natuurwetenschappen zoals het hoort!?

Download Natuurwetenschappen zoals het hoort!?

Post on 25-Mar-2016

215 views

Category:

Documents

2 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Freya De Paepe

TRANSCRIPT

  • Juni 2014

    Natuurwetenschappen

    zoals het hoort!? Praktijkhandboek voor de leerkracht

    natuurwetenschappen

    EDITIE 1

    SPIJSVERTERING VERTEERBAAR MAKEN

    Freya De Paepe

  • OP DOKTERS VISITE

    blz. 6

    Van boeren en winden

    laten tot overgeven en

    rammelende magen

    Interview van de

    maand blz. 7

    Stil! De Meester

    spreekt.

    DE PUBLIEKE OPINIE

    blz. 11

    De toekomst aan het

    woord.

    CONCEPT

    CARTOONS blz. 9

    De oplossing voor alles!

    Nu ja toch voor veel.

    Leerlingenpracticum

    spijsvertering blz. 4

    DONE or NOT DONE

    WELKOM

    De Redactie

    ADRESSENBOEK

    VERWONDERING en

    NIEUWSGIERIGHEID

    Experiment van de

    maand

    Hoe light zijn light chips?

    De redactie test het uit

    KUNST OF PURE

    BIOLOGIE Cloaca

    LEVEND STELSEL

    Interactieve

    werkvorm

    WERKMAP (CD-ROM)

    De

    pu

    blie

    ke

    op

    inie

    En nog meer

    3

    8

    10

    13

    14

    15

    17

    Slikken we zo maar alles? Kritisch gaan denken met de leerlingen.

    Wat ligt er op zijn lever?

    Studenten nemen het woord.

    Meer dan n uitweg

    SPIJSVERTERING

    VERTEERBAAR

    MAKEN

    Leerlingen slaan aan het verteren.

  • 3

    De Redactie

    WELKOM

    Wij stellen u graag voor

    De redactie!

    Natuurwetenschappen zoals het hoort!?,

    daar staan we voor. Maar hoe hoort

    natuurwetenschappen dan te zijn? Wij

    zoeken dit graag samen met u uit. Wees

    welkom!

    Natuurwetenschappen zoals het hoort, uitroepteken, vraagteken Wat doet die overload aan leestekens daar toch? Ik wil u graag met dit magazine een ideale methode voorstellen, om zowel inhouden uit de levende als de niet-levende natuur binnen n vak aan leerlingen aan te brengen! Dit zelfzekere uittroepteken werd echter al snel aangevuld met een vraagteken Hoe hoort natuurwetenschappen dan te zijn?, Wat is de ideale methode?, Hoe ver kunnen we in een integratie gaan? Een lange zoektocht bracht me uiteindelijk tot de idee dat er misschien wel geen (ideale) methode bestaat? Misschien zijn er wel meerdere ideale methodes? Een vakdidactiek natuurwetenschappen lijkt immers te ontbreken. Dat zette me aan het

    denken. Als een vakdidactiek ontbreekt, staat het ons juist vrij het vak te organiseren zoals we willen. U, de leerkracht bepaalt hoe het vak eruit zal zien. Met dit magazine wil ik u dan ook aanzetten handboeken kritischer te gaan bekijken en zelf uw eigen lessen te vormen. Nog meer dan u al deed, ik wil u uitdagen, inspireren! Neem gerust alles uit de werkmap bij dit magazine mee, of nog beter vul ze aan en maak er de uwe van! De publieke opinie en het interview van de maand nodigen u uit om mee in discussie te gaan, uw mening telt ook! In deze eerste editie richt ik mij op het verteerbaar maken van de spijsvertering. Ik vul het onderwerp in op mijn manier. Niet alleen integratie van de niet-levende natuur maar ook andere aspecten (nieuwsgierigheid, verwondering, interactie, samenwerken, ) komen aan bod. Natuurwetenschappen is veel rijker dan alleen maar levende en niet-levende natuur integreren en samenbrengen!

    Freya

    Freya De Paepe is een laatstejaars studente

    Bachelor Secundair Onderwijs biologie en

    wiskunde aan de Hogeschool Universiteit

    Brussel. Vanuit haar voorliefde voor het vak

    biologie werpt ze een kritische blik op het vak

    natuurwetenschappen in de eerste graad. Ze

    stelde haar eindproef op rond de vraag Hoe

    pakken we een vak als natuurwetenschappen

    aan? met de focus op het onderdeel van de

    spijsvertering.

    Uit haar eindproef groeide deze eerste editie

    van het magazine Natuurwetenschappen

    zoals het hoort!? een praktijkhandboek

    natuurwetenschappen voor u.

    In dit magazine tracht Freya inhouden uit de

    levende natuur te bekijken door een

    natuurwetenschappelijke bril.

    WIE IS FREYA?

    Het materiaal bij deze editie is terug te vinden in

    werkmappen op de CD-ROM achteraan in dit

    magazine! Neem gerust een kijkje!

  • 4

    LEERLINGENPRACTICUM SPIJSVERTERING

    DONE or NOT DONE?

    Het onderdeel van de spijsvertering barst van de experimenten. Ook

    de leerplandoelstellingen wijzen in de richting van experimenteren.

    Toch zal men niet zo gauw de leerlingen van de eerste graad ook

    effectief aan het werk zien in een practicum. Mogelijk een terechte

    en doordachte keuze van u, de leerkracht Maar kan het dan echt

    niet anders? Wij zoeken het voor u uit.

