co ma piernik do torunia

Download Co ma piernik do Torunia

Post on 23-Jul-2016

239 views

Category:

Documents

7 download

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Subiektywny przewodnik po mieście (nie tylko) Kopernika dla (nie tylko) nowojorczyka

TRANSCRIPT

  • Co ma piernik do Torunia - subiektywny przewodnik po miecie (nie tylko) Kopernika dla (nie tylko) nowojorczyka

    Karina Bonowicz

    Katowice, wrzesie 2015

    Okadka, skad, korekta oraz digitalizacja: Szymon Konkol

    Materiay audiowizualne multibooka: portal edukacyjny WikiVid www.wikivid.eu

    Hosting: WikiVid www.wikivid.eu

    Blog Spacerkiem po Toruniu: Karina Bonowicz i Szymon Konkol - www.spacerkiempotoruniu.blogspot.pl

    Publikacja powstaa dziki wsparciu fundacji WikiVid

  • Karina Bonowicz

    Co ma piernik do Torunia

    Subiektywny przewodnik po miecie (nie tylko) Kopernika dla (nie tylko) nowojorczyka

  • Wstp

    Drogi Czytelniku, (nie tylko) nowojorczyku, oto masz przed sob subiektywny przewodnik po miecie (nie tylko) Kopernika. Znajdziesz w nim wszystko to, co pokazaabym Ci w pierwszej kolejnoci, gdybym miaa tylko jeden dzie, aby Ci oprowadzi po moim miecie i sprawi, aby je pokocha. Tak, jak kocham je ja. Oczywicie, Toru kryje w sobie o wiele wicej fascynujcych miejsc, osb i legend, ni ten skromny przewodnik zdoa pomieci, dlatego daj Ci moliwo zobaczenia go moimi oczami. Dziki temu przewodnikowi dowiesz si, gdzie waletowa studentem bdc Zbigniew Herbert, za jakie grzechy toruska Krzywa Wiea jest krzywa, czy to prawda, e w Dworze Artusa wywoywano duchy i pod jakim grzybkiem przysiad Napoleon w drodze na Moskw. Poznasz tajemnic chleba z masem, dziki ktrej Kopernik zamieni si na chwil w doktora Housea, zagadk smoka uwizionego w rodku miasta i mroczny sekret wybornych toruskich piernikw, ktre s nie bjmy si tego powiedzie najlepsze na wiecie i we wszechwiecie!No, i rzecz jasna, zostanie zweryfikowane stwierdzenie, ktre pado w Seksmisji Juliusza Machulskiego, e Kopernik bya kobiet. Drogi Czytelniku, eby Ci uatwi zadanie, uoyam cay alfabet miejsc, ludzi, wydarze i ciekawostek, dziki czemu bdziesz mg zwiedza Toru nie tylko od A do Z (albo od Z do A), ale take od kadej innej litery. By moe bdzie to dla Ciebie inspiracj do dopisywania kolejnych hase.

  • Drogi malkontencie, (nie tylko) nowojorczyku, jak sama nazwa wskazuje, jest to SUBIEKTYWNY przewodnik po miecie (nie tylko) Kopernika, wic nie narzekaj, e czego zabrako albo znalazo si tam niepotrzebnie, ale zakasaj rkawy i pisz wasny przewodnik! Mam nadziej, e ten, ktry masz przed sob, stanie si dla Ciebie o ile nie inspiracj, to przynajmniej wyzwaniem. Bo przewodnikw po jedynym takim miecie na wiecie, a moe i w caymwszechwiecie, nigdy za wiele.

    ycz smacznej, pachncej piernikiem lektury!

    Karina Bonowicz

  • Spis treci

    1. A jak ANIOY, czyli jak to si stao, e Toru sta si polskimLos Angeles str. 1

    2. B jak BASZTYKOCIE, czyli gdzie jest reszta redniowiecznego kota i co dzi koty robi w Toruniu str. 8

    3. C jak COPERNICUS (a moe Copernikus albo Kopernikus?), czyli czy Kopernik by(a) Polakiem? str. 14

    4. D jak DUCHY w DWORZE ARTUSA, czyli kto w Toruniu organizowa seanse spirytystyczne, a kto hipnotyzowa torunian na dugo przed Kaszpirowskim str. 20

