pawe‚ oruzjusz

Download Pawe‚ Oruzjusz

Post on 16-Feb-2016

235 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Historia przeciw poganom

TRANSCRIPT

  • Historia przeciw poganom

    1

  • Historia przeciw poganom

    2

    Pawe Orozjusz Przekad: Henryk Pietruszczak

    Autor: Jordanes

    Przekad: Henryk Pietruszczak Korekta: Lucyna Lasek

    Projekt okadki i skad: Piotr Schneider Wydawnictwo Transatlantyk

    ISBN: 978-83-272-3735-4

  • Historia przeciw poganom

    3

    Pawe Orozjusz

    Historia przeciw poganom

    Pawe Orozjusz (375-420)rzymski prezbiter, historyk i apologeta. Ucze i wsppracownik w. Augustyna, na ktrego prob napisa Historiarum adversos paganos libri VII, majce posuy jako uzupenienie synnego De civitate Dei, zwaszcza trzeciej ksigi. Orozjusz opisuj histori wiata od jego pocztku do czasw sobie wspczesnych. Jego dzieo wywaro ogromny wpyw na pniejsz historiografi, nie tylko czasw redniowiecza. Jest te skarbnic wiedzy historycznej, jakiej nie znajdziemy w innych utworach historykw staroytnych., a zarazem pierwsz kompleksow prac historyka chrzecijaskiego. Jako historyk, korzysta z dzie Euzebiusza z Cezarei, Liwiusza, Eutropiusza, Cezara, Swetoriusza, Flomusa i Justyna.

  • Historia przeciw poganom

    4

    PROLOG

    1. Suchaem Twoich polece, ojcze wity Augustynie, i

    chciabym, aby wynik mojej pracy, by porwnywalny z moimi

    pragnieniami. Jeeli chodzi o ukoczone dzieo, nie bd si dugo

    zastanawia, czy dobrze pracowaem, czy te nie. 2. Ty sam osdzie

    ju, e bd w stanie podoa naoonym mi przez Ciebie obowizkom,

    podczas gdy ja, ze swej strony, winny jestem Ci posuszestwo i moe

    w ten sposb zdoam to posuszestwo ozdobi moim trudem i dobr

    wol. 3. I chocia w wielkich dobrach bogatego waciciela jest wiele

    rnego rodzaju zwierzt poytecznych do rozwoju gospodarstwa, to

    nie zaprzestaje on troszczy si o psy, jedyne zwierzta posiadajce

    wrodzon zalet bycia gotowym do suby tym, dla ktrych s

    tresowane do wrodzonego im posuszestwa, umiej dostosowa si do

    polece i suy, a przy pomocy jakiego znaku lub sygnau nie

    zostanie dana im pena swoboda. 4. Maj one wrodzony instynkt,

    lepszy ni inne zwierzta, bliski temu, jaki posiadaj istoty rozumne, to

    znaczy, e potrafi rozrnia, kocha i suy. 5. W ten sposb,

    umiejc rozrni midzy swoimi panami a ludmi obcymi, moe nie

    dlatego, e nienawidz tych, na ktrych si rzucaj, ile e kochaj

    wycznie tych, ktrym su, strzeg ich nie z tego powodu, e ich

    ciao jest do tego przystosowane, ale przede wszystkim dlatego, e nie

  • Historia przeciw poganom

    5

    s te wiadome swojego przywizania. 6. Z tej te przyczyny rwnie

    w Ewangelii, ktra ma ukryte, wite znaczenie, kananejska kobieta nie

    wstydzia si powiedzie, e rwnie szczenita jedz okruszyny, ktre

    spadaj ze stou ich panw, a Bg wysuchuje tych, ktrzy Go wzywaj.

    7. Rwnie Tobiasz idc z Anioem, ktry go prowadzi, nie odpdzi

    od siebie towarzyszcego im psa. 8. Z Tob jest mio wszystkich. T

    mioci i ja czuj si zwizany i posuszny byem Twojej woli.