    Waarom een leerlingenpracticum DONE or NOT DONE zou zijn, kan u

    hiernaast lezen. Mogelijk kan u zich in enkele van deze redenen

    vinden.

    Er moet toch een manier zijn om problemen als tijd en budget te omzeilen? Ook mislukking moet kunnen vermeden worden. Dat de experimenten fout lopen of niet begrepen worden, ligt misschien eerder aan de experimenten dan aan de leerlingen. We moeten hen kunnen vertrouwen, de touwtjes uit handen kunnen geven. Er is zeker iets van aan dat wanneer men leerlingen niet vertrouwd maakt met experimenteren ze zich de bijhorende vaardigheden niet eigen kunnen maken.

    DONE

    DOEL: Het leerplan vermeldt al deze experimenten in zijn leerplandoelstellingen, dat is toch niet voor niets? GEEN BABYS MEER: Leerlingen van de eerste graad werkten op allerlei manieren zelfstandig in het basisonderwijs. Het is niet omdat ze als jongsten het secundair binnenstappen dat ze niets meer kunnen. Hoe meer je hen zelfstandig laat experimenteren, des te sneller het een gewoonte wordt en ze er vaardig in worden. NATUURWETENSCHAPPELIJKE METHODE: Al doende leert men deze methode, leerlingen kunnen best voor zichzelf nadenken en hypotheses formuleren en toetsen. ZIN VOOR WETENSCHAPPEN: Plaatst men leerlingen bij experimenten telkens aan de kant, dan wordt hun interesse voor wetenschappen er mogelijk niet groter op.

    NOT DONE

    TIJD: De tijd is bij een overvol

    leerplan natuurwetenschappen

    te beperkt om leerlingen te

    laten experimenteren. Met het

    bordboek (dit handige ding

    bestaat nu toch) of snel zelf

    uitvoeren en demonstreren is

    de boodschap.

    BUDGET: 5 Clinistix per groep, 5

    groepen en 5 klassen in het

    eerste jaar maken al gauw 125

    teststrookjes De directie zal

    lachen.

    MISLUKKING: In heel wat

    gevallen, slagen de leerlingen

    er niet in de complexe

    experimenten correct uit te

    voeren. Geen resultaten en het

    daarbovenop niet begrijpen van

    het experiment, kan gemist

    worden!

  • 5

    Er wordt aan een stak tempo gewerkt om het leerplan natuurwetenschappen rond te krijgen. De spijsvertering is een erg groot deel (ongeveer 7 lestijden) dat op het einde van het eerste jaar gegeven wordt. In (meestal) de drukste periode van het schooljaar. Wat dan nog niet gezien is, moet echt wel gezien worden. Doorschuiven naar een volgend trimester is niet meer aan de orde. Dat we daardoor de leerlingen practica moeten ontzeggen is misschien wel een t drastische oplossing. Kan men niet eens een verdiepingsdoelstelling weglaten? In een vak als natuurwetenschappen primeren de onderzoeksvaardigheden toch? Heel wat leerwerkboeken nemen de verdiepingsdoelstellingen uitgebreid op, waardoor ze naar voor gebracht worden als prioriteit. (Ga maar na!) Spelen en puzzelen met de tijd zal vooral een werk voor de leerkracht n voor achter de schermen zijn. Men kan met gemak een practicum vlot laten verlopen zonder vervelende wachttijden en tijdrovende activiteiten. Iets mis mee? Neen, helemaal niet. Piet Huysentruyt en Jeroen Meus laten toch ook hun zogenaamde mis en place op voorhand uitvoeren? Met heel wat voorbereidend werk kan men tijd winnen. Daarnaast kan men ook de experimenten een handje helpen la Jeroen en Piet. Of dacht u echt dat zij op TV altijd zo lang als u thuis op hun cake of lasagne staan te wachten voor de oven?

    Het moet wel gezegd worden, niet alles valt op te lossen met voorbereiding. Alles klaarzetten en zelf bereiden, gebeurt dan wel buiten de les, men moet ook dan er de tijd voor vinden. Niet alles valt zomaar uren of dagen op voorhand klaar te maken. Daarnaast mogen we de leerlingen niet vergeten, hoe goed alles ook klaarstaat, we zijn voor het verloop van een practicum nog steeds afhankelijk van hen. Op vlak van budget, blijft er mogelijk altijd een probleem. Herkenningsmiddelen en andere benodigdheden groeien niet aan de bomen. Het enige wat men kan doen is spaarzaam zijn en dit overdragen op de leerlingen. Men kan op zn minst wel de leerlingen n experiment laten uitvoeren en de andere demonstreren. Op die manier bant men het leerlingenpracticum niet volledig en houdt men de kosten binnen de perken. In de werkmap bij dit artikel (op de CD-ROM achteraan in dit magazine) kan u een uitgewerkt leerlingenpracticum met handige tips terugvinden. De experimenten zijn aangepast aan onze leerlingen van de eerste graad. Niet onnodig de dingen complex maken, is hierbij de boodschap. Net zoals u misschien bewust kiest om geen leerlingenpracticum te organiseren, kunnen wij u misschien overtuigen om bewust wel n te organiseren. Een leerkracht natuurwetenschappen is en blijft een handige duizendpoot! (FDP)

    Alvast een handige tip om

    te besparen!

    Loopt uw rekening aan Clinistix en Albustix op? Knip elk teststrookje in twee (overlangs!). Op die manier hebt u in een handomdraai twee potjes voor de prijs van n! De kussentjes zijn zeker nog groot genoeg!

    Van de mis en place tot

    een handje helpen van

    de