i mm'm \frg

Download I mm'm \fRG

Post on 28-Jan-2017

342 views

Category:

Documents

10 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • Zagrebako'TRNJE

  • s k u p t i n a o p i n e t r n j e

    Izd av ak i o d b o r

    SLAVICA BASIC, M LADEN B 0 2 E K , DUAN CALIC, NEA DRAKULIC DAVOR G ASPIC, STEV O JO V E L IC , ZVONKO KOBESCA K ,

    F E L IK S LUKMAN, M ILAN PETR O V IC , PETA R PR PIC , B RANISLAV ROKAVEC, N IK O LA SM ILJA N IC , R E FIK A UVALIC

    DUSKO V ELJA N O V IC, OTO 2U N K O

    A uto ri

    B O SILJK A JA N JA TO V IC, M IRA K O L A R -D IM ITR IJEV IC , STANISLAVA K O PRIV IC A -O TR IC , VLADO O ST R IC , VOJO RA JCEV IC

    ZD EN K A SIM U N C IC -B O B ETK O , SLOBODAN 2A R IC

    U red n ik

    M IRA K O L A R -D IM IT R IJE V IC

    M ONOGRAFIJA IZRA EN A I P R IR E E N A ZA T ISA K U IN ST IT U T U ZA H IS T O R IJU RA D NIKOG PO K R ETA H RV A TSK E, ZAGREB

  • Zagrebaka opina

    MHISu radnikom

    komunistikom pokretu i socijalistikoj

    revoluciji

    Zagreb 1981

  • Predgovor Bogata je povijesna i revolucionarna tradicija dananje opine Trnje. Da se o trgne od zaborava sve ono to su prethodne generacije ostvarile, a posebno dogaaji u radnikom i ko m un istikom pokretu , na itticija- tivu Saveza boraca O pinska konferencija S S R N H dala je prijedlog, ko ji je usvo jila S ku p tin a opine, da se izradi m onografija o radnikom i kom u n istiko m p o kre tu na podruju nae kom une. Ova m onografija, ko ju je izradio In s titu t za h is to riju radnikog pokreta, po javlju je se pred itaocem u 1981. godini, kad slavim o velik i jub ile j 40-godinjicu ustanka i socija listike revolucije. I ona je prilog vie obiljeavanju toga jub ile ja u radnikom T rn ju u ko jem u je osnovana prva partijska organizacija u H rvatsko j. Ona rijeju i s likom govori o tkuda sm o poli i kam o strem im o .Opina T rn je prostire se na 7,4 kvadra tn ih kilom etara. Njena je granica na s jeveru eljezn ika pruga, na jug se prostire do rijeke Save. na zapadu jo j je granica Savska cesta, a na is to ku Heinzelova, Folnego- vieva i Drieva ulica. U tom prostoru ivi oko 50.000 stanovnika. Prije rata na tom je podru ju iv je lo 12.000 do 15.000 graana. Naseljena je bila tek petina terito rija dananje kom une, a ostalo je bilo po ljoprivredno zem ljite , i d io stanovn ika bavio se isk lju ivo poljoprivredom . U to su vrijem e od in d u str ijsk ih ob jekata na jznaajn iji b ili eljezn ika radionica, Tvornica baterija , Ventilator, Katran, Tvornica papira, Parom lin i vie zana tskih radionica.Poslije osloboenja, T rn je se kao i cije li grad i zem lja naglo razvija. N a nekadan jim oranicam a i ledinam a niu nove tvornice, stam bene i ostale zgrade. Z bog naglog priliva stanovn itva sa sela i nedosta tka urban is tik ih planova, ta j je razvoj pra tila i neplanska izgradnja. U iren ju Zagreba na sve strane opina T rn je prosto rn im planovim a posta je dao sred ita grada. Razvija se cestovna m rea i grade ko m u nalne instalacije. Izgraene su m oderne saobraajnice u duin i od 34 k ilom etra (Ulica p ro le tersk ih brigada, A venija bra tstva i jedinstva, Drieva i druge). T em eljito je popravljeno 56 kilom etara starih pu to va. Ia ko se kom una lna m rea brzo razvijala, ipak jo oko sedam tisua ite lja nem a vodovoda i kanalizacije.Poslije rata izgraeno je oko devet tisua stanova ko ji im aju oko700.000 kvadra tn ih m etara s tam benog prostora i 50.000 poslovnog prostora. M eu graevinam a istiu se G radska vijenica, Palaa pravde, K oncertna dvorana Vatroslav Lisinski, Vjesnik, zgrada drutveno- -po litikih organizacija S R H i druge.T rn je je p rosto rno na jm an ja opina u Zagrebu (0,6 posto povrine grada), ali se na n jezin o j povrin i nalazi o ko 14 posto privrednih potencijala grada. To lika je i v r ijednost ostvarenog drutvenog proizvoda privrede Zagreba. U radnim ko lek tiv im a opine zaposleno je oko 57.000 radnika (vie nego to opina im a stanovnika), a to je 13,3 posto od sv ih zaposlenih u gradu. R adnici su udruili svo j rad u 239 osnovnih organizacija udruenog rada. M eu n jim a je 95 industr ijsk ih , 50 fi- nancijsko-tehnikih , 30 graevinskih , 32 trgovinske, devet prom etn ih , sedam ugostite ljsk ih , isto to liko znanstven ih , te pet stam beno-kom unal- nih i etiri vodoprivredne. Privreda Trn ja im a preteno pro izvodni karakter. U pro izvodn im d je la tnostim a zaposleno je vie od 67 posto radnika ko ji o stvaru ju o ko 60 posto drutvenog proizvoda. N ekoliko

