İstabul cem evlerindeki cem erkanı

Download İstabul cem evlerindeki Cem erkanı

Post on 21-Jul-2015

229 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

STANBUL TEKNK NVERSTES SOSYAL BLMLER ENSTTS

STANBUL CEM EVLERNDE CEM ERKNI, RTELLER VE MZKAL FORMASYONLAR ZERNE ANALTK KARILATIRMA

YKSEK LSANS TEZ Sevgi DEMR

Anabilim Dal : Trk Mzii Program : Trk Mzii

TEMMUZ 2009

STANBUL TEKNK NVERSTES SOSYAL BLMLER ENSTTS

STANBUL CEM EVLERNDE CEM ERKNI, RTELLER VE MZKAL FORMASYONLAR ZERNE ANALTK KARILATIRMA

YKSEK LSANS TEZ Sevgi DEMR 415041022

Tezin Enstitye Verildii Tarih : 04 Mays 2009 Tezin Savunulduu Tarih : 03 Haziran 2009

Tez Danman : San. r. Gr. Sleyman enel (T) Dier Jri yeleri : Prof. Adnan Ko (T) Yrd. Do. Dr. Mehmet Ali zdemir (M)

TEMMUZ 2009

ii

NSZ Bu alma, stanbul li dhilinde bulunan muhtelif cem evlerinde, gnmz kent yaam koullarnda cem erkn, riteller ve mzikal formasyonlarn belirlenmesi amac ile alanda yaplan cem kaytlarnda mevcut olan cem ritellerinin ve derlenen eserlerin karlatrmal ekilde incelenmesi ile olumutur. Alevilik dendiinde akla ilk gelen ey, mzikle ibadetin i ie olduu cem trenleridir. Gemiten gnmze szl ekilde babadan ola aktarlarak ulaan bu kltr, kendi iinde gsterdii dinamizmle dikkat ekicidir. Son yllarda gerek anlamda rgtlenmeye balam olmalar ve ibadetlerini gemite olduu gibi gizleme gerei duymamalar, krsal kesimden kente g srecindeki uyum abalar sonucu ortaya kmtr. Gizliliin ortadan kalkmas ile Alevilik hakknda yazlan kitaplarn ve yaplan aratrmalarn saylarnda da dikkate deer bir art gzlemlenmektedir. Ancak, Alevi kltrnn szl olmas, ayn ile snrlar iinde bile deikenlik gstermesi, yazl kaynaklarn yok denecek kadar az olmas ve gerek anlamda bilimsel saylabilecek almalarn sayca yetersizlii sebebiyle durum iinden klmaz bir hale gelmektedir. Bugn itibariyle Alevi cemaati tm bu sorunlarn farknda olmakla birlikte, gizlenmek zorunda olmamann verdii rahatlk ile yaanan bu karmaann arasnda kimliini bulma ve netletirme abas iindedir. Kent yaamna uyum sreci Alevi cemaati asndan geri dn olmayan bir deiimi beraberinde getirmitir. Bu deiim ve yaratt karmaa iin bulunan zm ise, her trl farkll ortadan kaldrmak ve inan elerini sistematik hale getirip birlik oluturmaktr. Bu sebeple stanbul Cemevlerinin bazlarnda yaplan bu alan aratrmas genel bir sonu kartabilmek ve tam da bu dnm srecinde durumu tespit edebilmek amac ile yaplmtr. Teknoloji ann hzyla doru orantl olarak her kltrn zorunlu ekilde deitii ve geleneklerin yitip gitmekle yz yze kald gnmzde, Alevi kltr de bu durumdan payna deni almtr. Bu sebeple vakit kaybetmeden verilerin toplanmas gerekmektedir. Bu alma, son derece geni bir ierie sahip olan Alevi kltr asndan ancak denizde damla kadar olmasna karn, konuya ilgi duyan herkese k tutmasn temenni ederim. Aratrma srecinde ok deerli bilgi ve birikimini esirgemeyen, yol gsterip rehberlik eden danman hocam Sayn San. r. Gr. Sleyman enele, cemlerinde grnt kayd yapmama izin verip, sorduum her soruya sabrla cevap veren ve bu almada emei geen tm Alevi nan nderlerine, yresel tavr ile nemli bir deer olan Zakir Elvan Koa ve dier tm zakirlere, gler yzleri ve yardmseverlikleriyle kaplarn ardna kadar aan tm cem evlerindeki canlara ve Alevilerin Mzii hakkndaki birikimini paylap, yardmn esirgemeyen sevgili Erdal Erzincana, eserlerin notaya alnmasnda gnll almasndan dolay sevgili dostum Sinem Demirciye, eserler notalarn byk bir sabr ve titizlikle bilgisayar ortamna aktaran sevgili Sinan Ayyldza, manevi desteklerini her zaman hissettiren sevgili aileme, adn sayamadm ve bu almada emei geen herkese teekkrlerimi sunarm. MAYIS 2009 Sevgi DEMR

