materijali,obrada,rezanje i opcenito o njima

Download Materijali,obrada,rezanje i opcenito o njima

Post on 12-Oct-2015

27 views

Category:

Documents

1 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

knjiga jako dobra za materijale.Mogu se pogledati svi materijali koji su dostupuni.CNC-obrada i postavljanje

TRANSCRIPT

  • OBRADA MATERIJALA I

    2 . 4 . 18 .

    zanimanje 010104 - strojarski tehniar

    II. dio dipl. ing. strojarstva Ivo Slade

  • Obrada materijala 1 - ll dio

    I.tehnika kola TESLA Slade Ivo 2

    SADRAJ Obrada materijala I drugi dio

    7. Obrada deformacijom .............................................................................................. 4 7.1 Karakteristike obrade deformacijom ................................................................... 4 7.2 Podjela obrade materijala bez odvajanja estica ............................................... 6 7.3 Kovanje .............................................................................................................. 6

    7.3.1 Slobodno kovanje ....................................................................................... 7 7.3.2 Kovanje u ukovnjima ................................................................................... 9 7.3.3 Strojevi za kovanje ...................................................................................... 10 7.3.4 Pitanja ......................................................................................................... 11

    7.4 Valjanje 7.4.1 Valjanje ........................................................................................................ 12 7.4.2 Valjaoniki proizvodi .................................................................................... 14 7.4.3 Valjaoniki stanovi ........................................................................................ 15 7.4.4 Valjanje cijevi ................................................................................................ 18 7.4.5 Pitanja .......................................................................................................... 21

    7.5 Savijanje ............................................................................................................. 22 7.5.1 Kutno savijanje lima ...................................................................................... 23 7.5.2 Profilno savijanje lima .................................................................................... 25 7.5.3 Profili dobiveni hladnim valjanjem ................................................................. 26 7.5.4 Tlaenje lima na rotacionu ablonu ............................................................... 27 7.5.5 Formiranje oblika rastezanjem ...................................................................... 28 7.5.6 Kruno savijanje lima .................................................................................... 29 7.5.6.1 Savijanje s tri valjka ................................................................................... 29

    7.5.6.2 Savijanje s etiri valjka .............................................................................. 30 7.5.7 Pitanja ............................................................................................................ 31

    7.6 Provlaenje 7.7 Izvlaenje 7.8 7.9 Istiskivanje 7.10 Sabijanje 7.11 Utiskivanje 7.12 duboko vuenje

  • Obrada materijala 1 - ll dio

    I.tehnika kola TESLA Slade Ivo 3

    8 Zavarivanje, lemljenje, lijepljenje 8.1 Lemlljnje ................................................................... 4

    8.1.1 Spojevi kod lemljenja ...................................................................................... 23 8.1.2 Alati za runo lemljenje .................................................................................. 23 8.1.3 Pitanja .................................................................................................... 23

    8.2 Zavarivanje ................................................................... 4 8.2.1 Zavarljivost ................................................................................................. 23 8.2.2 Podjela zavarivanja .................................................................................. 23 8.2.3 Plinsko zavarivanje...................................................................................... 23

    8.2.3.1 Naini spajanja .................................................................................. 23 8.2.3.2 Siguran rad kod plinskg zavarivanja .................................................... 23 8.2.3.3 Pitanja ............................................................................................... 23

    8.2.2 Elektroluno zavarivanje REL EPP MIG MAG TIG...................................................................................... 23

    8.2.3 Elektootporno zavarivanje Tokasto Tupo

    8.2.4 Specijalna zavarivanja

    8.3 Lijepljenje

    9 Organizacija proizvodnje 9.2 Pregled organizacije proizvodnje 9.3 Tehniko tehnoloka dokumentacija 9.4 Odravanje alata i strojeva

    10 Literatura

  • Obrada materijala 1 - ll dio

    I.tehnika kola TESLA Slade Ivo 4

    Hookov dijagram za razliite metale

    Jaa plastina deformacija rezultira produljenjem zrna uzdu smjera djelovanja primjenjenog naprezanja

    Promjene u mikrostrukturi nakon plastine obrade

    7. Obrada deformacijom

    Obrada materijala je promjena oblika, dimenzija ili svojstava koja se moe obaviti na dva naina: - Obrada odvajanjem estica pri kojoj se otkidaju sitne estice materijala kako bi se dobio novi proizvod drugih dimenzija, manjeg volumena i smanjene teine. - Obrada bez odvajanja estica - gdje se posrednim ili neposrednim djelovanjem vanjske sile sirovac preraduje u proizvod eljena oblika i dimenzija. Moe biti u toplom ili hladnom stanju. Volumen i teina novog proizvoda je ista kao i volumen i teina sirovca.