    5. E jak EGZOTYKA, czyli jak to urodzony pod gwiazd przygody (a najpierw w Toruniu) Tony Halik przywiz pieprz i wanili do kamienicy przy Franciszkaskiej str. 27

    6. F jak FLISAK, czyli kto stoi za plag ab-melomanw i czego si nie robi dla kobiecej rki str. 38

    7. G jak GOSPODY, czyli kto jadaPod Modrym Fartuchem, kto popija Pod Turkiem i czy Napoleon przeksza podGrzybkiem str. 44

    8. H jak HERBERT, czyli w ktrym barze mlecznym si stoowa, u kogo spa na waleta i gdzie posia swoj magisterkpodczas pobytu w Toruniu pewien poeta str. 51

    9. I jak IMI, czyli o tym, jak to samo imi nosi wity, co torunian od godu uratowa, jak i (nie)wity, co si na indeksie ksig zakazanych znalaz str. 58

    10. J jak JADOWSKA ANETA, czyli o tym, dlaczego Toru jest najbardziej fantastycznym miejscem w Polsce str. 68

  • 11. K jak KRZYACY, czyli co wsplnego maj: torunianin i pajk krzyak, gdzie podzia si zamek na drzewie i dlaczego Toru pozazdroci Pizie i ma wasn Krzyw Wie str. 76

    12. L jak LEKARZ, czyli o tym, jak Kopernik przy pomocy chleba z masem w doktora Housea si zamieni i pooy kres epidemii str. 86

    13. jak ABD ZE SOMY, czyli o somianym bynajmniej nie zapale, ale pomniku na miar naszych moliwoci, co postawiony latem nie doczeka zimy str. 94

    14. M jak MASONI, czyli o tym, czy toruscy wolnomularze nie zostawili przypadkiem na kamienicy przy ul. Piernikarskiej cyrkla i kielnii czy papie wiedzia, e odpoczywa Pod Pszczelim Ulem str. 99

    15. N jak NIEWIASTY, czyli o tym, ktra torunianka pozowaa Witkacemu, a ktra zostaa jedyn kobiet desantowan do okupowanej Polski, bo nie byo wicej miejsca w samolocie str. 109

    16. O jak OLBRACHT (Jan I Olbracht), czyli o tym, w ktrej cianie bije serce krla, co lubi wino, kobiety i Toru (i to tak bardzo, e zosta w nim na zawsze) str. 119

    17. P jak PIERNIKI, czyli co ma pieprz do piernika, piernik do Katarzyny, a Katarzyna do katarzynek str. 127

    18. R jak RATUSZOWY KALENDARZ, czyli jak to si stao, e Ratusz odmierza miastu dni oknami i gdzie najlepiej sprawdzi w Toruniu godzin str. 137

    19. S jak SMOK, czyli toruska galeria osobliwoci, ktre o dawnym Toruniu przypominaj, szczcie na egzaminie zapewniaj albo po prostu zadziwiaj str. 143

    20. T jak TORU, czyli o tym, jak przez przypadek miasto tak, a nie inaczej si nazywaja, komu tak przypado do gustu, e je midzy bajki woy str. 150

    21. U jak ULICE, czyli dlaczego Most Pauliski obywa si bez wody, kogo poniosa fantazja, eby nazwa ulic Balonow i co si stao z Placem Cycowym str. 158

    22. W jak WODA OGNISTA, czyli o Toruskich Kroplach ycia, co je szybciej w szynku ni w aptece znale mona byo i czy to prawda, e palec skazaca poprawia smak piwa str. 168

  • 23. X jak X MUZA, czyli o gwiazdach, ktre w Toruniu nie tylko spadaj z nieba, ale take schodz z ekranu str. 175

    24. Z jak ZBRODNIA, czyli kogo cito, kogo powieszono, a komu ycie jednak darowano i przeszed do historii (bez wzgldu na to, czy przey czy nie)i co kady wielbiciel kryminaw przed przyjazdem do Torunia wiedzie powinien str. 183

    Bibliografia str. 192

    Netografia str. 195

  • 1

    A jak ANIOY, czyli jak to si stao, e Toru sta si polskim Los Angeles

    Gdzie mona spotka dzi anioy? Na otarzu w kociele? Ciepo W witrau? Ciepo, ciepo W galerii z ceramik? Cieplej Na straganie z wyrobami z mki i soli? Coraz cieplej A moe w sklepie z piernikami? Gorco Jest takie miejsce, gdzie spotkacie anioy we wszystkich tych miejscach. Mao tego, spotkacie je na kadym kroku. To nie art! Jest tylko jeden warunek. Musicie wybra si do Miasta Aniow. Gdzie go szuka na mapie? W Polsce. I to te nie jest art! Biorc pod uwag czstotliwo wystpowania aniow na metr kwadratowy, miao mona powiedzie, e Toru ma wiksze prawo do nazywania si Miastem Aniow ni Los Angeles. I niemaa w tym zasuga historii miasta.

