omgaan met overweldigende emoties

Download Omgaan met overweldigende emoties

Post on 11-Jan-2017

226 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • Omgaan met overweldigende emoties

    werkboek Dialectische Gedragstherapie

    Praktische oefeningen om je interpersoonlijke effectiviteit te

    vergroten je emoties te reguleren mindfulness te leren en

    stress en verdriet te accepteren

    MATTHEW MCKAY, JEFFREY WOOD EN JEFFREY BRANTLEY

    MC

    KA

    Y, WO

    OD

    EN

    BR

    AN

    TLE

    Y O

    MG

    AA

    N M

    ET

    OV

    ER

    WE

    LDIG

    EN

    DE

    EM

    OT

    IES

    9 7 8 9 0 7 9 7 2 9 0 1 2

    I S B N 978 90 79729 01 2

    W W W. H O G R E F E . N L

    werk

    bo

    ek

    Dialectische Gedragstherapie

    Overweldigende emoties kunnen zeer belemmerend zijn voor een prettig en evenwichtig leven. Ze komen vaak plotseling op en met zoveel kracht dat het lijkt alsof je er niets tegen kunt doen. Ze overkomen je. Althans zo voelt het.

    Omgaan met overweldigende emoties biedt d manier om dit soort gevoelens te lijf te gaan. Met behulp van eenvoudige oefeningen, handige checklists en praktische werkbladen leer je vier zeer effectieve technieken om heftige gevoelens te herkennen en ermee om te gaan: frustratietolerantie, mindfulness, emotieregulatie en interpersoonlijke effectiviteit.

    Deze baanbrekende technieken zijn gebaseerd op de Dialectische Gedragstherapie (DGt), een bewezen succesvolle manier om met overweldigende emoties en frustratie om te gaan.

    De kracht van Omgaan met overweldigende emoties is dat de vele oefeningen en werkbladen je handvatten bieden om daadwerkelijk en blijvend anders om te gaan met stress, zorgen en verdriet. Niet alleen nu, maar ook maanden en jaren later nog.

    Een helder en praktisch werkboek om stapsgewijs mee aan de slag te gaan:

    Leer hoe je heftige emoties kan zien aankomen Begrijp je emoties beter en leer hoe je ermee om kunt gaan Train jezelf in mindfulness Vergroot je interpersoonlijke effectiviteit Leer hoe je frustratie en stress kunt accepteren

    MATTHEW MCKAY is hoogleraar aan het Wright Institute in Berkeley. Hij is (co)auteur van diverse bestsellers. In totaal zijn er meer dan 2 miljoen exemplaren van zijn boeken verkocht. JEFFREY C. WOOD is gespecialiseerd in zowel cognitieve gedragstherapie van depressie, angst en trauma als in het trainen van assertiviteit.JEFFREY BRANTLEY is verbonden aan de Duke Department of Psychiatry en directeur van het Mindfulness-Based Stress Reduction Program aan Duke University.

  • werkboek Dialectische gedragstherapie

    Omgaan metoverweldigendeemoties Matthew Mckay, Jeffrey Wood en Jeffrey Brantley

  • Inhoudsopgave Inleiding 7 Dialectischegedragstherapie

    1 Omgaanmetpijnenverdriet 11 Basisvaardighedenfrustratietolerantie

    2 Denkjesterkenvoeljezelfverzekerd 39 Radicaleacceptatievoorgevorderden

    3 Levenmetaandachtinhethierennu 69 Basisvaardighedenmindfulness

    4 Wijzegeestenintutie 93 Mindfulnessvoorgevorderden

    5 Mindfulnessenmeditatie 125 Oefeningenindepraktijk

    6 Herkenjeemoties 133 Basistechniekenemotieregulatie

    7 Analyseerjeemotiesengedragzonderoordeel 171 Emotieregulatietechniekenvoorgevorderden

    8 Meeraandachtvoorjerelatie 191 Basisvaardighedeninterpersoonlijkeeffectiviteit

    9 Helderenduidelijkcommuniceren 209 Assertiefzeggenwatjewilt

    10 Vijftienminutenperdag 235 Keuzemenuvoorjeoefeningen

    Literatuur 239ISBN 978-90-79729-01-2NUR 770

    www.hogrefe.nl

    In deze uitgave zijn invuloefeningen opgenomen. Als het

    volgende teken erbij staat, kunt u deze formulieren voor

    persoonlijk gebruik gratis downloaden van onze website.