    Tehniki postupci oblikovanja proizvoda obradom bez odvajanja estica su zasnovani na svojstvu plastinosti materijala.

    7.1 Karakteristike obrade deformacijom

    Plastina svojstva materijala

    Vanjske sile koje djeluju na neko tijelo mijenjau dimenzije i oblik tog tijela. Promjena oblika moe biti elastina ili plastina tj. promjene se sastoje od povratnih ili elastinih deformacija i nepovratnih ili plastinih deformacija Kod elastine promjene oblika, po prestanku djalovanja vanjske sile, obradak se vraa u prvobitan oblik u tijelu su se pojavile elastine deformacije koje nestaju prestankom uzroka deformiranja. Plastine deformacije uzrokuju promjenu izgleda obratka. Sile su tako velike da prelaze izdrljivost materijala i sirovac se poinje mijenjati. Materijal pod djelovanjem velike sile poinje tei i dolazi do promjene oblika. Promjene oblika i dimenzija povezane su u mikrostrukturi materijala sa promjenom kristalita i kristalnih reetaka, te zbog toga i promjena mehaniko fizikih svojstava materijala

    Sve te promjene ovise o: - stupnju deformacije - brzini deformacije - temperaturi

    Stupanj deformacije se prikazije Hookeovim dijagramom gdje su: Granica proporcionalnosti P Granica elastinosti E Granica teenja T Granica vrstoe M Granica loma L

  • Obrada materijala 1 - ll dio

    I.tehnika kola TESLA Slade Ivo 5

    Standardne epruvete za mjerenje vlane vrstoe

    Kontrakcija (smanjenje) presjeka zbog maksimalne sile

    Kidallica za ispitivanje vlane vrstoe

    Hookeov dijagram je konvencionalni dijagram rastezanja i sabijanja materijala = E * - naprezanje (N/mm2) E - Joungov modul elastinosti - stupanj deformacije

    = (lo - l1) / lo stupanj deformacije (istezanja ili sabijanja)

    Ispitivanje materijala na rastezanje odnosno ispitivanje vlane vrstoe je osnovno mehaniko svojstvo na temelju kojeg se vrednuju materijali. Obavlja se na specijalno tokarenim epruvetama Hookeov zakon vrijedi u podruju proporcionalnosti do P. Nakon prestanka djelovanja sile materijal se vraa u prvobitno stanje. Malo iznad granice proporcionalnosti nalazi se granica elastinosti E i predstavlja najvie naprezanje do kojeg se epruveta (materijal) ponaa elastino. Granica teenja T je ono naprezanje kod kojeg se materijal poinje produljivati bez poveanja naprezanja. Poveanjem sile naprezanje raste, deformacija se poveava i rezultat toga je ovrenje materijala. To se deava do M granice vrstoe odnosno to je naprezanje pri maksimalnoj sili nije maksimalno naprezanje. Tada se naglo poinje epruveta produljivati i smanjivati presjek. Maksimalna sila pada, a naprezanje raste dok ne doe do loma epruvete i maksimalno naprezanje se ovdje naziva lomno naprezanje L.

    Brzina deformacije je vana veliina koja utjee na obradu materijala prilikom plastine deformacije. Poveanjem brzine deformacije kod hladne deformacije dolazi do ovrenja materijala. Posljedica toga je poveanje naprezanja kod teenje materijala, veliki otpor deformiranju, i smanjenje deformabilnosti.

    = / = Val / h

    brzina deformacije - stupanj deformacije - vremenski period vAL brzina alata h

    visina (duljina) obratka

    Brzina deformacije je kvocijent trenutne brzine alata vAL i trenutne visine obratka h.

    Ovisnost poveanja otpora deformaciji pri poveanju brzine deformacije

  • Obrada materijala 1 - ll dio

    I.tehnika kola TESLA Slade Ivo 6

    Kovaka vatra kod runog kovanja

    Mjeh za raspirivanje vatre