biber (capsicum annuum l.) aksesyonlar±nda genetik †eitliliin

Download Biber (Capsicum annuum L.) Aksesyonlar±nda Genetik ‡eitliliin

Post on 03-Jan-2017

221 views

Category:

Documents

3 download

Embed Size (px)

TRANSCRIPT

  • 123

    M. Kadri BOZOKALFA2 Dursun EYOK3

    2 Dr., Ege niversitesi Ziraat Fakltesi Bahe

    Bitkileri Blm, Bornova-zmir, e-mail: mehmet.kadri.bozokalfa@ege.edu.tr

    3 Prof. Dr., Ege niversitesi Ziraat Fakltesi

    Bahe Bitkileri Blm, Bornova-zmir

    Anahtar Szckler: Biber, Capsicum annuum, genetik kaynaklar, karakterizasyon, populasyon. Key Words: Pepper, Capsicum annuum, genetic resources, characterisation, population

    Ege niv. Ziraat Fak. Derg., 2010, 47 (2): 123-134 ISSN 1018 8851

    Biber (Capsicum annuum L.) Aksesyonlarnda Genetik eitliliin Agronomik zellikler le Belirlenmesi1

    Genetic diversity in pepper (capsicum annuum l.) accessions as revealed by agronomic traits

    1 Bu alma E.. Bilimsel Aratrma Projeleri Komisyonu Tarafndan Desteklenen

    2004-ZRF-035Nolu Doktora Projesinin Bir Blmdr.

    Aln (Received): 27.04.2009 Kabul tarihi (Accepted): 25.09.2009

    ZET 004 ve 2005 yllarnda yrtlen almada Trkiyenin farkl blgelerinden toplanm 30 biber aksesyonlar ile yerli ve yabanc orijinli 18 ticari eitleri

    ieren toplam 48 biber genotipi deerlendirilmitir. Btn genotipler, fide kndan vejetasyon sresi sonuna kadar, 67 agronomik ve morfolojik zellik bakmndan karakterize edilmitir. Aratrmann 2004 ylnda lokal populasyonlar arasnda morfolojik ve agronomik zellikler bakmndan yksek varyabilite belirlenmitir. Bu nedenle 2004 ylnda her genotip kendi ierisinde ana bitkilerden ayrlarak deerlendirilmi ve ikinci deneme ylnda (2005) karakterizasyon iin toplam 94 biber genotipi incelenmitir. Morfolojik veriler cluster ve principal component analizlerine tabii tutulmutur. Birinci ylda %77.50luk varyabilite 11 komponent grubunda ikinci ylda ise toplam %71.52lik varyabilite 10 grupta toplanmtr. Morfolojik ve agronomik zelliklere gre genotipler dendogramda birinci ylda 3 ikinci ylda ise 7 gruba ayrlmtr. Gruplamada varyasyonun byk bir blm meyve ap, meyve arl, hacim, meyve eti kalnl, meyve randman, suda znr kuru madde ve kuru madde ieriinden kaynaklanmtr.

    ABSTRACT n the experiment total 48 pepper genotypes including 30 accesssions were collected various region of Turkey and 18 local and foreign commercial

    cultivars were studied during 2004 and 2005. All the accessions were characterized for 67 agro-morphological traits from seedling emergence to crop maturity. In the first experiment year (2004) very high variation was observed among local landraces based on morphological and agronomic characters. However, in the 2004 experiment year each accession discriminate from mother plant and, in the second experiment year (2005) total 94 genotype and their lines investigated. Morphological data were analyzed by cluster and principal component analyses. Total eleven components accounted for 77.50% in the first and ten component 71.52% of variability in the the second growing season respectivly. A total three groups in first and seven groups in the second year clustered as a result of cluster analysis based on morpho-agronomic properties. The greater part of variation was accounted for by characters such as fruit diameter, fruit weight, volume, fruit wall thickness, fruit productivity, soluble solid and dry matter content.

    GR

    Bitki slahnn baarsnda nemli yeri olan genetik varyasyonlar, lkemizin eitli yrelerinde farkl trlerde grlen ve deerlendirilmesi gereken zengin kaynaklardr.