  • Inleiding

    Dialectische gedragstherapie

    Dedialectischegedragstherapie,ontwikkelddoorMarshaLinehan(1993a,

    1993b),isbuitengewooneffectiefommensentehelpenmetoverweldigende

    emotiesomtegaan.Onderzoektoontaandatdedialectischegedragsthe-

    rapie het vermogen van iemand versterkt om met frustratie om te gaan

    zonderdecontroleteverliezenofdestructieftehandelen.

  • Veelmensenworstelenmetoverweldigendeemoties.Hetisalsofbijveelge-

    voelensdeknopophetmaximalevolumestaat.Wanneerzijboos,verdrietig

    ofbangworden,verschijntdatalseengrote,krachtigegolfdiehenomver

    werpt.

    Alsjegeconfronteerdwordtmetoverweldigendeemotiesinjeleven,

    weetjewaaroverwijpraten.Erzijndagendatgedachtenjetreffenmetde

    krachtvaneentsunami.Enwanneerditgebeurt,maakthetjebegrijpelijk

    bangomdingentevoelen,omdatjenietdoorjeemotiesoverweldigdwilt

    worden.Hetprobleemisdathoemeerjeprobeertjeemotiesteonderdruk-

    kenofzebuitentesluiten,hoeoverweldigenderzekunnenworden.Webe-

    sprekendatinhoofdstuk6en7overemotieregulatie.Opditmomentishet

    belangrijkdatjeweetdathetnietwerktalsjeprobeertomjegevoelensweg

    tedrukken.

    Erzijnverschillendeonderzoekendiesuggererendatdekansomintense,

    overweldigendeemotiesteontwikkelenvanafdegeboorteingebakkenis.

    Maarhetkanooksterkwordenbenvloeddoortraumaofverwaarlozingtij-

    densdekinderjaren.Eentraumaopkritiekepunteninonzeontwikkeling

    kanonzehersenstructuurletterlijkveranderenwaardoorwekwetsbaarder

    wordenvoorintense,negatieveemoties.Hetfeitdateenneigingtotnegatieve

    emotiesvaakgeworteldisinonzegenenofineentrauma,betekentechter

    nietdathetprobleemonoverkomelijkis.Duizendenmensenhebbendevaar-

    dighedengebruiktdiejeinditboekzultlerenommetoverweldigendeemo-

    tiesomtegaan.Zijhebbenhunlevenveranderdendatkanjijook.

    Watzijndatdanvoorvaardighedenenhoekunnenzehelpen?Dialectische

    gedragstherapie leert je vieruiterstbelangrijke vaardighedendiedeom-

    vangvanjeemotionelegolvenkunnenverminderenenhelpenjeevenwicht

    tebewaren.

    1 Frustratietolerantiehelptjeombeteromtegaanmetpijnlijkegebeurte-

    nissenomdathetjeveerkrachtgeeftennieuwemanierenbiedtomde

    effectenvanverontrustendeomstandighedenteverzachten.

    2 Mindfulnesshelptjehethierennuvolledigerteervarenterwijljejemin-

    deroppijnlijkeervaringenuithetverledenofangstaanjagendeervarin-

    genindetoekomstricht.Mindfulnessbiedtjeookeeninstrumentom

    degewoonteteoverwinnennegatiefteoordelenoverjezelfenandere

    mensen.

    Omgaan met overweldigende emoties

  • 3 Emotieregulatiehelptjeombeterteherkennenwanneerjejegoedvoelt

    enomemotiesteobserverenzonderdatjeerdooroverweldigdwordt.Het

    doelisomhevigegevoelensteregulerenzonderdatjejeopeenaltede-

    structievemaniergedraagt.

    4 Interpersoonlijkeeffectiviteitgeeftjenieuweinstrumentenomjeopvattin-

    genenbehoeftenteuiten,grenzentestellenenteonderhandelenover

    oplossingenvoorproblemenditallesterwijljijjerelatiesbeschermten

    anderenmetrespectbehandelt.

