cnc torna, freze çalişma prensi̇pleri̇

Download Cnc torna, freze çalişma prensi̇pleri̇

Post on 08-Jan-2017

778 views

Category:

Education

18 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • T.C.GAZ NVERSTES

    (GAZ NVERSTES TEKNK ETM FAKLTES KALIPILIK RETMENL)

    CNC TORNA, FREZE ALIMA PRENSBLER VE TAKIM TEKNOLOJS

    GAZ NVERSTESMAYIS, 2006

    http://www.kalipteknolojisi.com/

  • i

    NDEKLER

    NSZ....................................................................................................1.CNC TEKNOLOJSNN GELM VE TEZGAH TANITIMLARI 1

    1.1. CNC Nedir ? ................................................................................ 11.1.1. CNC Takm Tezgahlarnn Avantajlar ......................................... 21.1.2. CNC Takm Tezgahlarnn Dezavantajlar .................................... 31.1.3. CNCNN Endstrideki Kullanm Alanlar................................... 31.1.4. eitli CNC Teknik Terimlerin Dilimize evirisi......................... 41.1.5. CNC Takm Tezgahlar ................................................................ 61.1.6. DNC Kontrol Sistemleri ........................................................... 131.1.7. CNC Tazgahn alma Prensibi ve Genel Ksmlar ................ 131.1.8. CNC Programlamadaki bir satrn incelenmesi ........................... 14

    1.2. CNC TORNA TEZGAHI........................................................... 161.2.1. CNC Torna in Programlamaya Giri........................................ 191.2.2. CNC Torna Program ................................................................. 211.2.3. rnek CNC Torna Uygulamas .................................................. 30

    1.3. CNC FREZE TEZGAHI ............................................................ 271.3.1. CNC Freze alma Prensibi ...................................................... 331.3.2. Para Sfrlama, Referans Noktas Belirleme .............................. 361.3.3. Freze iin G ve M Fonksiyon Kodlar......................................... 371.3.4. CNC Freze Programlama............................................................ 391.3.5. CNC Freze in evrimler .......................................................... 401.3.6 rnek CNC Freze Uygulamas ................................................... 47 2. TAKIM TEKNOLOJS............................................................... 502.1.1. Kesici Takmlarn zellikleri ..................................................... 502.1.2. Kesici U Katalou .................................................................... 63

    http://www.kalipteknolojisi.com/

  • ii

    amzn bilgisayar teknolojisine brnmesi, metal kesme ilerinde bir a am olmaktadr. Bu olaysa genellikle Bilgisayar Destekli Nmerik Kontrol olarak isimlendirilir. Ksa adlandrlmas ise CNC dr. Bu tr takm tezgahlar dier sanayi kollarndan sonrada tarm makineleri sanayine sram ve reticileri bu tezgahlara yatrma sevk etmitir. Bu sayede tarm makineleri sanayi Avrupa standartlarna yaklama eilimi gstermi ve imalatta seri, hatasz retime balanmtr. Bu almamda CNC nin tantlmas, tezgah eitleri ve programlama tekniklerine deineceim.

    CNC; (CAD) Bilgisayar destei ile yaptmz tasarmlar (CAM) programlar vastasyla tezgah kodlarna evirebilir yahut kendi evrim kodlarmz oluturup tezgaha manuel girdide bulunabiliriz.

    Kalp ve Makine endstrisi tm dnyada hzla gelimekte ve bu nedenle bununla ilgili eitim ihtiyac da artmaktadr. CNC alannda alan kalifiye eleman sknts ekilen lkemizde de meslek liseleri ve yksek okullar bnyesinde CNC teknolojisini ieren Kalplk, Makine blmleri bulunmaktadr. Bu sevindirici gelimelere ramen baz bilgi eksikleri vardr.Umarm bu alma size k tutar.