    2

    I

    Aratrma Makalesi

  • Bozokalfa ve Eiyok

    124

    Tarmsal biyoeitliliin ortaya konmas, toplanmas ve korunmas bitkisel eitliliin srdrlebilirlii iin nemlidir (Tan ve ark., 2004). Uzun yllar boyunca srdrlen sebze yetitiriciliinde grlen tabii melezlemeler ve insan eliyle yaplan seleksiyonlar sonucu ortaya kan populasyonlara dier lkelerden getirilen yetitirme materyallerinin katlmasyla ulusal bitki genetik kaynaklar her geen gn zen-ginlemitir. Anavatan arasnda lkemizin de yer ald sebze trleri ynnden byk tarmsal biyoeitlilik izlenirken eitli nedenlerle bu eitlilik genetik erozyona neden olmaktadr.

    Trkiye sebze kltrnde ok eski yeri olan biber bugn lkemizin her blgesinde geni alanlarda yetitirilmekte, taze-sofralk veya sanayi sebzeciliinde ilenerek deerlendiri-len, ticari potansiyele sahip nemli trler ara-snda yer almaktadr. Gda sanayinde kulan-lan biber; sala, toz-pul biber, dondurulmu, turu, ac sos, ketap, boya ve ila sanayinde farkl ileme yntemleri ile deerlendiril-mektedir (Aybak 2002). Meyve ve bitkinin morfolojik-agronomik zellikleri bakmndan byk varyasyona sahip olan biber, meyve yaps ve ekline gre deiik ekillerde tke-tilmektedir (Bozokalfa ve Eiyok 2006). lke-miz koullarnda tek yllk yetitirilen biberde zellikle reticiler tarafndan yetitirilen yerel populasyonlara uygulanan seleksiyonlar ve doal melezlemeler, farkl bitki ve meyve yapsna sahip genotiplerin ortaya kmasna neden olmu lkemizde ve bitki genetik kaynaklarndaki genotip saysnn her geen gn artmasn salamtr.

    Anavatan Amerika Ktas olan biberde ilk ve en geni taksonomik alma Eshbaugh (1977; 1980) ve Hunziker (1979) tarafndan yaplm bu almalarda Capsicum genusu bnyesin-de belirlenen 25 tr ierisinde birounun ekonomik bakmdan pek nemli olmad sonucuna varlmtr. Olduka zengin popu-lasyon eitlilie sahip olan Capsicum genusu ierisinde 2025 arasnda biber tr bulun-masna ramen gnmzde bunlardan sade-ce 5 tanesinin (C. annuum, C. baccatum, C. chinense, C. frutescens, C. pubescens) kltr yaplmaktadr. Biber genetik kaynaklarnn tanmlanmas ve deerlendirilmesine ynelik

    almalar arlkl olarak biberin anavatan ierisinde yer alan Amerika Ktas lkelerinde yaplrken uzun yllardan beri yetitiriciliin yapld lkelerde geni biber populasyonlar ile morfolojik ve molekler karakterizasyonlar yaplmaktadr. Costa et al. (1983) Meksikada birok blgeyi dolaarak toplad farkl zelliklere sahip biber koleksiyonlar ierisin-de Capsicum annuum L. ve Capsicum chinense L. grubu biberlerin bulunduunu bildirmekte-dirler. Djukic et al. (2002) uzun sre yrt-tkleri aratrmalarda lokal biber populas-yonlarn inceleyerek populasyon ierisinde ve populasyonlar arasnda geni varyasyon oldu-unu ortaya koymulardr.