    5

  • p r iv red n ih organ izac ija (IN A -in d u s tr ija n a fte , H id ro e le k tra , K e m ijs k i k o m b in a t i o s ta le ) za u z im a ju zn a a jn o m je s to u u k u p n o j p r iv red i Jugoslavije .N ep o sred n o p o s lije ra ta na te r ito r iju nae k o m u n e n ije b ilo p red k o lsk ih , s red n jih i v iso k o k o lsk ih u stanova . B r z i ra zvo j o p in e (o so b ito u p o s lje d n jih 20 godina) p ra tio je i b rz i ra zvo j d ru tv e n ih d je la tn o s ti. D anas d je lu ju e tir i p re d k o lsk e radne o rg an izac ije k o je se b r in u za g o tovo tre in u p re d k o lsk e d jece u op in i. V ie o d 3400 d jece u i u sedam o sn o vn ih ko la , a is to to lik o u e n ik a k o lu je se u d va cen tra u sm jeren o g obrazovan ja . N a tr i fa k u lte ta i je d n u v iu k o lu up isa n o je v ie od 11.200 s tu d en a ta . N a p o d ru ju o p in e na lazi se i v ie zn a n s tven ih in s titu c ija rep u b liko g znaaja .R azna a m a terska k u ltu rn o -u m je tn i k a d ru tv a , k o ja su d je lo va la p r i ko la m a i ra d n im k o le k tiv im a u z p o m o d ru tv e n o -p o lit i k ih organ iza cija, p o seb n o o m la d in e , p r id o n o s ila su u p o s lije ra tn o m ra zd o b lju b rzo m ra zvo ju ku ltu re . M eu n jim a je i a firm ira n o K u ltu rn o -u m je tn i k o d ru tvo V inko Je u t k o je i d a n a s d je lu je . O sn iva ju se b ib lio teke . Po b ro ju kn jig a i o b r tu k n jin o g fo n d a b ib lio te k a M arin Dri za u z im a jed n o od p rv ih m je s ta u g radu . V e lik i za m a h ra zvo ju k u ltu r e d a je K oncertna d vorana V a tro sla v L is in sk i . U to m h ra m u g lazbe d je lu je Z agrebaka fi lh a rm o n ija , M u z i k a o m la d in a H rv a tsk e i K o n c e r tna d irekc ija . Z na a ja n d o p r in o s ra zv o ju k u ltu r e i o b ra zo va n ja d a je i R a d n iko sv eu ili te M oa P ijade .Danas u n a o j k o m u n i d je lu je o k o 90 sp o r ts k ih d ru ta v a (Jed instvo , L okom otiva , Z ito ko m b in a t , Trn je k o je se ra n ije zva lo T orpedo, itd .), a tu su i sp o r tsk o -re k re a c io n i c e n tr i V eslako , Trnje i Savica, to sve o m o g u u je ra zn o vrsn e s p o r ts k e a k t iv n o s t i za o k o 25.000 ra d n ih l ju d i i g raana, a D ru tv o za t je le sn i o d g o j P artizan o ku p lja o k o 12.000 lanova .0 zd ra v lju ra d n ih l ju d i i g raana b r in e se D o m zd ra v lja u sa s ta v u k o jega d je lu je 17 s ta n ica m e d ic in e rada, p e t s ta n