    Co anioy i to w takiej liczbie! robi w Toruniu? Dobre pytanie. Chyba najprostsza odpowied brzmi: s. I to wszdzie. Nie tylko w kociele. Mae i due, ceramiczne i drewniane, gipsowe i olejne, ze szka, masy solnej i z piernika. Zerkaj z wystaw galerii i ulicznych straganw. Spogldaj ze cian budynkw: z fasady Dworu Artusa, z witraa nad wejciem do gwnego budynku Urzdu Miasta Torunia (ul. Way gen. Sikorskiego 8), ze szczytu kamienicy uk Cezara czy znad bramy Ratusza Staromiejskiego. Siedz w oknach. Jeli przechadzajc si ulic Szczytn, zadrzecie wystarczajco wysoko gow, zobaczycie na parapetach Orodka Czytelnictwa Chorych i Niepenosprawnych (ul. Szczytna 13) ca czwrk aniow (a moe anielic, biorc pod uwag modne stroje) autorstwa Alicji Bogackiej, ktre ubrane s zgodnie z mod secesyjnych detali architektonicznych toruskiej starwki. Anioy czekaj na Was take w sklepach z pamitkami czy na ulicznych straganach na Rynku Staromiejskim, gdzie przybieraj najrozmaitsz posta: od drewnianych paskorzeb po pkate od mki i soli figurki. A kosztujc toruskich piernikw, moecie natrafi na piernikowego anioa, ktry si nie bdzie mia za ze, e zostanie w mig spaaszowany.

  • 2

    Oczywicie ci, ktrzy uwaaj, e miejsce aniow jest w kociele, zawsze mog swoje spotkanie z toruskimi anioami rozpocz od wity. Na tych, ktrzy swoje pierwsze kroki skieruj ku Katedrze witojaskiej (Bazylika Katedralna w. Jana Chrzciciela i w. Jana Ewangelisty przy ul. eglarskiej 16), bd czeka cae w lokach gotyckie anioy, unoszce Mari Magdalen (nie ma obawy, nie uciekn z ni przed Wami!). Ci z kolei, ktrzy

  • 3

    odwiedz Koci w. Jakuba (Rynek Nowomiejski 6), stan oko w oko z gronym Michaem Archanioem. Na szczcie jedynie na obrazie Antona Mllera Sd Ostateczny.

    W Toruniu zawsze mona te spotka ywe anioy. To nie art! Jeli wybierzecie si na zawody ulowe, dane Wam bdzie podziwia Toruskie Anioy, czyli ulowcw z Klubu Sportowego Toru S.A., wielokrotnych druynowych mistrzw Polski. Jeli natomiast bdziecie odwiedza Toru jesieni i zupenie przypadkiem zostaniecie w miecie na

  • 4

    imieniny trzech archaniow: Michaa, Rafaa i Gabriela, moecie by wiadkami Anielskich Spotka, podczas ktrych przyznawane s i to od 2006 r. Anioy Toruskie, czyli Nagrody Prezydenta Miasta Torunia wdrujce do rk ludzi bdcych dla innych anioami. Zotymi Anioami z kolei nagradzani s twrcy filmowi w ramach Midzynarodowego Festiwalu Filmowego TOFIFEST (wicej: X jak X MUZA).

  • 5

    Ale zaraz, zaraz Skd w ogle wziy si w Toruniu anioy? I kim by pierwszy anio, ktry sprowadzi wszystkie inne do tego miasta? Na to pytanie odpowiedzie moe tylko toruska legenda, bo legenda jak si z czasem przekonacie zna odpowied na wszystkie pytania.

    Legenda ta gosi, e w roku 1500 wedug jednej z przepowiedni mia nadej koniec wiata, poniewa Niebo rozgniewane grzechami ludzi chciao w ten sposb pooy kres ich niegodziwoci. Torunianom nie spieszyo