    Podporzdkowaem si Twoim poleceniom i zobowizaem si

    dokoczy dziea, ktre w caoci moe si Twoim nazywa, gdy od

    Ciebie pochodzi i do Ciebie wraca. Ode mnie pochodzi jedynie ta

    zasuga, e je chtnie wykonaem. 9. Powiedziae mi, abym wystpi

    przeciwko wielkiej przewrotnoci tych, ktrzy nie znajc boskich regu,

    nazywani s po wsiach i maych miasteczkach poganami lub te

    bawochwalcami, gdy s w stanie poj jedynie rzeczy ziemskie.

    Abym umocni tych, ktrych nie interesuje przyszo. Zapominaj oni

    o przeszoci lub wrcz jej nie znaj, a czasy obecne napeniaj hab,

    jakby byli targani wszelkim zem z tego tylko powodu, e zawierzyli

    Chrystusowi i czcz Boga, podczas gdy kult bokw idzie w

    zapomnienie. 10. Rozkazae mi bowiem, co chc powtrzy, abym

    wyjani do krtko, w jednym uporzdkowanym tomie, wybierajc z

    caej historii i ze wszystkich dostpnych mi annaw, wszystkie te

    wydarzenia, ktre miay miejsce w przeszoci, a wic fatalne wojny,

  • Historia przeciw poganom

    6

    niszczce epidemie lub bolesne niedostatki ywnoci, straszne

    trzsienia ziemi, okropne powodzie lub straszne erupcje wulkanw,

    pioruny lub niszczce gradobicia a take niecne zbrodnie i wstydliwe

    czyny. 11. Usiadem do pracy, przede wszystkim dlatego, e nie byoby

    stosownym, aby Twoja godno, ktra zajta jest teraz koczeniem

    przeciwko tyme samym poganom jedenastej ju ksigi, bo dziesi

    spord nich, podobnych do promienia rodzcego si soca, zaledwie

    zostao przez Ciebie, uwolnionych, jak uwalnia si bysk wiate

    Kocioa, olnio cay wiat, aby Twoja godno nie bya naraona na

    pisanie dzie tak mao znaczcych. 12. Oprcz tego, poniewa Twj

    wity syn, suga boy Julian z Kartaginy, oczekiwa, aby jego proba,

    wyraona w tej materii, spotkaa si z takim samym zaufaniem, z jakim

    zostaa wyraona. 13. Zasiadem przeto do pracy i od razu natrafiem na

    pewien zamt, bo wiele razy, rozwaajc w duchu, zdao mi si, e

    nieszczcia czasw wspczesnych rozbysy na wielk skal. 14.

    Pniej jednak doszedem do wniosku, e i czasy ubiege byy nie tylko

    tak zgubne jak obecne, lecz tym bardziej pene utrapienia, im bardziej

    oddalone od lekarstwa prawdziwej religii. Badajc przeszo, zdao si

    rzecz jasn, e panowaa wwczas chciwa krwi mier, bo nie znana

    mu jest religia, w ktrej nie byoby rozlewu krwi. Stopniowo, kiedy

    nasza religia zaczynaa byszcze, inne podupaday. Teraz i na

    przyszo mier zostaa uwiziona, a religia zwyciya. Nie bdzie

  • Historia przeciw poganom

    7

    ju mierci, kiedy panowa bdzie religia. 15. Nie mwi tu oczywicie

    o tych ostatecznych dniach na kocu wiata, kiedy ukae si Antychryst

    i nadejdzie sd ostateczny, o dniach ktre Chrystus Pan przepowiedzia

    poprzez Pismo wite lub dajc wasne wiadectwo, ktrym byy

    cierpienia, jakich wczeniej nie byo. 16. O dniach, kiedy, na podstawie

    tego samego prawa, ktre obowizuje teraz i zawsze, lecz stanie si

    bardziej wyraziste, zostanie zapewniona wrd nieznonego utrapienia

    nagroda dla witych i potpienie dla bezbonych.