ica o pe m ed ic in e , d is- p anzerska slu ba , m e d ic in sk a d ija g n o s tik a , s to m a to lo k a i lje k a rn i k a sluba. U o b la s ti so c ija ln e za tite , k o ja je u p o s li je ra tn im g o d in a m a b ila briga c ije le za jedn ice , v r lo u sp je n o d je lu je C en ta r za so c ija ln i rad (o snovan 1961. g od ine) i D o m u m iro v lje n ik a u sa s ta v u ko jeg a d je lu je1 G er ija tr ijs k i cen tar. O to m e g o vo r i i d o d je la nagrade T a tja n a M arini C en tru i nagrada grada Z agreba (za 1979. g o d in u ) D o m u u m iro v ljen ika .B ita n u v je t ra zvo ja nae k o m u n e b ilo je o sn iv a n je i ra zvo j na ro d n e v la sti o d n a ro d n o o s lo b o d ila k ih o d bora , te p rv ih p o s lije ra tn ih izbora pa do d a n a n je d e leg a tske s k u p tin e . D eleg a tska s k u p t in a o p in e T rn je (ko n s titu ira n a 1978. go d in e) im a u V ije u u d ru e n o g rada 70 delegata, i po 35 u V ije u m je sn ih za jed n ica i D ru tv e n o -p o liti k o m v ijeu . D elega tsko o d lu iva n je ra d n i l ju d i i g ra a n i o s tv a ru ju u 426 delegacija k o je im a ju 3820 lanova .R a zn o vrsn a a k tiv n o s t, u z ang a ira n je ra d n ih l ju d i i graana, o d v ija se u d ru tve n o -p o lit i k im o rgan izac ijam a . U S o c ija lis t i k o m sa vezu radnog n aroda op in e T rn je d je lu je v ie od 37.000 lanova , u S a v e zu k o m u n is ta 12.500, S a vezu s in d ik a ta 47.000, S a v e zu boraca 3000, S a vezu so c ija lis tike o m la d in e 27.000 lanova . I u d r u tv e n im org a n iza c ija m a d je lu je v e lik b ro j ra d n ih l ju d i i graana. S v a k i d ru g i s ta n o v n ik k o

    6

  • m une a k tiv is t je Crvenog kria. U SOFK-i d je lu je sedam tisua, u Savezu rezervnih vo jn ih starjeina tr i tisue, u D rutvu Naa d jeca 4300, U druenju u m irov ljen ika 3500, Savezu izviaa 1200, Vatrogasnom savezu 2600, N arodno j tehnici 400 lanova. A k tivnost radnih ljud i i graana ogleda se i u vrlo usp jenom razvoju openarodne obrane i drutvene sam ozatite . O tom e, uz ostalo, svjedoi Velika plaketa oruanih snaga SF R J ko ja je dodije ljena 1980. godine naoj opini za postignu te u sp jehe u obram ben im priprem am a.Sam oupravne interesne zajednice, ko je su b itan elem ent naega delegatskog drutveno-politikog sistem a, vrlo su znaajan oblik pom ou kojega radni lju d i i graani uprav lja ju rezu lta tim a svoga rada. N jihova su delegatska osnova svi zaposleni radni lju d i i graani nastan jen i na