f°l°st°n-bm °l°‍k°s°

Download F°L°ST°N-BM °L°‍K°S°

Post on 22-Feb-2016

44 views

Category:

Documents

0 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

FİLİSTİN-BM İLİŞKİSİ. …. Tarihçe. - PowerPoint PPT Presentation

TRANSCRIPT

FLSTN-BM LKS

FLSTN-BM LKSTarihe1896'daTheodor Herzl"Der Judenstaat" ('Yahudi Devleti') isimli eserini yaynlayp Avrupa'da artanantisemitizme(ve "Yahudi Sorunu"na) zm sundu; zm bir Yahudi devleti kurmakt. 1897'deSiyonist rgtkuruldu veBirinci Siyonist Kongre'de amacn "uluslararas kanunlarla gvence altna alnm Filistin'de bir Yahudi vatan kurmak" olduu belirtildi.

1904 ile 1914 yllar arasnda gerekleenkinci Aliyah'da 40.000 Yahudi Filistin'e yerleti. Siyonist rgt Yafa'da 1908 ylnda "Filistin Brosu" kurdu ve Filistin'de sistematik Yahudi yerleim politikas benimsendi. Gmenlerin ou, Polonya'y da iinde barndran Rusya'daki zulmden kaan Yahudilerdi. Balfour Deklerasyonu, Lloyd George'un babakanlndaki ngiliz sava kabinesinde dileri bakan olanAlthur Balfour'un giriimiyle balatlan ve sonutaFilistin'de birYahudidevletinin -srail- kurulmasyla sonulanan giriimdir.

Tm bu gelimelere paralel olarak Nazilerin ikinci dnya savanda Yahudileri soykrma uratmasyla beraber kamuoyu yahudiler konusunda hassaslat. Siyonist hareketin de bu soykrm olayn siyasi yelpazeye tamasyla ikinci dnya sava sonrasnda Yahudi devletinin kurulmas fikri tm dnyada tartlr hale geldi.Daha nce Osmanl Topraklar olarak yaamn devam ettiren Filistin topraklar Birinci dnya savandan sonra ingiliz mandas konumuna geldi. ngiliz Mandaclndan kurtulmak isteyen Filistinlilerin bamsz bir devlet kurma abalar, ngiliz manda dnemine kadar uzanmaktadr. ngilterenin 1947de Filistin topraklarndaki manda ynetimini sonlandr- mak istemesi zerine, lkenin geleceini tayin iin ayn yl Birlemi Milletler Filistin zel Komitesi kurulmutur. Komite hazrlad planda, Yahudilerin toplam nfusun te birine ve arazilerin % 6sna sahip olduunu tespit ederek Genel Kurula Filistine bamszlk verilmesini tavsiye etmitir. Bamsz Filistinin nasl olaca konusunda ise komitede fikir ayrl yaanm ve yelerin desteklerine gre ounluk ve aznlk plan olarak adlandrlan iki plan ortaya kmtr. 11 yeden 3nn destekledii aznlk plannda federal bir devlet nerilirken, 5 yenin kabul ettii ounluk plannda, Yahudilerin ve Araplarn ounlukta olduu blgelere gre taksim yaplmas ve bu blgelerde biri Yahudi dieri Arap olmak zere iki devletin kurulmas, Kudsn ise uluslararas blge olarak kalmas nerilmitir.neri, Filistin topraklarnda ancak bamsz bir Arap devletinin kurulmasndan yana olduklarn dile getiren Arap devletleri arasnda rahatszlk yaratmtr. Trkiye, bu srete, taksim fikrine kar kan Arap lkelerinin yannda yer alm ve bamsz bir Filistin Arap Devletinin kurulmasn desteklemitir. Trkiye kararn oylamasnda aralarnda 6 Arap lkesinin de bulunduu 12 lke ile bir- likte ret oyu vermitir.3 Buna karn, yelerin ounluunun desteini alan bu plan, Kasm 1947de Birlemi Milletler Genel Kurulunda yaplan oylamada 181 sayl karar ile kabul edilmitir.

