlmas dncesi g kazand. Yeni bir ayaklanma oldu. Herkes bu sonutan alma hakkn sorumlu gryordu. Anayasaya, alma hakk karlarak yoksul vatandalara yardm maddesi kondu.

  • te yandan, ii retim kooperatiflerinin tevik edilmesine herkes taraftard. Bir ok kooperatif kuruldu. Devlet de bunlara yardm etti. Bu arada devletten yardm koparmak iin speklatif nitelikte kooperatiflerin kurulduu da grld. Nitekim, ayaklanmadan sonra bunlarn bir blm kollektif, komandit ortaklk haline getirildi.

  • RODBERTUS (1803-1875)Ekonomi doktrinleri tarihinde Alman ii hareketinde derin bir iz brakan Lassalle ile birlikte devlet sosyalizminin kurucusu olarak grlen Rodbertus esas itibariyle zamanndaki kapitalist toplumla gelecekte gerekleeceini dnd kollektivist toplum arasnda bir anlama (kompromi) zemini aram, bu anlamada devlet gcnden yararlanmak istemitir.

  • . Daha nce akland gibi, Fransz ekonomisti Louis Blanc da toplumda mevcut adaletsizlikleri kaldrmak, modern toplumu sarsntsz biimde gerekletirmek iin devletin ekonomik ve sosyal hayata mdahale etmesini istemiti. Bu nedenle Ch. Gide ve Ch. Rist onu devlet sosyalizminin bir ncs olarak grmektedir

  • Kendinden nceki sosyalistlere nazaran salam bir iktisadi bilgiye sahip olan Rodbertus Sismondi ve Saint - Simonculardan da etkilenmi, 1842 de yaynlanan Forderungen der Arbeitenden Klasse alan Snfn Talepleri konulu kitab, 1850 -1851 yllarnda yaynlad sosyal mektuplar balangta fazla ilgi toplamam;

  • 1862 de mektuplamaya balad Lassall'in bir konumasnda ondan en byk Alman ekonomisti diye sz etmesi, krs sosyalistlerinden A. Wagner'in onu sosyalizmin Ricardo'su olarak gstermesi zerine Rodbertus'un yazlarna ilgi artmtr.

  • Dnceleri aada aklanan K. Marx sosyalizmle ihtilli, ekonomik teori ile politik hareketi birbirine bal grd halde, Rodbertus 1848 deki Prusya Ulusal Meclisi'nde sol merkezde yer alan, siyasi programnda anayasa ve ulusal birlii esas kabul eden bir kimsedir. Hatta Bismark'n baarlarnn onu yaamnn sonlarna doru konservatif kralla yaklatrdn syleyenler bile vardr.

  • O yalnz sosyal alanda kalan, eylemlerden uzak bir sosyalist parti hayal etmi; hatta genel seim hakkndan yana olmasna ramen, Lassall'in 1863 te kurduu ii birliine bile katlmamtr. O kralc politikann sosyalist program ile birletirilebileceini kabul etmi; fakat iktisadi bilgi sz konusu olduu zaman kompromiye yanamamtr.

  • Bu yzden zamannda daha ok profesrler ve entelektellerden oluan bir aznlk tarafndan kurulan krs sosyalizmine kar km, krs sosyalistlerinden ekerli su sosyalistleri diye sz etmitir.

  • Rodbertus toplumu iblmne dayal bir organizma olarak grmekte, retimin sosyal gereksinmelere uydurulmas, retim aralarnn tam olarak kullanlmas ve elde edilen haslann adil biimde datlmas iin devletin ekonomik ve sosyal yaama mdahale etmesini istemektedir.

  • i) Ona gre, kapitalist sistemde retim sosyal gereksinmelere gre deil, gerek talebe gre yaplmaktadr. nk bu sistemde kr motifi esastr; zel teebbsler retim kararlarnda prodktivite yerine rantabiliteyi esas alrlar.

  • Bu davran kr salayan, fakat ulusal gereksinmelerin tatminine yaramayan eylerin bile retilmesine neden olur. retim gerek talebe gre dzenlenir. Gerek talep ise, daha ok yksek gelir gruplar tarafndan oluturulur.

  • Emeini satmaktan baka geim olana bulunmayan iiler, eer emekleri talep edilmezse, talepte bulunamazken, malik olanlar almasalar bile mlkiyet gelirlerine dayanarak talepte bulunabilirler. Bu yzden toplumda birilerinin en zaruri ihtiyalarn gidermekte glk ekmelerine karn, brleri lks gereksinme talebinde bile bulunabilirler. Bu ise retimin gereksinmelere gre ynlendirilmesini nler.

  • Adil olmayan bu durumu nlemek iin retimi gerek talep yerine sosyal gereksinmelere gre ynlendirecek nlemlerde bu

Recommended

View more >