    Rza AKAR

    Kalplk retmenlii

    GTEF / 2006

    NSZ

    http://www.kalipteknolojisi.com/

  • 1

    1.1. CNC NEDR?

    Bilgisayarl Nmerik Kontrol de (Computer Numerical Control) temel dnce takm tezgahlarnn say, harf vb. sembollerden meydana gelen ve belirli bir manta gre kodlanm satrlar yorumlayarak mekanik alma sistemini kontrol etmektedir.

    http://www.kalipteknolojisi.com/

  • 2

    Bilgisayarl Nmerik Kontrol de tezgah kontrol nitesinin komptrize edilmesi sonucu programlarn muhafaza edilebilmelerinin yannda para retiminin her aamasnda program durdurma, programda gerekli olabilecek deiiklikleri yapabilme, programa kalnan yerden tekrar devam edebilme program son ekliyle hafzada saklamak mmkn olmaktadr. Bu nedenle programn kontrol nitesine birkez yklenmesi yeterlidir.

    1.1.1. CNC Takm Tezgahlarnn Avantajlar:

    Konvansiyonel tezgahlarda kullanlan baz balama kalp, mastar vb. elemanlarla kyasland zaman tezgahn ayarlama zaman ok ksadr.

    Ayarlama, l, kontrol, manuel hareket vb. nedenlerle oluan zaman kayplar ortadan kalkmtr.

    nsan faktrnn imalatta fazla etkili olmamasndan dolay seri ve hassas imalat mmkndr.

    Zanaatkar insan ihtiyacna gerek yoktur.

    Tezgah operasyonlar yksek bir hassasiyete sahiptir.

    Tezgahn alma temposu her zaman yksek ve ayndr.

    Her trl sarfiyat (elektrik, emek, malzeme vb.) asgariye indirgenmitir.

    malatta operatrden kaynaklanacak her trl kiisel hatalar ortadan kalkmtr.

    Kalp, mastar, ablon vb. pahal elemanlardan faydalanlmad iin sistem daha ucuzdur.

    Depolamada daha az yere gerek vardr.

    Para imalatna gei daha sratlidir.

    http://www.kalipteknolojisi.com/

  • 3

    Para zerinde yaplacak deiiklikler sadece programn ilgili blmnde ve tamam deitirilmeden seri olarak yaplr. Bu nedenle CNC takm tezgahlaryla yaplan imalat byk bir esneklie sahiptir

    1.1.2. CNC Takm Tezgahlarnn Dezavantajlar:

    Her sistemde olduu gibi CNC tezgah ve sistemlerinin avantajlar yannda baz dezavantajlar mevcuttur. Bunlar unlardr;

    Detayl bir imalat plan gereklidir.

    Pahal bir yatrm gerektirir.

    Tezgahn saat creti yksektir.

    Konvensiyonel tezgahlara kyaslandnda daha titiz kullanm ve bakm isterler.

    Kesme hzlar yksek ve kaliteli kesicilerin kullanlmas gerekir.

    Peryodik bakmlar uzman ve yetkili kiiler tarafndan dzenli olarak yaplmaldr.

    1.1.3. CNCNN Endstrideki Kullanm Alanlar

    Gnmzde endstrinin talal imalat adn verdiimiz blm CNC nin en yaygn biimde kullanld alandr. Bugnk CNCnin domasna da bu alanda karlalan problemlerin sebep olduu yukarda aklanmt. eksenli bir freze tezgah ilk kez 1952 ylnda altrldnda bu tezgah o gnk baz imalat problemlerinin zmn salad iin ok mkemmeldi. Freze tezgahlarna uygulanan bu sistemler daha sonra torna, talama vb. takm tezgahlarna da uyguland. Gnmzde imalatn yapld hemen hemen her alanda CNC kullanlmaktadr.

    CNCnin kullanld balca alanlar;

    Talal imalat

    Fabrikasyon ve kaynaklk.

    Pres ileri

    http://www.kalipteknolojisi.com/

  • 4

    Muayene ve kontrol.

    Montaj.

    Malzemelerin tanmas.