    Zewdie et al. (2004) biber gruplarnda genetik eitlilii ekirdek (core collection) koleksiyon oluturmak amacyla deerlendirmi ve bu yntemle tm eitlilii koruyacak ekirdek koleksiyonlar oluturmulardr. Bu koleksiyonda Capsicum annuum L., Capsicum chinense Jacq., ve Capsicum baccatum L., aksesyon-larnn morfolojik zellikleri deerlendirilerek cluster analizi uygulanmtr. farkl selek-siyon yntemi kullanlarak yaplan deerlen-dirmede tm koleksiyonun %70ini temsil eden ekirdek koleksiyonlar oluturulmutur. Biber gen havuzunun biyokimyasal karakteri-zasyonu amacyla yrtlen almada 1500 biber rnei ierisinde 100 C. chinense, 200 C. pendulum, 100 C. frutescens ve 20 C. conium olmak zere 300n zerinde biber rneinde, kuru madde, eker, askorbik asit, karoten, thiamine, riboflavin, peptik bileik-ler, aminoasitler, makro ve mikro elementler belirlenmitir. Biber gruplarna gre meyvenin bileiminin farkllk gsterdii belirlenmitir (Andryushchenko et al. 1983). Gen kaynakla-rnn tanmlanmas, genotipler arasndaki tak-sonomik ilikilerinin belirlenmesi, bitki genetik kaynaklarnn deerlendirilmesi, slahlara genetik materyal salamak ynnden nemlidir. Genotipler arasnda genetik eitliliin ortaya konmasnda gnmzde modern molekler yntemler tercih edilirken agro-morfolojik karakterizasyon tanmlanmann temelini ve ilk basaman oluturur (Smith and Smith 1989). eitlerin bitki ve meyve zelliklerinin birbirleri ile karlatrlmasnda cluster analizi

  • Biber (Capsicum annuum L.) Aksesyonlarnda Genetik eitliliin Agronomik zellikler le Belirlenmesi

    125

    yaygn olarak kullanlmakta bu veriler ile oluturulan dendogramlar ile incelenen zellik bakmndan eitlerin hangi gruba girdikleri belirlenebilmektedir (Panayotov et al. 2000).

    Bu almada Ege Tarmsal Aratrma Ensti-ts Gen Kaynaklarnda bulunan Trkiyenin farkl blgelerden toplanm baz ac biber aksesyonlarnn agronomik ve morfolojik zel-liklerinin belirlenmesi, bunlarn yerel ve yabanc ticari eitler ile karlatrlmas ve lkemiz biber gen kaynaklarndaki akses-yonlar arasndaki varyabilitenin agro-morfo-lojik zellikler ile ortaya koymak amacyla yrtlmtr

    MATERYAL VE YNTEM

    Aratrma 2004 ve 2005 yllarnda Ege ni-versitesi Ziraat Fakltesi Bahe Bitkileri Blm uygulama-aratrma arazisi ve laboratuar-larnda yrtlmtr. 2004 ylnda Ege Tarmsal Aratrma Enstits Gen Kaynaklar Bakanlndan 30 genotip ve halen lke-mizde yaygn yetitiricilii yaplan 14 yerel ticari eit incelenmitir (izelge 1). Dene-mede kullanlacak yerli genotiplerin seimin-de Trkiyenin tm blgelerden toplanm, herhangi bir tanmlama ve slah programnda kullanlmam genotipler deerlendirilmitir. Denemenin ikinci ylnda (2005) genotip ieri-sinde varyasyon gsteren bitkiler ait olduu genotipten ayr deerlendirilmi ve A.B.Dden salanan 4 genotip ilave edilerek toplam 94 genotip incelenmitir. Tohumlar her iki dene-me ylnda Mart aynn ilk haftasnda alak plastik tnel altna ekilmi burada gelien fideler 3-4 yaprak oluturduklar Nisan aynn ortasnda yetitirme yerlerine dikilmitir. Deneme tesadf bloklar deneme desenine uygun 3 tekerrrl olarak yrtlm, bitkiler 70x30 cm mesafelerde her parselde 15 bitki olacak ekilde dzenlenmi ve tm kltrel ilemler dzenli olarak Vural ve ark., (2000)e gre yrtlmtr.

    ncelenen genotiplerde hasat olgunluuna ulalan dnemde her parselden alnan 30 adet meyve rneinde toplam 30 agro-morfolojik zellik belirlenmitir. Bunlar; bitki ykseklii, bitki genilii, gvde ap, yaprak uzunluu, yaprak genilii, ilk dal ykseklii, ieklenme

    sresi, anter uzunluu, korolla uzunluu, filament uzunluu, meyve olgunlama sresi, meyvenin bitki zerinde kalma sresi, meyve uzunluu, meyve ap, meyve arl, meyve hacmi, meyve et kalnl, pedicel uzunluu, meyve randman, meyve sap uzunluu, meyve parlaklk, meyve renk doygunluu, meyve renk nitelii, suda znr kuru madde, verim, vitamin C miktar

Recommended

View more >