mindful omgaan met een kind met diabetes 2018-08-29آ  mindful omgaan met een kind met diabetes:

Download MINDFUL OMGAAN MET EEN KIND MET DIABETES 2018-08-29آ  MINDFUL OMGAAN MET EEN KIND MET DIABETES:

Post on 23-May-2020

0 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • MINDFUL OMGAAN MET EEN KIND

    MET DIABETES: EEN VRAGENLIJSTSTUDIE BIJ OUDERS EN HUN

    KINDEREN MET DIABETES TYPE 1

    Aantal woorden: 18 853 (exclusief referenties en bijlagen)

    Kim Debbaut Studentennummer: 01304250

    Promotor: Prof. dr. Liesbet Goubert

    Begeleider: Cynthia Van Gampelaere

    Masterproef voorgelegd voor het behalen van de graad master in de richting klinische

    psychologie

    Academiejaar: 2017 – 2018

  • Woord Vooraf

    “Studying psychology is fun because you’re always looking for the same things I think a writer

    should be looking for, which is the story behind the story.”

    – Chris Cleave

    De realisatie van deze masterproef vormt de kers op de taart van mijn vijfjarige

    opleiding psychologie. Het was een uitdagende, maar vooral zeer verrijkende ervaring.

    Zonder de hulp en steun van een aantal mensen was het echter niet mogelijk geweest

    om dit te verwezenlijken. Daarom zou ik graag een woord van dank richten tot elk van

    hen.

    Allereerst wens ik mijn dank te betuigen aan mijn promotor, Prof. Dr. Liesbet Goubert.

    Dankzij haar was het mogelijk om mee te werken aan een lopend onderzoek en via

    deze weg kennis te maken met een zeer interessant onderzoeksdomein. Bedankt!

    Mijn begeleidster, Cynthia Van Gampelaere, wil ik van harte bedanken voor haar

    uitstekende en motiverende begeleiding de afgelopen twee jaar. Steeds was zij

    beschikbaar voor vragen en haar feedback was altijd uitgebreid, constructief en gevuld

    met bruikbare tips. Enorm bedankt!

    Vervolgens bedank ik mijn medestudenten en collega’s Nathalie en Fien voor de vlotte,

    aangename samenwerking aan het onderzoek en daarbuiten. Ook een welgemeende

    bedanking aan de artsen, die bereid waren om de studie voor te stellen aan hun

    patiënten. Mijn oprechte dank gaat bovendien uit naar alle deelnemende kinderen en

    hun ouders. Zonder hun bereidheid en inzet om mee te werken, was dit onderzoek

    onmogelijk geweest.

    Tot slot richt ik een speciaal woord van dank aan mijn familie, vrienden en

    medestudenten. Hun onvoorwaardelijke steun heeft mij geholpen om dit alles tot een

    goed einde te brengen. Ik kon steeds bij hen terecht voor een luisterend oor en

    motiverende woorden, ook op de moeilijkere momenten. In het bijzonder wil ik mijn

    ouders en zus bedanken. Zij hebben mijn masterproef meermaals nagelezen en

    dankzij hen heb ik één van mijn dromen, klinisch psycholoog worden, kunnen

    verwezenlijken.

  • Abstract

    Diabetes type 1 is een chronische aandoening die vraagt om een strikt

    behandelschema. Deze verantwoordelijkheid ligt bij jonge kinderen voornamelijk in

    handen van de ouders, wat een last kan zijn. Onderzoek toont aan dat de stress en

    angsten die ouders ervaren, samenhangen met negatieve uitkomsten bij het kind. Er is

    echter nog maar weinig geweten over protectieve factoren. Een mogelijke kandidaat is

    mindfulness in de opvoeding. De huidige studie ging aan de hand van een cross-

    sectioneel vragenlijstonderzoek bij ouders (N = 103) en hun kinderen met diabetes