14 Mays 1948de, ngilterenin manda ynetimini feshederek blgeden ayrlmas ile birlikte Yahudilerce BM Taksim Plannda kendilerine verilmesi ngrlen blgede srail Devletinin kurulduu ilan edilmitir.1967 Sava ve 242 Sayl KARAR1967 bandan itibaren Arap lkeleri ile srail arasndaki ilikiler yeniden gerginlemeye balam ve 5 Haziranda srailin ilk nce Msr sonra Suriye ve rdne saldrmas ile yeni bir sava patlak vermitir. Alt gn sren sava, Filistin topraklarnda bugne kadar srecek olan ve Filistinin statsn iinden klmaz bir hale getiren bir igal srecinin balangcdr. Savan sonunda srail, Msrdan Gazze eridi ve Sina yarmadasn, rdnden Bat eriay ve Dou Kuds, Suriyeden Golan tepelerini almtr. BM Gvenlik Konseyi 242 sayl ile srailden igal ettii topraklardan ekilmesini istemi, ancak srail karar tanmamtr.Savan ardndan 1968de FK yeniden rgtlenirken, szleme gzden geirilmi ve silahl gruplar rgte ye yaplmtr. Bylece el-Fetihde FKnn ats altna girmi ve Yasir Arafat 1969 ylnda, Srgndeki Filistin Parlementosu olarak da adlandrlan ve FKnn en nemli organ olan Filistin Ulusal Konseyinin yeni bakan olarak seilmitir.

1973te FKnn yaplanmasnda deiiklie gidilmi, ikincil ynetim organ olarak Merkez Konseyin kurulmas karar alnm ve akabinde o tarihe kadar gerilla hareketi olarak devam eden FK, uluslararas kurumlarda sz sahibi olmaya balamtr.FK 1974 ylnda ilk nce Arap Birlii ardndan slam Konferans rgt tarafndan Filistin halknn tek ve meru temsilcisi olarak kabul edilmitir. Ayn yl BM Genel Kurulunda gerekleen toplant sonucunda Filistin devletinin kurulmas yolunda nemli bir aama kaydedilmitir. BM Genel Kurulunda kabul edilen 3236 sayl karar ile Filistinlilerin self- determinasyon dahil olmak zere devredilmez haklar teyit edilirken, 3237 sayl kararla FK BMde gzlemci stats kazanmtr.Filistin Ulusal Konseyi, 15 Kasm 1988de Cezayirde yapt toplantda BMGKnn 242 sayl kararn kabul ettiini belirterek bamsz Filistin devletini tek tarafl olarak ilan etmitir. Bylece Filistin taraf, srailin 1948 Sava sonras elde ettii top- raklardan ekilmesi talebinden vazgemi, iki devletli zm tanm ve srailin 1967 ncesi snrlarna ekilmesini ncelikli hedef haline getirmitir.

BMGKnn 1988 tarih ve 43/177 sayl karar ile Filistin Ulusal Konseyinin Filistin dev- letini ilan kayt altna alnmtr. Filistini ilk tanyan lkelerden biri Trkiye olmutur. Ayrca, Genel Kurul FK yerine Filistin ibaresinin BM sisteminde kullanlmasna karar vermitir. BM Genel Kurulu 1998 tarihli ve 52/250 sayl karar ise Filistine gzlemci statsnn yan sra Genel Kurul ve Birlemi Milletlerin dier almalarna ve ulusla- raras konferanslara katlma ayrcal da vermitir.Son Dnem GelimelerAB Ortak D Politika ve Gvenlik Yksek Temsilcisi Javier Solana, 2009 yl Temmuz aynda Filistinli ve srailli taraflar anlamasa bile Birlemi Milletlerin Filistin devletinin kurulmas iin bir sre belirlemesi noktasnda bir ar yapt. Solanann ars Filis- tin zerk Ynetimi nezdinde de kabul grd. Bu ynde ilk aklamay yapan Filistin Babakan Selam Feyyad, iki yl ierisinde Filistinde gerekli devlet altyaps ve kurum- sallamann tamamlanmas projesini hayata geireceklerini duyurduNitekim Filistin sorununun zm noktasnda Arap Birliini temsil eden Bar nisiyatifi Kurulu da Filistinin tam yelik meselesini BM Gvenlik Konseyine tayacaklarn aklad.29 Yine Abbas, 16 Mays 2011 tarihli New York Timesda yaynlanan yazsnda Eyll 2011de Filistin devletinin Birlemi Milletlere tam yelik bavurusunda bulunacaklarn aklad.Yaplan tam yelik bavurusu ABDnin veto yetkisiyle kabul grmemi olsa da bu bavuru sonrasnda devam eden giriimler neticesinde Filistin, BM'de "ye olmayan Gzlemci Devlet" stats elde etti. BM Genel Kurulu'nda yaplan oylamada, Filistin'in talebi iin 138 lke, "evet", 9 lke "hayr" oyu kulland, 41 lke ekimser kald.Bylece Filistin'in bavurusu, ABD'nin kar koymasna ramen, 138 'evet' oyuyla kabul edildi.