    Wehebbenhetboekzoopgezetdathetgemakkelijkisomditteleren.Alle

    vierdevaardighedenwordenintweehoofdstukkenbehandeldvoorbe-

    ginnersengevorderden.(Uitzonderingismindfulness,daarwijdenwedrie

    hoofdstukkenaan.)Indehoofdstukkenoverdebasisvaardighedenbespre-

    kenwedeelementaireconcepten,makenwekennismetdeverschillende

    componentenvandevaardigheidenleidenwejedoordeeerstestappenom

    devaardigheidteverwerven.Dehoofdstukkenvoorgevorderdenbeschrijven

    deoverigecomponentenvandevaardigheid,envertellenhoejedevaardig-

    heidstapvoorstapverderkuntontwikkelen.Omelkestapteverduidelijken

    zijnervoorbeelden,checklistsenwerkbladenopgenomen.Vervolgensleer

    jeinhetlaatstehoofdstukmetdetitelVijftienminutenperdagKeuzemenu

    voorjeoefeningenhoewijaldezevaardighedenintegrerenomzetoteen

    vanzelfsprekenddeelvanjeleventemaken.

    HetWerkboekdialectischegedragstherapieisgeschrevenomlerengemak-

    kelijktemaken.Hetmoeilijkstedeelzalzijnomdeverplichtingaantegaan

    datjedeoefeningenwerkelijkdoetenjenieuwevaardighedeninpraktijk

    brengt.Doorlezenalleenzalernietsveranderen.Dewoordenopdezeblad-

    zijdenzullengeeninvloedopjelevenhebbentenzijjedenieuwetechnie-

    kenenstrategientoepast.Hetisdusnuhetjuistemomentomtebedenken

    waaromjeditboekleestenwatjewiltveranderen.Geefhieronderdrie

    recentevoorbeeldenvanmanierenwaaropjeopemotiesreageert,maardie

    jelieverzouveranderen.Andersgezegd,welkedestructievedingendoeje

    wanneerjevanstreekofoverweldigdbent?Endiejegraagzouwillenver-

    vangendooranderereacties?

    1

    2

    3

    Inleiding

  • Voorwieisditboek?ErzijntweedoelgroepenvoorhetWerkboekDialectischegedragstherapie.De

    eerstegroepzijndemensendiedialectischegedragstherapiekrijgen(ineen

    groepofindividueel)eneenwerkboeknodighebbenomdevierbelangrijk-

    stevaardighedenteleren.Wijschrevenditboekechterookvooriedereendie

    metoverweldigendeemotiesworstelt.Alleinstrumentendiewebeschrijven,

    kunnenaanzienlijkeveranderingenteweegbrengenindemanierwaaropje

    metemotiesomkuntgaan.Maaralsjeditwerkboekopeigenhoutjeleesten

    jehetmoeilijkvindtomdenieuwevaardighedentoetepassen,danradenwij

    jeaanomeengekwalificeerdedialectischegedragstherapeutteraadplegen.

    ErishoopHetlevenismoeilijk. Datwistjeal.Maarmisschienbenjeteverstriktge-

    raaktinjeworstelingmetjeemoties.Alsjeechtwerktomdehierbeschre-

    venvaardighedentoetepassen,kunjedaadwerkelijkanderslerenreageren

    opjegevoelens.Debelangrijkstevaardighedendiejehierleert,kunnende

    gevolgenbenvloedenvaniederconflictenelkegebeurtenisdiejevanstreek

    brengtlosvanjegenetischeaanlegofpijnlijkejeugdervaringen.Zekun-

    nenbovendienletterlijkhetverloopvanjerelatiesveranderen.Erisdusalle

    redentothoop.Jehoeftalleenmaardebladzijdeomteslaanentebeginnen.

    Enervervolgensaanteblijvenwerken.

    10 Omgaan met overweldigende emoties

  • Omgaan met pijn en verdriet

    Basisvaardigheden frustratie-tolerantie

    Frustratietolerantie:watisdat?

    Iedereenkrijgtopeenbepaaldpuntinhetleventemakenmetfrustratie

    enpijn.Datkanlichamelijkzijn