iii

iv

NDEKLER KISALTMALAR ..................................................................................................... vii ZELGE LSTES .................................................................................................. ix EKL LSTES ........................................................................................................ xi ZET........................................................................................................................ xiii SUMMARY .............................................................................................................. xv 1. GR ...................................................................................................................... 1 2. STANBUL CEMEVLER.................................................................................... 5 2.1 Tarihsel Sre...................................................................................................... 5 2.2 Yasal Stat .......................................................................................................... 6 2.3 Faaliyetleri........................................................................................................... 7 3. NCELENEN CEMEVLERNN BALI OLDUU DERNEK ve VAKIFLAR ............................................................................................................ 9 3.1 CemVakf ............................................................................................................ 9 3.1.1 Cem Vakfna Bal stanbul Cemevleri ............................................... 10 3.1.2 Alevi slam Din Hizmetleri Bakanl ................................................. 11 3.1.3 Alevi slam Anlay ............................................................................. 12 3.2 Pir Sultan Abdal Kltr Dernei ....................................................................... 13 3.3 Hac Bekta Veli Anadolu Kltr Vakf ........................................................... 14 3.4 Karacaahmet Sultan Kltrn Tantma ve Yaatma Dernei ......................... 14 3.5 ahkulu Sultan Klliyesi Mehmet Ali Hilmi Dedebaba Aratrma-Eitim Ve Kltr Vakf ..................................................................................................... 15 3.6 Sargazi Kltrn Tantma, Yaatma, Dayanma ve Trbesini Onarma Dernei ............................................................................................................. 16 3.7 Eriklibaba Kltr Dernei Ve Cemevi .............................................................. 16 3.8 Erenler Eitim Ve Kltr Vakf ........................................................................ 17 4. ALEVLK ve CEM AYNLER LE LGL BAZI TEMEL KAVRAMLAR ..................................................................................................... 19 4.1 Hz Muhammedin Mirac .................................................................................. 19 4.1.2 Krklar Meclisi ...................................................................................... 19 4.2 Alevilikte Cem .................................................................................................. 20 4.2.1 Grg Cemleri ....................................................................................... 21 4.2.2 Birlik Cemleri ....................................................................................... 23 4.3 Cemde On ki Hizmet ....................................................................................... 24 4.4 Alevilikte Dedelik Kurumu ve Ocak Sistemi ................................................... 26 5. ARATIRMA DHLNDE KAYIT ALINAN CEM EVLERNDEK RTEL SIRALAMASI ...................................................................................... 29 5.1 Cem Vakf Yenibosna Cemevi.......................................................................... 29 5.2 Cem Vakf Fatma'na Cem ve Kltr Evi .......................................................... 34 5.3 ahkulu Sultan Klliyesi Mehmet Ali Hilmi Dedebaba Aratrma-Eitim Ve Kltr Vakf Cemevi ........................................................................................ 39 5.4 Sargazi Kltrn Tantma, Yaatma, Dayanma ve Trbesini Onarma Dernei Cemevi ............................................................................................... 44 5.5 Pir Sultan Abdal Kltr Dernei mraniye ubesi Mustafa Kemal Cemevi ... 49

v

5.6 Eriklibaba Kltr Dernei ve Cemevi .................................................................. 53 5.7 Karacaahmet Sultan Kltrn Tantma Dernei Cemevi ................................. 58 5.8 Hac Bekta Veli Anadolu Kltr Vakf Okmeydan Cemevi .......................... 62 5.9 Erenler Eitim Ve KltrVakf Esenyurt Cemevi ............................................ 69 5.10 Pir Sultan Abdal Kltr Dernei mraniye ubesi Mustafa Kemal Cemevi Yozgat Grg Cemi ......................................................................................... 74 5.11 Cem Ritelleri zerine Genel Deerlendirme ................................................ 79 6. CEMLERDE OKUNAN DUALAR .................................................................... 93 6.1 Dr Duas .......................................................................................................... 93 6.2 Secde Duas ....................................................................................................... 93 6.3 Tvbe Duas ...................................................................................................... 95 6.4 Mnacat Duas .................................................................................................. 96 6.5 Na't- Ali Duas ................................................................................................. 95 6.6 Fatiha hls Ve Nr Sureleri ............................................................................. 98 6.7 Salt Ve Selam .................................................................................................. 99 6.8 Erkn Duas ....................................................................................................... 99 6.9 Hizmet Dualar ................................................................................................ 102 6.9.1 On ki Hizmet Duas .............................................................................. 102 6.9.2 Tecella Temenna Duas .......................................................................... 103 6.9.3 Post Hizmeti Duas