Filistin Devletinin Kurulmas ne anlama gelmektedir?Mevcut artlarda genel olarak Araplar, zel olarak da Filistin taraf BMdeki yelik oylamasna bir hak aray olarak bakmaktadr. Nitekim Araplar bu oylamaya stihkak Eyll yani Eyll hak edii, hak aray adn vermektedir. Abbasn szlerinden anlalaca zere Filistin ynetimi asndan BMye tam ye bir devlet stats kazanmak byk nem tamaktadr.

Filistin taraf bu yolla iki devletli zm seeneini yeniden etkin bir ekilde gndeme getirmeyi ve

Nihai stat pazarlklar noktasnda sraille mzakerelerinde Filistinin uluslar aras konumunu glendirmeyi planlamaktadr.Yine bu dorultuda devlet stats Filistin taraf asndan mevcut ve ilerde karla- labilecek frsat ve risklere kar kullanlabilecek nemli bir enstrman olarak grl- mektedir. Buna gre Filistin devleti kurulursa, mzakereler srail ile bir kurum arasn-da deil; iki devlet arasnda gerekleecektir. Mevcut artlarda zaten srail, mzakere ettii kurumun arkasndaki pek ok hareketi terr rgt olmakla sulamaktadr.Ayrca devlet statsnn kazanlmasyla, ift devletli zmden bahsedilebilecek; Filistin devleti snrlarnn belirlenmesi konusu daha kolay mzakere edebilecektirHUKUK PROSEDRUluslararas hukuk teamlnde yeni bir devletin tannmas zorunlu deil istee bal bir ilemdir. Dier bir deyile devletler yeni doan bir baka devleti tanma ykmll altnda deildir. Bir devletin Birlemi Milletler tarafndan tannmas ya da Birlemi Milletlere ye olmas, sz konusu devletin tm devletlerce tannd anlamna gelmemektedir.

rnein BM yesi olan Kuzey Kore, yine BM yesi olan Gney Kore ve Japonya tarafndan tannmamaktadr. Ayrca Birlemi Milletler tarafndan tann- mayan ancak BM yesi baz devletlerce tannan devletler de bulunmaktadr. Rusya ve Venezuela tarafndan tannan Abhazya bu duruma bir rnektir.

ABD, ngiltere, Fransa, in ve Rusyann daimi ye olduu ve veto hakknn bulundu- u Gvenlik Konseyinin geici on yesi ise bugn itibaryla Almanya, Bosna Hersek, Portekiz, Brezilya, Hindistan, Gney Afrika, Kolombiya, Lbnan, Gabon ve Nijeryadr. Gvenlik Konseyinin tavsiye karar alabilmesi iin 15 yenin en az dokuzunun olumlu oy art aranr. Ayrca daimi yelerin hi birinin bu karar veto etmemesi de gerekmektedir. Tavsiye kararnn ardndan BM Genel Kurulunda yelie kabul iin yaplacak oylamada ise te iki ounluk art aranmaktadr.

BM yelii Filistinin devlet olarak tannmasnn tesinde uluslararas hukuk iinde net bir ekilde hak ve sorumluluklarnn tannmas ve bu haklar konusundaki iddialarn uluslararas platformda dile getirmesi asndan nem tamaktadr. Bu durumda Filistin, rnein igal altndaki topraklar, duvar ina- as, Gazze ablukas gibi konular Uluslararas Adalet Divanna gtrme yetkisini sahip olur.Filistin devletinin tannmas ayrca diplomatik ilikilerin glenmesi, Filistin ekonomisinin desteklenmesi ve yapsal reformlarn uygulanabilmesi iin de nem arz etmektedir. Ancak zellikle BM Gvenlik Konseyi daimi yelerinin veto hakk nedeniyle BM oylamas neticesinde Filistin devletinin tam yelik kabul bugn iin ok mmkn grnmemektedir. Sonu Yerinesrailin iddet kullanarak kazanlm bir devlet zelliine sahip olmas Stimson Doktrininde ngrlen ilkelere aykr bir durumu oluturmaktadr.Filistinin devlet statsnde BMye ye olmas uluslar aras hak ve ykmllkler asndan Filistin devletine bir ok ey katacaktr.Filistinin halihazrda BMe ye olmamasna ramen ye Olmayan Gzlemci lke statsnde olmas Filistinin vermi olduu mcadelenin uluslar aras arenada ksmen de olsa baarya ulatnn bir gstergesidi