  • Historia przeciw poganom

    8

    KSIGA PIERWSZA

    1,1. Prawie wszyscy pisarze greccy i aciscy, ktrzy przekazywali

    nam czyny krlw i ludw, rozpoczynali spisywanie wydarze od

    Ninosa, syna Belasa, krla Asyrii. 2. W ten sam sposb ci, ktrzy w

    swoim lepym uprzedzeniu twierdz, e stworzenia wiata i czowieka

    nigdy nie byo, rwnie rozpoczynaj spisywanie krlw i wojen od

    Ninosa. 3. Jakby do tego czasu rodzaj ludzki y na podobiestwo

    zwierzt, a dopiero od tego momentu pobudzi w sobie inny sposb

  • Historia przeciw poganom

    9

    mylenia. 4. Natomiast ja zawsze twierdziem, e ludzkie nieszczcie

    zaczo si wraz z grzechem pierworodnym czowieka, cho przyzna

    trzeba, e mao si o tym mwi. 5. Od pierwszego czowieka, Adama,

    a do czasw krla Ninosa, ktrego nazywamy wielkim, a za ktrego

    panowania urodzi si Abraham, upyno trzy tysice sto osiemdziesit

    cztery lata, ktre wszyscy historycy pomijaj bd ignoruj. 6.

    Poczwszy od Ninosa, lub od Abrahama a do Cezara Augusta, czyli a

    do narodzin Chrystusa, ktre miao miejsce w czterdziestym drugim

    roku pastwa Cezara, kiedy doszo do zawarcia pokoju z Partami i

    zamknite zostay wrota wityni Janusa, a na caym wiecie skoczyy

    si wojny, liczy si dwa tysice i pitnacie lat, w czasie ktrych gwni

    aktorzy wydarze niezmordowanie dokonywali wielkich czy maych

    czynw, o ktrych opowiadali historycy. 7. Podsumowujc to wszystko,

    wypadaoby nam wybra te spord ksig, ktre opisujc pocztek

    wiata w sposb wiarygodny, przepowiedziay take przyszo, o

    ktrej moemy powiedzie, e si sprawdzia. 8. A to nie tylko z tego

    powodu, aby da wraenie, e si chce wpoi w dusze autorytet tyche

    ksig, ale dlatego, e opaca si przywoa szeroko pojte opinie, ktre

    mamy wsplne razem ze wszystkimi. 9. W pierwszym rzdzie, jeeli

    wiat i czowiek prowadzeni s przez bosk opatrzno, ktra

    oczywicie jest sprawiedliwa i dobra i e nieodzownym jest, aby saby i

    uparty poprzez uomno swojej natury i poprzez swobod czynienia

  • Historia przeciw poganom

    10

    grzechu czowiek by kierowany, kiedy potrzebuje pomocy mioci,

    zamiast by sprawiedliwie karconym w przypadku, gdy nie potrafi

    korzysta ze swojej swobody. 10. Kady potrafi rozrni, dziki

    nastpujcym po sobie, od pierwszego pojawienia si czowieka zu i

    dobru, e ten wiat drczony jest z wasnej winy i kady widzi odbity w

    sobie cay ludzki rodzaj. 11. Na drugim miejscu wiadomi jestemy

    tego, e grzech i kara za grzech wziy swj pocztek wraz z pierwszym

    czowiekiem. A w kocu, rwnie ci, ktrzy rozpoczynaj spisywanie

    dziejw od epok pniejszych, jeeli tylko cokolwiek wspomnieli o

    epokach wczeniejszych, to nie byo to nic innego jak tylko wojny i

    ruiny. 12. Czyme innym s bowiem wojny jeli nie zem, ktre spada

    na jednego czy drugiego? Tego rodzaju zo, ktre istniao ju wtedy w

    takim samym stopniu, w jakim istnieje dzisiaj, jeeli tylko jego istnienie

    jest rzeczywiste, nie jest niczym innym jak tylko ukazanym nam

    grzechem lub ukryt kar za grzechy. 13. Co nam zabrania ukazywanie

    tego faktu ju od samego pocztku, tam gdzie inni byli jego

    protagonistami? Co nam zabrania zawiadczy o tym, choby bardzo

    pobienie, e ubiege stulecia, o ktrych mwimy, e byo ich bardzo

    duo, przyniosy podobne utrapienia? 14. Przygotowaem si przeto do

    opowiedzenia faktw od dnia stworzenia wiata do czasw zaoenia

    Rzymu i potem a do momentu wystpienia Cezara i narodzenia

    Chrystusa, gdy cay wiat znajdowa si pod pan