    type 1 (N = 69) de verbanden na tussen ziektegerelateerde opvoedingsstress en angst

    voor hypoglycemie bij de ouders enerzijds, en diabetesgerelateerde levenskwaliteit van

    de kinderen anderzijds. Daarnaast werd nagegaan of ouders die meer mindful zijn in

    hun opvoeding, kinderen hebben met een betere levenskwaliteit. Vervolgens werd

    onderzocht of mindful opvoeden de relaties tussen ouderlijke stress/angst en

    levenskwaliteit van het kind modereert. Zowel de ouderrapportage als de

    zelfrapportage van levenskwaliteit van het kind werden bekeken. De resultaten

    bevestigden de hypothese dat meer opvoedingsstress en angst voor hypoglycemie

    samenhingen met een lagere ouder-gerapporteerde levenskwaliteit. De hypothese

    omtrent het verband met een mindful opvoedingsstijl kon niet bevestigd worden.

    Bovendien bleek mindful opvoeden enkel een marginaal significante moderator in de

    relatie tussen ouderlijke opvoedingsstress en levenskwaliteit van het kind. De

    voorgaande bevindingen gingen niet op wanneer de kinderen zelf rapporteerden over

    hun levenskwaliteit. Verklaringen hiervoor, mogelijke klinische implicaties en

    suggesties voor verder onderzoek worden besproken in de discussie.

  • Inhoudstafel

    Diabetes Mellitus ...................................................................................................... 1

    Classificatie van diabetes. ..................................................................................... 1

    Medische gevolgen en complicaties van diabetes. ................................................ 3

    Behandeling van diabetes type 1. ......................................................................... 5

    Ouderlijke Stress en Angsten .................................................................................... 6

    Stress in de opvoeding van een kind met diabetes. .............................................. 6

    Angst voor hypoglycemie. ..................................................................................... 8

    Het Interpersoonlijk Vrees-Vermijdingsmodel .......................................................... 10

    Levenskwaliteit van Kinderen met Diabetes Type 1 ................................................ 12

    Mindful Opvoeden ................................................................................................... 14

    Onderzoeksvragen en Hypotheses ......................................................................... 17

    Methode...................................................................................................................... 19

    Deelnemers ............................................................................................................ 19

    Metingen ................................................................................................................. 22

    Vragenlijsten. ...................................................................................................... 23

    Procedure ............................................................................................................... 26

    Statistische Analyse ................................................................................................ 27

    Resultaten .................................................................................................................. 29

    Normaliteit en Uitschieters ...................................................................................... 29

    Beschrijvende Statistiek .......................................................................................... 29

    Correlatieanalyse .................................................................................................... 33

    Hiërarchische Lineaire Regressieanalyse ............................................................... 35

    Oudermodel. ....................................................................................................... 36

    Kindmodel. .......................................................................................................... 41

    Discussie .................................................................................................................... 45

    Bespreking van de Resultaten ................................................................................ 46

    Risicofactoren en levenskwaliteit. ....................................................................... 46

    De rol van protectieve factoren. .......................................................................... 51

    Beperkingen en Sterktes van de Huidige Studie ..................................................... 52

    Klinische Implicaties ................................................................................................ 53

    Suggesties voor Toekomstig Onderzoek ................................................................. 55

    Conclusie ................................................................................................................ 55

    Referenties ................................................................................................................. 56

    Bijlage 1: Informed Consent Ouder ............................................................................. 67

  • Bijlage 2: Informed Consent (Assent) Kind .................................................................. 75

    Bijlage 3: Bevraging van de Sociodemografische Gegevens ...................................... 77

    Bijlage 4; Vragenlijsten voor de Ouders ...................................................................... 89

    Bijlage 5: Vragenlijst voor de Kinderen ..................................................................... 106

  • Lijst met Tabellen

    Tabel 1 Gemiddeldes (M), standaarddeviaties (SD) en range van de ouder-

    variabelen. ..................................................................................................