    1.1.4. eitli CNC Teknik Terimlerin Dilimize evirisi

    Axis Milling: CNC FrezeTezgahnda ayn anda XY, XZ veya YZ eksenleri hareket eder. nc eksen hareketi ardndan gelir . rnek Delik delme, klavuz ekme, sabit derinliklerde cep boaltma.

    2 Axis Turning (Lathe): 2 Eksen standart torna. Burada XZ eksenlerinde hareket vardr. Tornada X ekseni ap, Z ekseni ise parann boyuna olan hareketi temsil eder.

    3 Axis Milling: 2 eksen harekete ilave olarak ayn anda XYZ eksenleri hareket edebilir. rnek vida takm ile helisel hareket ile erkek veya dii vida ama.

    4 Axis Turning (Lathe): 4 Eksen torna olarak adlandran bu tr tezgahlarda, torna aynasna balanan paray ayn anda iki takm birden keser. Her bir takm karlkl duran ayr bir tarete baldr ve taretler senkronize olarak alr.

    4th/5th axis milling, position only: 4. ve 5. eksenlerde tezgah tablasnn veya i milinin dneme hareketidir. X ekseni etrafnda dnme A, Y ekseni Etrafnda dnme B, Z ekseni etrafnda dnme C olarak adlandrlr. Bu tr tezgahlarda tezgah istenilen a konumuna geldikten sonra XYZ eksenlerinde kesme ilemi balar.

    5 axis milling, full contouring: Tezgahn ayn anda 5 ekseninin birden hareket edebilme yeteneidir. Bu hareketlerin tamam i milinden olabilecei gibi, i mili ve tabladan beraberce olabilir.

    B axis Machining (Lathe): C&Y eksen zellikli tornada canl freze aksnn bal bulunduu i milinin ayn zamanda asal olarak hareket edebilmesidir. Belirtilen bu harekete ilave olarak bu tr tezgahlarda paralar tek balamada ileyebilmek iin "Sub-Spindle" olarak

    http://www.kalipteknolojisi.com/

  • 5

    adlandrlan ve Z ekseninde ileri geri hareket edebilen bir kar ayna bulunur.

    C&Y Axis Turning (Lathe): Standart 2 eksen torna zelliklerine ilave olarak i milinin belirli alara kendini konumlayabilmesi C eksenidir. Y ekseni ise taret zerine taklabilen canl freze aks (freze aks dnyor) ile silindirik para zerinde frezeleme ilemidir.

    High Speed Machining /HSM: Yksek devirli tezgahlarda, dk kesme pasosunda yksek hzda kesme teknii. Yksek ilerlemelerde kesme ilemi esnasnda CAM sisteminde oluturulan takm yollarnn yksek kesikin dn hareketleri iermemesi gerekir.

    Tapping: CNC frezede klavuz ekilmesi

    Thread Milling: CNC frezede di tara takm ile silindir etrafna helisel hareketler ile di almas

    Threading (Lathe): CNC tornda vida ekilmesi

    Tombstone Machining: 4 eksenli CNC Yatay Frezelerde (Bohrwerk) kp eklindeki balama tablas zerine balanm paralarn ilenmesi.

    Tool Length Offset: Takm boy telafisi

    Toolchange: Takm Deitirme

    Toolpath verification: CAM yazlmndan kan CNC kodlarn tezgahta kullanmadan nce bilgisayarda simlasyonun yaplmas.

    Trochoidal Milling: Kaba tala boaltma ileminde takm zerine binen ykleri azaltmak iin takm apnn tamam paraya dalmadan ileme yntemi.

    Turning: Tornalama

    Wire EDM: Tel erezyon.

    Z Level Milling: Z ekseninde paso derinlikleri verilerek kaba/hassas ileme stratejisi

    http://www.kalipteknolojisi.com/

  • 6

    1.1.5. CNC Takm Tezgahlar

    CNC TORNA TEZGAHLARI

    Nmerik kontroll torna tezgahlarda genelde X ve Z ekseni olmak zere iki temel eksen vardr. Bu tr takm tezgahlarnda pek ok profil tornalama ilemlerinin ya